بهنوشته رویترز در شرایطی که جنگ ایران آمادگی نظامی آمریکا را تحت فشار قرار داده و تنشها با چین افزایش یافته است، پنتاگون اعلام کرد حضور هگست در این نشست در استان سبوی فیلیپین، بار دیگر بر تعهد واشینگتن به سیاست «صلح از طریق قدرت» در منطقه اقیانوس آرام تاکید خواهد کرد.
تحلیلگران به رویترز گفتند کشورهای جنوب شرق آسیا ممکن است از دیدارهای حاشیهای با هگست برای روشن شدن هدف نهایی آمریکا در جنگ ایران، انتظارات واشینگتن از متحدان و شرکایش و چگونگی سازگاری الزامات این جنگ با تعهدات آمریکا در منطقه هند و اقیانوس آرام استفاده کنند.
کالین کوه، پژوهشگر مسائل امنیتی در مدرسه مطالعات بینالمللی اس. راجاراتنام سنگاپور، گفت: «آنها میخواهند از ایالات متحده درباره میزان اطمینانپذیری اتحادها و مشارکتها پاسخ بگیرند.»
او افزود: «و البته مساله مهمتر و ناگفته این است که این وضعیت چه نسبتی با تعهد آمریکا به منطقه هند و اقیانوس آرام یا عرصه عملیاتی غرب اقیانوس آرام دارد.»
دستوپنجه نرم کردن با پیامدهای جنگ ایران
اقتصادهای جنوب شرق آسیا با پیامدهای جنگ ایران دستوپنجه نرم میکنند. در همین حال، تنشهای میان فیلیپین، کشور میزبان نشست، و پکن، به عامل دیگری برای اصطکاک در مجمعی تبدیل شده که هدف آن ترویج گفتوگو و همکاری عملی در حوزه امنیت است.
نشست وزیران امور خارجه اعضای اتحادیه کشورهای جنوب شرق آسیا (آسهآن) نیز در اواخر تیرماه و اوایل مرداد امسال در حالی برگزار شد که تشدید تنشها در خاورمیانه و رویارویی آمریکا و جمهوری اسلامی بر فضای آن سایه افکنده بود.
وزیران خارجه کشورهای عضو آسهآن سهشنبه ۳۰ تیر در بیانیهای پس از نشست غیرعلنی خود اعلام کردند: «ما عمیقا نگرانیم که تحولات اخیر تلاشهای مستمر میانجیگران کلیدی را بهشدت تضعیف کند و چشمانداز دستیابی به راهحلی مسالمتآمیز از طریق گفتوگو و دیپلماسی را کاهش دهد.»
اندونزی، مالزی، فیلیپین، سنگاپور، تایلند، برونئی، ویتنام، لائوس، میانمار، کامبوج و تیمور شرقی اعضای آسهآن هستند.
جنگ ایران که با حملات آمریکا و اسرائیل در ۹ اسفند سال گذشته آغاز شد، حملونقل دریایی و بازارهای نفت را مختل کرده، آسیبپذیری کشورهای جنوب شرق آسیا را در برابر شوکهای ناشی از واردات سوخت آشکار ساخته و امنیت انرژی را به یکی از اولویتهای مهمتر دستور کار اتحادیه کشورهای جنوب شرق آسیا (آسهآن) تبدیل کرده است.
گرگ پولینگ، مدیر ابتکار شفافیت دریایی آسیا، گفت این نشست فرصتی در اختیار هگست قرار میدهد تا به مسائل مربوط به چین، دریای جنوبی چین که بر سر آن اختلافات ارضی وجود دارد، و تعهدات واشینگتن در قبال متحدانی که با آنها پیمان دفاعی دارد، بپردازد.
او گفت: «بیشتر آنها خواهان اطمینان یافتن از تداوم تعهد آمریکا به منطقه هستند؛ آن هم با وجود آشفتگی سیاسی در واشینگتن و تضعیف توانمندیها و آمادگی نظامی آمریکا در اثر جنگ ایران.»
این موضوع برای فیلیپین اهمیت ویژهای دارد؛ کشوری که با آمریکا پیمان دفاعی دارد و روابطش با پکن در پی رویاروییهای مکرر در دریای جنوبی چینِ مورد مناقشه، تحریمهای چین و، در تازهترین مورد، احضار سفیر چین، تیره شده است.
وزارت دفاع چین سهشنبه پنج آبان اعلام کرد وابسته نظامی این کشور در فیلیپین در نشست شرکت خواهد کرد.
چند روز پیش از این نشست که قرار است در روزهای ششم و هفتم آبان برگزار شود، ارتش فیلیپین اعلام کرد گروه ناو هواپیمابر لیائونینگ چین را هنگام عبور از آبهای جنوب فیلیپین به سمت دریای سلبس زیر نظر گرفته و تعقیب کرده است.
پولینگ افزود احتمال بیشتری دارد که پیامهای قاطعتر در گفتوگوهای میان شرکای همسو مطرح شود.
از جمله این شرکا، گروه موسوم به «اسکواد» (Squad) متشکل از آمریکا، ژاپن، استرالیا و فیلیپین است که قرار است وزیران دفاع آنها چهارشنبه با یکدیگر دیدار کنند.
انتظار میرود بیانیه نهایی رییس نشست محتاطانه باشد
با این حال، کوه گفت احتمالا بیانیه نهایی رییس نشست در مقایسه با گفتوگوهای پشت درهای بسته، لحنی محتاطانهتر خواهد داشت و از ادبیات آشنای آسهآن استفاده خواهد کرد.
او افزود قرار گرفتن مانیل در جایگاه رییس آسهآن، در حالی که همزمان درگیر اختلاف با چین است، موقعیتی «بهویژه حساس» ایجاد کرده است.
پولینگ گفت فیلیپین ناچار است میان «همکاریهای آرمانی» در موضوعاتی مانند اتصال شبکههای انرژی، اقتصاد دیجیتال و همکاری میان گاردهای ساحلی، از یک سو، و افزایش تنشها با چین و توقف پیشرفت در تدوین دستورالعمل رفتاری در دریای جنوبی چین، از سوی دیگر، توازن برقرار کند.
پولینگ که همچنین پژوهشگر برنامه جنوب شرق آسیا در مرکز مطالعات راهبردی و بینالمللی است، افزود: «برای فیلیپین، تمام سال ریاست بر آسهآن با چالش دشوار برقراری این توازن همراه بوده است.»
او با اشاره به تلاشهای این اتحادیه برای رسیدگی به موضوعاتی مانند امنیت دریایی و مقابله با تروریسم گفت: «انتظار دارم در حوزههای کاری نشست وزیران دفاع آسهآن (ADMM) شاهد همکاریهای تاکتیکی باشیم، اما در مورد دریای جنوبی چین یا دیگر مسائل پیچیده و اختلافبرانگیز، همسویی راهبردی شکل نخواهد گرفت.»