بازماندگان زخمی حزبالله از انفجار همزمان پیجرها روایت میکنند
حمله همزمان اسرائیل به هزاران دستگاه پیجر متعلق به نیروهای حزبالله در ۱۷ سپتامبر ۲۰۲۴، نهتنها جان ۱۲ نفر را گرفت و بیش از سه هزار نفر را مجروح کرد، بلکه به روایت آسوشیتدپرس «زخمی عمیق بر پیکر جامعه شیعی لبنان» گذاشت.
بهگزارش خبرگزاری آسوشیتدپرس، این حمله بیسابقه که اسرائیل آن را دستاوردی اطلاعاتی و فناورانه توصیف کرده، شامل انفجار همزمان هزاران پیجر در منازل، دفاتر، فروشگاهها و خطوط مقدم در سراسر لبنان بود؛ دستگاههایی که اسرائیل پیشتر با نفوذ به زنجیره تامین حزبالله، از طریق شرکتهای پوششی به متحدان تجاری این گروه فروخته بود.
در یکی از نمونهها، سارا جفّال، دختر ۲۱ ساله اهل بازوریه در جنوب لبنان، تنها چند ثانیه پس از باز کردن پیجری متعلق به یکی از اعضای خانوادهاش با پیام «Error» و سپس «Press OK»، با انفجار مواجه شد. او گفت: «ناگهان همهجا تاریک شد... حس میکردم در گردابی افتادهام.»
طبق این گزارش، جفّال یکی از چهار زنی است که همراه با ۷۱ مرد برای درمان به ایران اعزام شدند. به گفته منابع حزبالله، اکثر قربانیان اعضای نظامی یا کارکنان مؤسسات وابسته به این گروه بودهاند، اما برخی نیز از بستگان آنها یا کارکنان مراکز خدماتی چون بیمارستانها بودند.
آسوشیتدپرس مینویسد حزبالله هنوز آمار دقیقی از تعداد غیرنظامیان مجروح منتشر نکرده، اما آثار جراحات شدید همچون نابینایی، قطع انگشتان و زخمهای عمیق صورت، قربانیان را بهراحتی در جامعه قابل تشخیص کرده است؛ نشانههایی که آنان را بهعنوان وابستگان احتمالی حزبالله نیز معرفی میکند.
زینب مستراح، طراح داخلی ۲۶ ساله ساکن بیروت، پس از انفجار پیجر یکی از بستگانش نابینا شد و نوک سه انگشتش را از دست داد. او میگوید: «تا وقتی به بیمارستان رسیدم، فکر میکردم سیم برق منفجر شده، نه پیجر یکی از بستگانم.» بهگفته مستراح، تا رسیدن به بیمارستان، مردم خانوادههایشان را از روی فریادها و جراحات شناسایی میکردند.
آسوشیتدپرس با اشاره به ساختار بسته و امنیتی حزبالله مینویسد که این گروه در هفتههای نخست پس از حمله، دسترسی خبرنگاران به قربانیان را محدود کرده بود. در نهایت، انجمن مجروحان حزبالله، فهرستی از افرادی را در اختیار این خبرگزاری قرار داد که داوطلب گفتوگو شده بودند. از میان آنها، شش نفر حاضر به مصاحبه شدند؛ شامل دو زن، دو کودک ۱۲ ساله، یک مبلغ دینی و یک رزمنده حزبالله.
همه این قربانیان اعضای خانواده نیروهای حزبالله هستند. همه انگشت از دست دادهاند. مردان نابینا شدهاند و زنان و کودکان یک چشم خود را از دست دادهاند. بعضی از آنها گفتند هنگام انفجار دکمهای فشار نداده بودند و پیجر بدون هشدار منفجر شد.
مصطفی چویب، مبلغ مذهبی حزبالله، گفت دو دختر خردسالش عادت داشتند با پیجر او بازی کنند. او هشدار داد که ممکن بود قربانیان بسیار بیشتری در میان کودکان باشند. او و بسیاری دیگر در این گزارش، علیرغم انتقاد از نفوذ امنیتی درونی حزبالله، همچنان از این گروه حمایت میکنند و اسرائیل را مسئول مستقیم این فاجعه میدانند.
در بخشی دیگر از گزارش، آسوشیتدپرس به وضعیت حسین دهینی، پسر ۱۲ سالهای اشاره میکند که با انفجار پیجر پدرش چشم راست خود را از دست داد و چند انگشتش قطع شد. مادرش، فاتن حیدر، گفت که بعد از انفجار، دندانهای پسرش را از روی مبل و نوک بینیاش را از کف زمین جمع کردند. حسین حالا تنها برای امتحانها به مدرسه میرود و بیشتر وقتش را با دیگر کودکان مجروح میگذراند.
