در سیزدهمین روز از خیزش ملی ایرانیان علیه جمهوری اسلامی، قطعی سراسری اینترنت مانع از اطلاعرسانی آزاد شد، اما با وجود قطعی اینترنت و تهدید مقامهای جمهوری اسلامی به سرکوب خشن و گسترده مردم، گزارشها حاکی از تداوم اعتراضات به ویژه در شهر زاهدان بود.
بنا بر گزارشها و اطلاعات رسیده به ایراناینترنشنال، جمعه ۱۹ دیماه و همزمان با سیزدهمین روز خیزش ملی ایرانیان علیه جمهوری اسلامی، شهروندان معترض در شهرهایی از جمله زاهدان، کنارک و مشهد به خیابانها آمدند.
منابع بلوچ گزارش دادند ظهر جمعه و همزمان با آغاز اعتراضات شهروندان بلوچ در زاهدان پس از نماز جمعه، نیروهای نظامی و امنیتی اطراف مسجد مکی به معترضان شلیک مستقیم کردند و شماری از معترضان مجروح شدند.
مولوی عبدالحمید خواستار حمایت از فراخوان شاهزاده رضا پهلوی شد
مولوی عبدالحمید، امام جمعه اهل سنت زاهدان، در خطبههای نماز جمعه ۱۹ دیماه این شهر با اشاره به تظاهرات میلیونی مردم ایران در پاسخ به فراخوان شاهزاده رضا پهلوی گفت: ««دیشب همه شاهد بودند که مردم ایران از تمام گرایشها به صحنه آمدند.»
او افزود: «برای امشب هم فراخوان هست و مردم باز هم به خیابان میآیند.»
مولوی عبدالحمید گفت: «تعداد زیادی از مردم ایران محتاج نان هستند» و بسیاری از شهروندان «بهسختی یک وعده در روز غذا میخورند».
عبدالحمید هشدار داد کشور به وضعیتی رسیده است که «ممکن است قبرستانهایی بهدلیل گرسنگی ایجاد شود.»
با این حال، او تاکید کرد که مردم «برای عظمت و عزت خود خیزش کردهاند».
عبدالحمید با اشاره به دستاندازی به منابع کشور گفت: «به بسیاری از منابع ملی دستبرد زدهاند». او تاکید کرد مردم ایران در سالهای گذشته بارها اعتراض کرده و «کشته دادهاند.»
او تصریح کرد ملت ایران تصمیم دارد «افراد لایق را در راس قدرت قرار دهد» و شعارهای معترضان نشان میدهد که مردم «آزادی و عدالت» میخواهند.
عبدالحمید با اشاره به تداوم اعتراضات گفت. او افزود: «چند سال قبل میگفتم رفراندوم، اما الان میگویم تسلیم خواسته ملت شوید.»
او در پایان خطاب به نیروهای نظامی و امنیتی گفت «مقابل ملت ایران نایستید» و تأکید کرد «خواست ملت امروز از خواست آنها در سال ۵۷ پررنگتر است».
کمپین فعالین بلوچ ویدیویی منتشر کرد که نشان میدهد گروهی از زنان در زاهدان، روز جمعه، تظاهرات خیابانی داشتند و شعارهایی از جمله «مرگ بر خامنهای» و «از زاهدان تا تهران، جانم فدای ایران» سردادند.
این کمپین گزارش داد که ظهر جمعه شهروندان معترض در شهرستان کنارک استان سیستان و بلوچستان از محدوده مسجد جامع تا فلکه لنج به خیابانها آمدند.
بر اساس این گزارش، همزمان با شکلگیری این تجمع، فضای شهر کنارک بهشدت امنیتی شده و حضور نیروهای نظامی و انتظامی در معابر اصلی بهطور محسوسی افزایش یافته است.
تداوم قطعی اینترنت و پیام شاهزاده رضا پهلوی
با گذشت ساعتها از تظاهرات میلیونی مردم در جریان خیزش ملی ایرانیان، اینترنت در ایران همچنان قطع است و دسترسی به رسانههای ایران از خارج کشور شدیدا محدود شده است.
قطع اینترنت در ایران در پی اعتراضات گسترده ضدحکومتی، ارتباط ایرانیان مهاجر با خانوادههایشان در داخل کشور را کاملا مختل و ناممکن کرده است.
کاربران در شبکههای اجتماعی نگرانیهای خود را از این قطع ارتباط ابراز کردهاند.
شاهزاده رضا پهلوی در پیامی با قدردانی از حضور گسترده مردم در خیزش ملی و سراسری پنجشنبه شب، گفت آنان که تردید داشتند، جمعه شب با سایر هممیهنان همراه شوند.
شاهزاده رضا پهلوی در ویدیویی گفت: « به تکتک شما که پنجشنبهشب خیابانهای سرتاسر ایران را تسخیر کردید، افتخار میکنم. آنهایی که تردید داشتید، جمعهشب (١٩ دی-ساعت ٨) به دیگر هممیهنان بپیوندید، و جمعیت را بیشتر کنید تا توان سرکوب رژیم از این هم کمتر شود. میدانم که با وجود قطع اینترنت و ارتباطات، خیابانها را رها نخواهید کرد. مطمئن باشید که پیروزی از آن شماست!»
