پلیس مبارزه با تروریسم بریتانیا پنج‌شنبه ۹ مهر اعلام کرد یک شهروند دوتابعیتی ایرانی- بریتانیایی را به ظن آماده‌سازی اقدامات تروریستی بازداشت کرده است. هنوز جزییاتی درباره هویت این فرد منتشر نشده است.
این بازداشت در چارچوب تحقیقات درباره فعالیت‌های مشکوکی انجام شده که روز یک‌شنبه پنجم مهر در نزدیکی پایگاه هوایی فرفورد در غرب انگلستان رخ داد.
پیش‌تر پنج مرد بریتانیایی حدودا ۲۰ ساله نیز در نزدیکی این پایگاه به ظن جرایم مرتبط با تروریسم و مواد منفجره بازداشت شده و سپس با قرار وثیقه آزاد شدند.
اندی برنهام، نخست‌وزیر بریتانیا، چهارشنبه گفته بود «نشانه‌هایی قوی» وجود دارد که جمهوری اسلامی در حادثه فرفورد نقش داشته است، اما تحقیقات پلیس درباره این پرونده همچنان ادامه دارد.
برنهام در مصاحبه با بی‌بی‌سی گفت: «نشانه‌هایی قوی وجود دارد که ایران در آنچه آخر هفته در پایگاه هوایی فرفورد رخ داد، نقش داشته است، اما البته تحقیقات پلیس همچنان ادامه دارد و این تحقیقات پیچیده و جدی است.»
این نخستین بار است که دولت بریتانیا به‌طور علنی جمهوری اسلامی را به حادثه فرفورد مرتبط می‌کند.
پیش‌تر دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری آمریکا، از احتمال دست داشتن جمهوری اسلامی در این حادثه سخن گفته و مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، نیز بر دست داشتن یک حکومت خارجی در این حادثه تاکید کرده بود.
ویکی ایوانز، هماهنگ‌کننده ارشد ملی پلیس ضدتروریسم بریتانیا، گفت تحقیقات درباره رویدادهای گلاسترشر «بسیار پیچیده» است و تیم‌های تخصصی در حال بررسی چندین مسیر تحقیقاتی هستند.
او افزود: «همان‌طور که روشن کرده‌ایم، همه زوایای احتمالی، از جمله احتمال دخالت یک دولت خارجی، در حال بررسی است.»
پلیس ضدتروریسم بریتانیا پیش از این نیز اعلام کرده بود احتمال دخالت یک دولت خارجی و همچنین استفاده از افرادی که «آگاهانه یا ناآگاهانه» به نیابت از یک کشور خارجی عمل کرده باشند، در دست بررسی است.
نیروهای آمریکایی از پایگاه فرفورد برای انجام حملات علیه جمهوری اسلامی استفاده کرده‌اند و مقام‌های جمهوری اسلامی قبلا هشدارهایی درباره حمله به این پایگاه داده بودند.
با این حال جمهوری اسلامی هرگونه دست داشتن در این حادثه را رد کرده است.
مجید تخت روانچی، معاون سیاسی وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، پنج‌شنبه و در واکنش به اظهارات نخست‌وزیر بریتانیا، هوگو شورتر سفیر این کشور در تهران را احضار و مراتب اعتراض شدید جمهوری اسلامی ایران نسبت به استمرار آنچه آن را رویکرد مخرب دولت انگلیس در قبال ایران خواند، به او ابلاغ کرد.
براساس گزارشی که در رسانه‌های حکومتی در ایران منتشر شده، تخت روانچی در این جلسه اظهارات مقام‌های بریتانیایی درباره ارتباط جمهوری اسلامی با طرح خرابکاری در پایگاه فرفورد را «بی‌اساس و سخیف» خوانده و بر ضرورت توضیح رسمی دولت بریتانیا در این خصوص تاکید کرده است.
سفارت جمهوری اسلامی در لندن نیز دوشنبه ششم مهر و قبل از اظهارنظر نخست‌وزیر بریتانیا هرگونه دخالت تهران در این ماجرا را به‌شدت رد کرده بود.
نتانیاهو پنج‌شنبه ۹ مهر به شبکه فاکس‌نیوز گفت کمک‌خلبان یک هواپیمای مسافربری که در مسیر دبی به تل‌آویو به خلبان حمله کرد، تحت «تلقینات اسلام‌گرایانه افراطی» بوده است.
به‌گفته مقام‌ها در حادثه روز چهارشنبه در پرواز شماره FZ1073 شرکت فلای‌دبی از دبی به تل‌آویو، کمک‌خلبان با چاقو به خلبان حمله کرد، اما خلبان مجروح موفق شد در کابین را باز کند و به مسافران امکان دهد مهاجم را مهار کنند.