آسوشیتدپرس همچنین به روایت مهدی شری، رزمنده ۲۳ ساله حزبالله پرداخته که پس از انفجار در اتاقش ابتدا تصور کرد با پهپاد هدف قرار گرفته است. او بعدها متوجه شد که انفجار پیجر بوده است. چشمانش آسیب دید، در سوریه و عراق تحت درمان قرار گرفت و حالا با یک چشم مصنوعی زندگی میکند. او میگوید ازدواجش با نامزدش از طریق تماس ویدیویی انجام شد و همسرش اکنون در بیروت پرستاری میخواند.
طبق یافتههای این گزارش، حزبالله برای جایگزینی پیجرهای فرسوده، ۱۵ هزار دستگاه جدید سفارش داده بود که ۸ هزار عدد تحویل گرفته و نیمی از آنها توزیع شده بود. حزبالله میگوید برخی پیجرها در ترکیه و پیش از رسیدن به لبنان، با هشدار این گروه توقیف شدند.
بر اساس تحقیقات داخلی حزبالله که آسوشیتدپرس به آن دست یافته، هیچیک از مقامات این گروه به همکاری با اسرائیل متهم نشدهاند. علت نفوذ امنیتی، «سهلانگاری» در زنجیره خرید پیجر اعلام شده است.
در ادامه این حمله، آسوشیتدپرس مینویسد که اسرائیل حملات بیشتری انجام داد، از جمله انفجار بیسیمهای حزبالله که ۲۵ کشته و بیش از ۶۰۰ زخمی بر جا گذاشت، و سپس موجی از حملات هوایی را آغاز کرد که به کشته شدن حسن نصرالله، رهبر حزبالله، انجامید. جنگ در ماه نوامبر گذشته به آتشبس انجامید.
به گفته آسوشیتدپرس، این عملیات بخشی از یک استراتژی چند مرحلهای اسرائیل برای وارد کردن ضربهای فلجکننده به حزبالله بود. هرچند اسرائیل مدعی است که پیجرها فقط به اعضای حزبالله فروخته شده بودند و انفجارها هدفمند بود، گزارشهای سازمان ملل و نهادهای حقوق بشری، این عملیات را «غیرقانونی و کور» خواندهاند.
سارا جفّال، دختر جوان بازمانده از حمله، که تاکنون ۴۵ عمل جراحی داشته، در گفتوگو با آسوشیتدپرس میگوید که ایمانش را از دست نداده و هنوز امیدوار است: «خداوند فقط به اندازه توانمان به ما سختی میدهد.»
دانشمندان بریتانیایی مطالعهای برای بررسی این موضوع آغاز کردهاند که آیا آلودگی هوا میتواند باعث زوال عقل شود؟ این پژوهش، میتواند به توسعه داروهای جدیدی برای مقابله با پیشرفت بیماریهایی مانند آلزایمر منجر شود.
گاردین روز یکشنبه ۲۹ مهر در گزارشی نوشت دانشمندان بریتانیایی در آستانه راهاندازی پروژه تحقیقاتی چشمگیری هستند که نشان میدهد هوایی که تنفس میکنیم چگونه میتواند بر مغز ما تاثیر بگذارد.
به گفته دانشمندان، این تحقیق برای درک یک مشکل پزشکی مهم، یعنی چگونگی تاثیر آلودگی هوا بر بروز زوال عقل، حیاتی است.
در سالهای اخیر، دانشمندان دریافتند که آلودگی هوا یکی از خطرناکترین تهدیدها برای سلامت انسان است و نشان دادهاند که این آلودگی در بروز سرطان، بیماریهای قلبی، دیابت و بسیاری از مشکلات بهداشتی دیگر نقش دارد.
اکنون دانشمندان در موسسه فرانسیس کریک (Francis Crick) قرار است به بررسی ارتباط آلودگی هوا با پدیده زوال عصبی بپردازند.
این پروژه تحقیقاتی با عنوان «سرعت» (Rapid) که از سوی خیریه «مقابله با زوال عقل» تامین مالی شده است، از روز دوشنبه ۳۰ مهر بهطور رسمی آغاز خواهد شد.
ذرات کوچک آلاینده چطور منجر به زوال عقل میشوند؟
پروژه سرعت شامل بررسی دقیق فرآیندهایی است که ذرات کوچک آلاینده میتوانند منجر به زوال عقل شوند.
