سی‌ان‌ان: اسرائیل در حال آمادگی برای حمله احتمالی به تاسیسات هسته‌ای جمهوری اسلامی است

کاظم غریب‌آبادی، معاون وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، گفت اگر احتمالا اروپا بخواهد از سازوکار ماشه استفاده کند، تهران به آن «پاسخ متناسب» می‌دهد.

او گفت مذاکرات با آمریکا در حال انجام است و اگر طرف‌های دیگری بخواهند وارد گفت‌وگوها شوند، باید تهران و واشینگتن با آن موافق باشند.

غریب‌آبادی افزود: «اروپایی‌ها خودشان هم می‌دانند اگر دست به چنین اقدامی (اسنپ بک) بزنند، هم فضایی که برای دیپلماسی باز شده، تخریب می‌شود و هم جمهوری اسلامی واکنش متناسبی را در این زمینه انجام می‌دهد.»

مکانیسم ماشه (Snapback) یا «بازگشت خودکار تحریم‌ها» چیست؟
در توافق برجام، سازوکاری به نام «مکانیسم ماشه» پیش‌بینی شده که اجازه می‌دهد تحریم‌های سازمان ملل علیه ایران بدون نیاز به رای‌گیری جدید در شورای امنیت، دوباره برقرار شوند.

بر اساس این سازوکار، اگر در بازه زمانی ۱۰ ساله اجرای برجام، کشورهای عضو توافق نتوانند درباره اینکه ایران تعهداتش را به‌طور جدی نقض کرده یا نه به توافق برسند، هر یک از پنج کشور اصلی یعنی آمریکا، فرانسه، بریتانیا، روسیه و چین، می‌توانند این موضوع را به شورای امنیت ارجاع دهند و روند بازگشت تحریم‌ها را آغاز کنند.

وقتی این روند فعال شود، شورای امنیت ۳۰ روز فرصت دارد تا رای بدهد که تعلیق تحریم‌های ایران ادامه پیدا کند؛ یعنی تحریم‌هایی که قبلا لغو یا متوقف شده‌اند، همچنان متوقف بمانند و دوباره اجرا نشوند.

برای تصویب چنین قطعنامه‌ای، دست‌کم ۹ رای موافق لازم است و هیچ‌کدام از پنج عضو دائم شورا نباید آن را وتو کنند.

اگر این قطعنامه تصویب نشود، همه تحریم‌های قبلی سازمان ملل به‌طور خودکار دوباره اجرا می‌شوند، مگر اینکه شورای امنیت تصمیم دیگری بگیرد.

مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، شامگاه سه‌شنبه ۳۰ اردیبهشت گفت تحریم‌هایی که از سوی سه کشور اروپایی در قالب مکانیسم ماشه در حال پیگیری است، مستقل از مسیر دیپلماتیک ایالات متحده و با جدول زمان‌بندی متفاوتی در جریان است.

او در ادامه افزود: «هفته گذشته در ترکیه با نمایندگان سه کشور اروپایی دیدار داشتم. روند مستقل آن‌ها ممکن است منجر به اعمال تحریم‌های تازه‌ای علیه ایران از تابستان تا پاییز شود.»

خبرگزاری رویترز ساعاتی پیش به نقل از سه منبع ایرانی گزارش داد در صورت فروپاشی تلاش‌ها برای حل مساله هسته‌ای، جمهوری اسلامی هیچ برنامه جایگزین روشنی ندارد.

در این گزارش به نقل از یک مقام ارشد ایرانی آمده است: «طرح جایگزین، ادامه همان استراتژی پیش از آغاز مذاکرات است. ایران از تشدید تنش‌ها خودداری خواهد کرد و آماده دفاع از خود است.»

او افزود: «این استراتژی همچنین شامل تقویت روابط با متحدانی مانند روسیه و چین می‌شود.»

شبکه سی‌ان‌ان شامگاه سه‌شنبه سی‌ام اردیبهشت به‌ نقل از مقام‌های آمریکایی و بر اساس اطلاعات جدید گزارش داد اسرائیل در حال آمادگی برای حمله احتمالی به تاسیسات هسته‌ای ایران است.

