عباس عبدی، فعال سیاسی اصلاحطلب، در توجیه داشتن «سیمکارت سفید» گفت که این نوع خط، «حق» اوست و خطوط تلفن اغلب اعضای شورای عالی فضای مجازی هم که مسئولیت فیلترینگ اینترنت در ایران را برعهده دارند، سفید است.
اصطلاح «خط سفید» برای خطوطی به کار برده میشود که بدون فیلترینگ به شبکه جهانی اینترنت متصل میشوند.
عبدی، در یادداشتی در روزنامه اصلاحطلب اعتماد که شنبه هشتم آذر منتشر شد، نوشت: «وزارت ارتباطات مطابق قانون دسترسی به اطلاعات باید وضعیت خطوط تلفن اعضای شورای عالی فضای مجازی و نیز کارگروهها و کارکنان این شورا و حتی خانوادههای آنان را اعلام کند. تا آنجا که شنیدهام به احتمال فراوان خطوط اغلب آنان سفید است و این نهایت رفتار ریاکارانه است.»
یک قابلیت تازه پلتفرم ایکس برای کاربران، نشان میدهد که برخی از روزنامهنگاران، فعالان رسانهای و سیاسی و مقامهای حکومتی، از اصلاحطلب و محافظهکار، بدون استفاده از ویپیان (فیلترشکن) و با استفاده از اینترنت بدون فیلتر اختصاص داده شده از سوی حکومت، حساب کاربری خود را ایجاد کرده و یا از آن استفاده میکنند.
افشای این موضوع، انتقاد تند شهروندان عادی ایرانی در شبکه ایکس را به دنبال داشته که ناچار هستند هر روز برای استفاده از پلتفرمهای فیلتر شده اینترنتی، از ویپیان استفاده کنند.
عبدی در یادداشت خود نوشت: «باید فرض را بر این بگذارید که همه چیزها یا آشکار است یا به زودی آشکار میشود و بر این اساس، رفتار و استدلال کنید. در همین ماجرا دست تجزیهطلب خودساخته! یا ایرانی طرفدار استقلال اسکاتلند! رو شده و انتظار میرود این ماجرا باز هم ادامه یابد.»
اشاره عبدی به «ایرانی طرفدار استقلال اسکاتلند» در شرایطی است که جمهوری اسلامی بودجه کلانی را برای «ارتش سایبری» خود هزینه میکند تا فضای افکار عمومی در شبکههای اجتماعی را مهندسی کند.
پیشتر یک رسانه بریتانیایی گزارش داد شماری از حسابهای شاخص حامی استقلال اسکاتلند که در شبکههای اجتماعی خود را بهعنوان فعالان اسکاتلندی معرفی میکنند، از داخل ایران اداره میشوند.
خط سفید اعضای شورای عالی فضای مجازی
افشای اعطای خط سفید به اعضای شورای عالی فضای مجازی از سوی عبدی در شرایطی است که این شورا یکی از اصلیترین مراکز فیلترینگ و اعمال سانسور و محدودسازی دسترسی شهروندان ایرانی به اینترنت است.
این شورا اسفند سال ۱۳۹۰ با فرمان علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، تشکیل شد و ۱۸ عضو حقوقی و ۱۰ عضو حقیقی دارد.
رییس قوه قضاییه، رییس سازمان تبلیغات اسلامی، رییس سازمان صداوسیما، فرمانده کل سپاه پاسداران و فرمانده کل فراجا از جمله اعضای این شورا هستند.
دفاع عبدی از خط سفید خود
در پی راهاندازی قابلیت تازه ایکس، موجی از عذرخواهی در میان کسانی راه افتاده که با وجود پنهانکاری، اکنون نزدیکی آنان به قدرت و بهرهمندیشان از رانتهای حکومتی آشکار شده است.
اما عبدی در مورد خط سفید خود، از داشتن آن دفاع کرد و گفت که از سال ۱۳۹۷ از اینترنت بدون فیلتر استفاده میکند.
او گفت که پس از فیلتر تلگرام در دیماه سال ۱۳۹۶، با توجه به اهمیت تداوم حضور روزنامهنگاران در این سکو، انجمن صنفی روزنامهنگاران در پی حل مساله - حداقل برای روزنامهنگاران و فعالان فضای مجازی - برآمد: «در نهایت و با پیگیری دولت، نهادهای مربوط قانع شدند که ۱۶ هزار نفر از فعالان این حوزه، شامل روزنامهنگاران، فعالان مجازی و مرتبط با این حوزه، مشمول این محدودیت نشوند.»
این روزنامهنگار و فعال اصلاحطلب داشتن خط سفید را «حق» خود دانست و نوشت: «توجه کنیم که امتیازی به اینها داده نشده است بلکه حقی که از دیگران و با فیلترینگ سلب شده به اینها بازگردانده شده بود.»
خرید و فروش «خط سفید»
وجود فیلترینگ اینترنت و خط سفید در ایران به فساد دامن زده است.
مصطفی پوردهقان اردکان، نماینده مجلس شورای اسلامی، هشتم آذر به خبرگزاری ایلنا گفت: «در حال حاضر بسیاری از این سیمکارتهای سفید با قیمتهای گزافی خرید و فروش میشوند.»
او توضیح بیشتری در این باره ارائه نکرد.
پوردهقان گفت: «بازار سیاه برای این سیمکارتها ایجاد شده و این موضوع واقعا تلخ و دردناک است.»
پیشتر صفحه رسمی وزارت خارجه آمریکا به زبان فارسی، با اشاره به افشای دسترسی برخی مقامهای جمهوری اسلامی و بعضی خبرنگاران نزدیک به حکومت به اینترنت بدون فیلتر، نوشت: «دسترسی به اطلاعات یک حق بنیادین است، نه امتیازی که فقط به عدهای محدود اعطا شود.»
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