این تحقیق میتواند بینشی کلی درباره چگونگی تاثیر ذرات معلق در هوا بر بروز بیماریها ارائه دهد و همچنین به توسعه داروهای جدید برای مقابله با پیشرفت شرایطی مانند بیماری آلزایمر کمک کند.
پروفسور چارلز سوانتون، معاون مدیر بالینی موسسه کرک و از مدیران این پروژه گفت: «آلودگی هوا معمولا با زوال عقل مرتبط نیست. با این حال، اپیدمیولوژیستها بهتازگی دریافتهاند که ذرات موجود در هوا کاملا با خطر بیماریهای نورودژنراتیو (زوال عصبی) مرتبط هستند.»
او افزود: «ما میخواهیم دقیقا بفهمیم که چگونه ذرات ریز در هوا میتوانند تاثیرات عمیقی بر مغز ما داشته باشند و از این دانش برای توسعه داروهای جدیدی برای درمان زوال عقل استفاده کنیم.»
یک نوع کلیدی از آلودگی هوا، شامل معلقهای ریز ذرات جامد و قطرات مایع است.
این ذرات از اگزوز خودروها و کامیونها، کارخانهها، گرد و غبار، گردهها، آتشفشانها، آتشسوزیهای جنگلی و منابع دیگر تولید میشوند و بهعنوان ذرات معلق ۲.۵ میکرومتری یا بهطور ساده PM2/5 شناخته میشوند.
این ذرات دارای قطری کمتر از ۲.۵ میلیونیم متر هستند که حدود ۳۰ برابر نازکتر از موی انسان است و بهقدری کوچکاند که میتوانند به عمق بدن انسان نفوذ کنند.
در مورد زوال عقل، پیام۲.۵ها هنگام تنفس و از طریق پیاز بویایی (olfactory bulb) وارد مغز میشوند.
پیاز بویایی یک ساختار عصبی در مغز است که در بالای حفره بینی قرار دارد و سیگنالهای بویایی را از گیرندههای موجود در بینی دریافت کرده و پردازش میکند. این بخش، نقش مهمی در درک و تشخیص بوها دارد.
به گفته پروفسور سوانتون، به نظر میرسد که پیام۲.۵ها در مغز، از سوی سلولهای ایمنی در سیستم عصبی مرکزی جذب میشوند و پس از آن است که احتمالا زوال عصبی آغاز میشود.
با این حال، این که این فرآیند چگونه پیش میرود و منجر به زوال عقل میشود، هنوز روشن نیست.
درک دقیق این فرایند، یکی از اهداف اصلی پروژه سرعت است تا بفهمیم چگونه پیام۲.۵ها موجب تشکیل تودههایی در بافت مغز میشوند که نشانه مشخص بیماری آلزایمر است.
سونیا گاندی، رییس آزمایشگاه زیستشناسی زوال عصبی در موسسه کرک و دانشگاه کالج لندن گفت: «ما شواهد خوبی از ارتباط بین قرارگیری در معرض ذرات معلق ۲.۵ میکرومتری و بیماریهای مغزی مانند آلزایمر و پارکینسون داریم. اما هنوز نمیدانیم که آیا این ذرات واقعا زوال عصبی را بهطور مستقیم تحریک میکنند یا تنها فرایندی را که در افراد آسیبپذیر در حال وقوع است، تسریع میکنند.»
پژوهشگران موسسه کرک بر این باورند که آلودگی هوا از طریق سه مکانیسم مختلف میتواند باعث زوال عقل شود؛ بر اساس یکی از این مکانیسمها، ذرات معلق ۲.۵ میکرومتری ممکن است بهطور مستقیم فرآیند تجمع پروتئینها را در مغز تسریع کنند و باعث بروز آلزایمر شوند.
به عبارت دیگر، ممکن است ورود ذرات معلق با توانایی مغز در پاکسازی تودههای پروتئینی تداخل ایجاد کند.
به بیانی ساده، این ذرات ۲.۵ میکرومتری با سیستم پاکسازی سلولهای بدن تداخل دارند و باعث میشوند حذف پروتئینهای عامل بیماریهایی مانند آلزایمر، دشوارتر شود.
سومین نظریه این است که پیام۲.۵ها به وسیله سلولهای ایمنی مغز به نام میکروگلیا جذب و احتمالا باعث میشوند که این سلولها، واکنشی التهابی را ایجاد و آغاز زوال عقل را تسریع کنند.
پژوهشگران برای تشخیص اینکه کدام مکانیسم در بروز زوال عقل نقش دارد، بر آزمایشهای درونکشتگاهی روی سلولهای بنیادی انسانی و همچنین مدلهای حیوانی تمرکز خواهند کرد.