مقام‌ها هشدار دادند هنوز مشخص نیست رهبران اسرائیل تصمیم نهایی را گرفته باشند.

به گفته آن‌ها، درون دولت آمریکا اختلاف‌نظرهای جدی‌ درباره احتمال اقدام اسرائیل وجود دارد.

یک فرد آگاه از اطلاعات آمریکا درباره این موضوع گفت: «احتمال حمله اسرائیل به تاسیسات هسته‌ای ایران در ماه‌های اخیر به‌طور قابل توجهی افزایش یافته است.»

او افزود: «چشم‌انداز دستیابی به توافقی میان آمریکا و جمهوری اسلامی که تحت رهبری ترامپ حاصل شود و غنی‌سازی اورانیوم ایران را به‌طور کامل از بین نبرد، احتمال وقوع حمله را بیشتر می‌کند.»

بهای نفت پس از گزارش شبکه سی‌ان‌ان مبنی بر اینکه اطلاعات جدید آمریکا نشان می‌دهد اسرائیل در حال آماده شدن برای حمله احتمالی به تاسیسات هسته‌ای ایران است، افزایش یافت.

بهای نفت خام برنت به بیش از ۶۶ دلار در هر بشکه رسید و نفت خام وست تگزاس اینترمدیت نیز تا ۳/۵ درصد جهش کرد، هرچند بخشی از این رشد را از دست داد.

به گزارش سی‌ان‌ان، به‌ نقل از مقام‌هایی که نامشان فاش نشده، مشخص نیست که رهبران اسرائیل تصمیم نهایی برای انجام این حملات را گرفته‌اند یا نه.

مطهره گونه‌ای، فعال پیشین دانشجویی که ۲۶ اسفند ۱۴۰۳ از زندان آزاد شد، در یادداشتی در شبکه اجتماعی ایکس به موضوع مذاکره جمهوری اسلامی با آمریکا پرداخت.

او نوشت: «هیچ تضمینی وجود ندارد که جمهوری اسلامی خلاف مقررات مذاکرات عمل کند و عملی دور از ذهن انجام دهد.»

گونه‌ای افزود: «بیراه نیست اگر بگوییم خامنه‌ای از جانش ترسیده و حکومت با از بین رفتن نیروهای نیابتی‌اش در منطقه و اعتراضات مدنی داخلی، چنان تضعیف شده که ناگزیر به نشستن پای میز شده است.»

دوروتی شی، نماینده آمریکا در سازمان ملل، گفت تهدید‌ها علیه عبور کشتی‌ها در دریای سرخ «عمدتا ناشی از نادیده‌ گرفتن» تحریم تسلیحاتی سازمان ملل از سوی حکومت ایران می‌شود.

به گفته او، تهدید حکومت ایران برای امنیت دریایی «فقط از طریق حمایت از گروه‌های تروریستی نیست، بلکه به‌طور مستقیم نیز عمل می‌کند».

علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی، در تازه‌ترین موضع‌گیری رسمی با لحنی همراه با بدبینی نسبت به نتیجه‌بخش بودن مذاکرات هسته‌ای ابراز تردید کرد و گفت: «در دولت رئیسی مذاکرات غیرمستقیم بود ولی بی‌نتیجه؛ حالا هم گمان نمی‌کنم به نتیجه برسد و نمی‌دانم چه خواهد شد.»

با این جمله، در عمل، سرنوشت تیم مذاکره‌کننده جمهوری اسلامی، بیش از پیش بی‌اهمیت جلوه داده شد؛ سخنی که هم فصل‌الخطاب است و هم خنثی‌کننده هرگونه تلاش دیپلماتیکی که تاکنون جریان داشته است.

