خبرگزاری فارس، وابسته به سپاه پاسداران، گزارش داد بر خلاف گزارش برخی رسانهها، رای منفی مرکز ملی فضای مجازی به رفع فیلتر صحت ندارد و در جلسه این مرکز تاکید شد که تصمیمگیری در این خصوص باید طبق مصوبه ۳۲ بندی شورای عالی فضای مجازی انجام شود.
بنا بر گزارش خبرگزاری فارس که پنجشنبه هشتم آبان منتشر شده است، رفع فیلتر تلگرام در مرحله سوم این مصوبه پیشبینی شده و منوط به «پذیرش حق حاکمیت ملی ایران از سوی این پلتفرم» است و فعلا در دستور کار قرار ندارد.
به نوشته این رسانه وابسته به سپاه پاسداران، هنوز مقدمات مراحل اول و دوم مصوبه بهطور کامل اجرایی نشده و در نتیجه، بررسی رفع فیلتر تلگرام در شرایط فعلی «خارج از دستور کار» است.
در ادامه گزارش آمده است که برخلاف آنچه برخی رسانهها درباره مخالفت کمیته بررسی رفع فیلترینگ با دستور مسعود پزشکیان مطرح کردهاند، در جلسه اخیر مرکز ملی فضای مجازی نه رأی منفی داده شده و نه تصمیمی قطعی اتخاذ شده است.
رفع فیلترینگ یکی از وعدههای محوری مسعود پزشکیان در انتخابات زودهنگام ۱۴۰۳ بود؛ او گفته بود: «برای رفع مشکل فیلترینگ، گردنم را میگذارم.»
با این حال، پس از پیروزی در انتخابات و طی ۱۵ ماه گذشته مقامات دولت او در مورد تحقق این وعده، شهروندان را به صبر دعوت کردند؛ موضوعی که موجی از نارضایتی و اعتراض در میان کاربران ایرانی برانگیخته است.
ستار هاشمی، وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات نیز ۲۳ مهرماه در پاسخ به پرسش خبرنگاری درباره رفع فیلترینگ، گفت: «پیگیر رفع فیلترینگ هستیم ولی همه آن در اختیار دولت نیست.»
فارس در ادامه گزارش خود اعلام کرد که در نشست مرکز ملی فضای مجازی، محمدباقر قالیباف، رییس مجلس، تصریح کرده که مصوبه این شورا باید مرحلهبهمرحله اجرا شود و هیچ مرحلهای پیش از تکمیل مراحل قبلی قابل آغاز نیست.
این تاکید بهزعم فارس، به معنای آن است که بازگشایی احتمالی تلگرام منوط به تکمیل مراحل قبلی و آغاز گفتوگوهای رسمی با شرکت تلگرام درباره رعایت حق حاکمیت ایران خواهد بود.
یکی از اصلیترین مراکز فیلترینگ، اعمال سانسور و محدودسازی دسترسی شهروندان ایرانی به اینترنت جهانی شورای عالی فضای مجازی است که در سال ۱۳۹۰ به دستور علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی تشکیل شد.
این شورا از مهمترین نهادهای اعمال فیلترینگ در جمهوری اسلامی به شمار میرود و سال ۱۳۹۶ به دلیل نقشش در سرکوب، سانسور و محدودسازی آزادی بیان و اینترنت از سوی آمریکا تحریم شد.
با وجود اعمال محدودیتهای گسترده بر شهروندان در ایران، بهزاد اکبری، مدیر شرکت ارتباطات زیرساخت، ۱۷ شهریور گفت که حدود ۸۰ درصد کاربران از ویپیان استفاده میکنند و ۷۰ درصد ترافیک کشور در بستر ویپیان رد و بدل میشود.
با وجود وعدههای دولت درباره بازنگری در سیاست فیلترینگ، ترکیب و اختیارات شورای عالی فضای مجازی و نهادهای امنیتی زیرمجموعه آن نشان میدهد که تصمیمگیری نهایی در این زمینه همچنان خارج از حوزه اختیار دولت است.
در این شرایط بعید به نظر میرسد در کوتاهمدت تغییری در وضعیت دسترسی کاربران ایرانی به پلتفرمهای جهانی ایجاد شود.
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