سونیا گاندی در همین زمینه گفت: «زمانی که این مکانیسمها را با جزییات بیشتری درک کنیم، میتوانیم از این دانش برای توسعه درمانهایی استفاده کنیم که تاثیر آلودگیهای هوا را کاهش دهند.»
او اظهار امیدواری کرد که شاید روزی، بتوانیم از اثرات محیط بر بیماریهای مغزی پیشگیری کنیم.
یافتههای یک پژوهش جدید با موضوع تغییرات آب و هوایی نشان داد که قرار گرفتن طولانیمدت در معرض دمای شدید با افت شناختی، بیماریهای کلیوی و سرطان پوست مرتبط است و امواج گرما میتواند مشکلات سلامت روان و شیوع بیماریهای عفونی را تشدید کند.
این تحقیق که از سوی پژوهشگران دانشگاه بریستول بریتانیا انجام شد، شامل نظرات دانشمندان برجسته آب و هوا، هواشناسان و پزشکان بهداشت عمومی است.
بر اساس یافتههای این پژوهش، قرار گرفتن طولانیمدت در دمای شدید ارتباط مستقیمی با زوال شناختی، بیماری کلیوی، سرطان پوست و گسترش بیماریهای عفونی دارد.
دان میچل، نویسنده اصلی این پژوهش، اعلام کرد محققان از برخی «پیوندهای قوی» میان این بیماریها و امواج گرما آگاه هستند و این امر «موجب نگرانی قابل توجهی» شده است.
سخنگوی دانشگاه بریستول گفت: «در حالی که تاثیر منفی تغییرات آب و هوایی بر سلامت قلب و ریه به طور گستردهای شناخته شده، این تحقیق تصویر جامعتری از پیامدهای مرتبط ارائه میدهد.»
کارشناسان دریافتند که «تکرار و افزایش تغییرات آب و هوایی، مانند موج گرما و سیل، مشکلات سلامت روانی و گسترش بیماریهای عفونی را تشدید میکند.»
زنگ خطر بیماریهای پنهان
این مطالعه همچنین نشان میدهد که قرار گرفتن طولانیمدت در معرض گرما میتواند خواب را مختل کند که این امر با زوال شناختی، بیماری آلزایمر و زوال عقل مرتبط است.
هوای سرد نیز ممکن است منجر به صدمات جسمی، مانند زمین خوردن یا تضعیف سلامت روانی، از جمله گوشهگیری شود و درد مفاصل و بیتحرکی را بر اثر نشستن و دراز کشیدن بیش از حد افزایش دهد.
میچل، استاد علوم آب و هوا در دانشگاه بریستول گفت: «این تحقیق عمدتا عوارض بالقوه بسیار جدی ناشی از قرار گرفتن طولانیمدت در معرض تغییرات آب و هوایی را نشان میدهد که تاکنون در ارزیابیهای مشابه به آن پرداخته نشده است.»
او افزود که اطلاعات کافی در مورد اینکه چگونه دماهای گرمتر یا سیل مداوم ممکن است با بیماریهای مختلف مرتبط باشد، وجود ندارد.
با این حال، این پژوهشگر تاکید کرد که فشار گرمایی مداوم و چندساله احتمالا بیماریهای زمینهای مانند بیماریهای کلیوی را تشدید میکند اما برای تعیین اثرات بلندمدت آن، باید تحقیقات بیشتری انجام شود.
میچل ادامه داد: «با استفاده از نمونه بریتانیا ما زمینه را برای تجزیه و تحلیل کامل و جهانی ارتباط میان تغییرات آب و هوایی و سلامت فراهم کردهایم.»
یونیس لو، یکی دیگر از نویسندگان این تحقیق گفت که گامهای بعدی شامل تجزیه و تحلیل دادههای بلندمدت بیشتر در کنار «عوامل دیگری است که در طول زمان بر سلامتی تاثیر میگذارند».
تغییرات اقلیمی ناشی از تغییر درازمدت میانگین دمای زمین است که شرایط آب و هوایی را عوض میکند.
در طول یک دهه گذشته، دمای زمین به طور متوسط حدود ۱.۲ درجه سانتیگراد گرمتر از اواخر قرن ۱۹ بوده است.
اکنون تایید شده که گرمایش جهانی در دوره ۱۲ ماهه بین فوریه ۲۰۲۳ تا ژانویه ۲۰۲۴ از ۱.۵ درجه سانتیگراد فراتر رفته است.
پیامدهای افزایش دما که به دلیل تغییرات آب و هوایی ناشی از فعالیتهای انسان رخ داده، با پدیده النینو تشدید و باعث شده سال ۲۰۲۳ گرمترین سال ثبت شده در تاریخ باشد.