در پی حضور میلیونی مردم در خیابانها پس از فراخوان شاهزاده رضا پهلوی، علی خامنهای صبح جمعه ۱۹ دیماه و همزمان با ادامه قطع اینترنت در کشور، گفت جمهوری اسلامی در برابر کسانی که «تخریبگرند» کوتاه نخواهد آمد.
تهدیدهای جمهوری اسلامی
پس از حضور میلیونی مردم در شامگاه پنجشنبه، مقامات جمهوری اسلامی تهدیدهایی را علیه معترضان مطرح کردند.
غلامحسین محسنی اژهای، رییس قوه قضاییه جمهوری اسلامی، مردم معترض ایران را «آشوبگر و اغتشاشگر» خواند و گفت که «قاطعانه، حداکثری و بدون هیچگونه ارفاق قانونی» با آنها برخورد خواهد شد.
همزمان دبیرخانه شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی در اطلاعیهای اعلام کرد نیروهای امنیتی و قوه قضاییه، با «خرابکاران» مماشات نخواهند کرد.
در این اطلاعیه آمده است: «آنانی که اعتراض به شرایط اقتصادی داشتند، کاری نمیکنند که خسارت اقتصادی، وضع را بدتر کند و یا همراه مشکلات اقتصادی، ناامنی هم اضافه شود.»
تجمعات ایرانیان در خارج از کشور
در سیزدهمین روز از خیزش ملی ایرانیان علیه جمهوری اسلامی، ایرانیان ساکن خارج از کشور نیز به اعتراضات و تجمعات خود ادامه دادند.
شماری از ایرانیان مقیم سیدنی جمعه در حمایت از خیزش ملی ایرانیان و اعتراضات جاری در کشور تجمع اعتراضی برگزار کردند.
واکنشهای بینالمللی
کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، گفت تصاویر منتشرشده از تهران نشان میدهد نیروهای امنیتی واکنشی نامتناسب و بهشدت سرکوبگرانه داشتهاند.
مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا گفت: «هرگونه خشونت علیه معترضان مسالمتجو غیرقابل قبول است.»
کالاس گفت: «مردم ایران برای آینده خود میجنگند و رژیم با نادیده گرفتن مطالبات به حق آنان، چهره واقعی خود را نشان میدهد.»
او تاکید کرد: «قطع اینترنت همزمان با سرکوب خشونتبار اعتراضات، پرده از رژیمی برمیدارد که از مردم خود هراس دارد.»
همزمان روبرتا متسولا، رییس پارلمان اروپا، در حساب ایکس خود و در واکنش به اعتراض حساب کاربری سفارت جمهوری اسلامی در بلژیک به سخنان نمایندگان پارلمان اروپا درباره خیزش ملی ایرانیان، نوشت: «حتما خوشایند است که بتوان از اروپا توییت کرد و آزادانه به اینترنت دسترسی داشت و بهطور علنی با رهبران (اروپا) مخالفت کرد، بیآنکه بازداشت شد، کتک خورد یا ارتباطات کشور قطع شود.»
او در ادامه افزود: «چنین چیزی همان چیزی است که مردم حاضر در خیابانهای ایران خواهان آن هستند.»
برونو روتایو، وزیر کشور سابق فرانسه، در حساب ایکس خود خواستار حمایت فرانسه از مردم شجاع ایران شد و افزود: «آنان برای رهایی از حکومت تروریستی مبارزه میکنند.»
همچنین مارین لوپن، رهبر حزب راستگرای «اجتماع ملی» فرانسه، با انتشار پیامی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت دهها قربانی که تاکنون زیر گلولههای «شبهنظامیان ملاها» جان باختهاند، صدها زخمی و سرکوب خونینی که در سراسر ایران در جریان است، نتوانسته شتاب جنبش مردمی را که هر روز گستردهتر میشود، در هم بشکند.
او افزود کسانی که با چشمبستن بر واقعیتها و «دگماندیشی» یا «بهدلیل همسویی بخشی از چپ افراطی با نزدیکی آشکار به ایدئولوژی اسلامگرایانه»، نمیخواستند در این اعتراضات چیزی فراتر از «بیان ساده خشم اجتماعی» ببینند، اکنون در مواضع خود دچار تزلزل شدهاند.
ارزیابی نهادهای اطلاعاتی آمریکا
اکسیوس در گزارشی نوشت که نهادهای اطلاعاتی آمریکا در حال تجدید نظر در ارزیابی قبلی خود درباره اعتراضات هستند و احتمال سقوط جمهوری اسلامی را رصد میکنند.
بر اساس این گزارش، نهادهای اطلاعاتی آمریکا ارزیابی کرده بودند که اعتراضات در ایران از قدرت کافی برای به چالش کشیدن ثبات حکومت برخوردار نیست اما در پی رویدادهای اخیر، این دیدگاه در حال بازبینی است.
یک مقام ارشد آمریکایی گفت: «اعتراضات جدی است و ما به رصد آن ادامه میدهیم.»
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