واقعیت روی زمین چیست؟

همین اظهارنظر رهبر جمهوری اسلامی بلافاصله بر بازار ارز اثر گذاشت؛ نرخ دلار در بازار آزاد افزایش یافت و به بالای ۸۵ هزار تومان رسید. اما این تنها پیامد اقتصادی نبود. موضع خامنه‌ای بار دیگر نشان داد که سیاست‌های نظام در زمینه مذاکرات، بیش از آن‌که بر اساس منافع ملی یا عقلانیت سیاسی تنظیم شود، تابع نوسانات درونی و نگاه ایدئولوژیک رهبر حکومت است.

خامنه‌ای در سال‌های گذشته بارها مواضع متناقضی اتخاذ کرده؛ زمانی مذاکره را «سم» خوانده و زمانی دیگر آن را «نرمش قهرمانانه» دانسته است. در فروردین‌ماه امسال نیز او تاکید کرد که اگر هم مذاکراتی باشد، مسئله‌ای فرعی برای وزارت امور خارجه است، نه امری اصلی.

خامنه‌ای در گذشته نیز، برای توجیه عقب‌نشینی از مواضع پیشین، بارها به «صلح امام حسن» متوسل شده بود؛ نمونه‌ای از مشروع‌سازی ایدئولوژیک برای انعطاف سیاسی.

متن کامل این تحلیل را اینجا بخوانید

در سالگرد کشته شدن مشکوک ابراهیم رئیسی، علی خامنه‌ای با ستایش از عملکرد او در برابر ایالات متحده، اعلام کرد که چشم‌انداز روشنی برای موفقیت مذاکرات میان جمهوری اسلامی و آمریکا نمی‌بیند. این اظهارنظر به‌عنوان نشانه‌ای مهم از افزایش احتمال شکست مذاکرات تلقی می‌شود.

نکته مهمی که در سخنان خامنه‌ای به چشم می‌آید، تمجید او از رئیسی به‌خاطر مقاومت در برابر به گفته وی «تهدید و تطمیع» و خودداری از مذاکره با آمریکا است؛ این تمجید در واقع کنایه‌ای تلویحی به دولت‌های حسن روحانی و مسعود پزشکیان محسوب می‌شود که رویکرد مذاکره‌گرایانه‌تری با ایالات متحده داشته‌اند یا دارند.

خامنه‌ای با این نوع اظهارات سعی دارد پیشاپیش زمینه را برای رفع مسئولیت از خود در صورت شکست مذاکرات فراهم کند. او می‌خواهد در صورت به‌ نتیجه نرسیدن مذاکرات، ادعا کند که از ابتدا با گفت‌وگو با آمریکا مخالف بوده است.

این تاکتیکی است که پیش از این نیز در دولت‌های روحانی و خاتمی به کار برد؛ زمانی که توافقی حاصل می‌شد، آن را به خود منتسب می‌کرد و می‌گفت مذاکرات زیر نظر او انجام شده است، اما اگر مذاکرات به شکست می‌انجامید یا توافق به نتیجه نمی‌رسید، مسئولیت را متوجه دولت می‌دانست و از بی‌اعتمادی به آمریکا سخن می‌گفت.

متن کامل این تحلیل را اینجا بخوانید

مراد ویسی، تحلیل‌گر ارشد ایران‌اینترنشنال، می‌گوید: «خامنه‌ای نمی‌خواهد امکان ساخت بمب را از دست بدهد. او بر این باور است که اگر غنی‌سازی، محصولات آن و ابزارهای مرتبط را کنار بگذارد، در برابر آمریکا عملاً خلع سلاح خواهد شد.»

ویسی در ادامه گفت: «اینکه پس از سخنان خامنه‌ای قیمت دلار افزایش یافته، چگونه می‌تواند نشان‌دهنده قدرت کلام او باشد، آن‌طور که روزنامه کیهان ادعا می‌کند؟»

او اضافه کرد: «درست است که غنی‌سازی برای خامنه‌ای بُعد حیثیتی پیدا کرده، اما اصرار او بر ادامه آن، بیش از هر چیز ریشه در ملاحظات مهم امنیتی دارد.»