یک گروه پروازی ذخیره که در هواپیما حضور داشت، پس از این حادثه کنترل پرواز را در دست گرفت و هواپیما را که بیش از ۱۷۰ سرنشین عمدتا اسرائیلی داشت، در فرودگاه تبوک عربستان سعودی به زمین نشاند.
تهدید ترامپ
دونالد ترامپ پنج‌شنبه ۹ مهر در پاسخ به خبرنگاران درباره حادثه هواپیمای فلای‌دبی و احتمال نقش جمهوری اسلامی در آن گفت: «بر اساس آنچه می‌شنوم، می‌توانم بگویم پاسخ مثبت است، اما در حال حاضر در حال بررسی آن هستیم.»
در ادامه از ترامپ پرسیده شد آیا ممکن است خلبان پرواز فلای‌دبی از سوی سپاه پاسداران در این پرواز قرار داده شده یا به شکل دیگری افراطی شده و سپس تلاش کرده باشد هواپیما را ساقط کند. ترامپ پاسخ داد: «ممکن است، بله.»
ترامپ در پاسخ به این سوال که آیا در صورت نقش داشتن جمهوری اسلامی در این حادثه، آمریکا تلافی خواهد کرد، گفت: «آنها به‌شدت هدف قرار خواهند گرفت. نگران نباشید.»
او درباره برنامه هسته‌ای ایران گفت: «می‌توانم بگویم ۱۰۰ درصد مردم، از جمله در سراسر جهان، می‌گویند ایران نباید سلاح هسته‌ای داشته باشد.»
ترامپ درباره مذاکرات با جمهوری اسلامی افزود: «حالا باید تصمیم بگیرم؛ یا ایران توافق را امضا می‌کند، یا دیگر وجود نخواهد داشت.»
او همچنین در پاسخ به سوالی درباره گروه‌های نیابتی جمهوری اسلامی از جمله حزب‌الله گفت: «همان‌طور که ایران پیش می‌رود، گروه‌های نیابتی نیز پیش می‌روند.»
تازه‌ترین اظهارات نتانیاهو
ساعاتی پیش از اظهارات دونالد ترامپ، بنیامین نتانیاهو در گفت‌وگو با شبکه فاکس‌نیوز گفت اطلاعات شخصی به‌دست‌آمده درباره کمک‌خلبان نشان می‌دهد که او تحت «تلقینات اسلام‌گرایانه افراطی» قرار گرفته بود.
نتانیاهو در پاسخ به پرسشی درباره احتمال دخالت جمهوری اسلامی در این حادثه گفت هنوز برای اظهارنظر در این زمینه زود است.
تاکنون هیچ مقام رسمی اسرائیلی مدرکی درباره نقش احتمالی حکومت ایران در این حادثه ارائه نکرده و دو مقام امنیتی اسرائیلی نیز گفتند تا این مرحله نشانه‌ای از دخالت تهران به دست نیامده است.
دو مقام امنیتی اسرائیلی گفتند ارزیابی اولیه این کشور این است که کمک‌خلبان، که اسرائیل او را شهروند عمان معرفی کرده، احتمالا به تنهایی عمل کرده است. با این حال، تحقیقات همچنان ادامه دارد. مقام‌های عمانی تاکنون در این‌باره اظهارنظر نکرده‌اند.
بر اساس داده‌های وب‌سایت ردیابی پرواز «فلایت‌رادار۲۴»، هواپیما هنگام عبور از آسمان عربستان سعودی در کمتر از ۳۰ ثانیه بیش از ۱۴ هزار پا، معادل حدود ۴ هزار و ۳۰۰ متر، ارتفاع از دست داد.
نتانیاهو گفت شواهد موجود نشان می‌دهد کمک‌خلبان قصد خودکشی داشته است. او افزود: «بسیار محتمل به نظر می‌رسد که قصد داشته هواپیما را ساقط کند.»
نخست‌وزیر اسرائیل گفت ترکیب این موضوع با آنچه او «گرایش‌های اسلام‌گرایانه» و «افراطی‌شدن» در پیشینه فرد مهاجم خواند، نشانه مهمی درباره انگیزه احتمالی اوست.
با این حال، نتانیاهو تاکید کرد که هنوز نمی‌خواهد نتیجه‌گیری نهایی کند و این موارد صرفا نشانه‌هایی است که تاکنون به دست آمده است.
امارات متحده عربی نیز تحقیقاتی را برای روشن شدن شرایط و انگیزه‌های این حادثه آغاز کرده است. خبرگزاری رسمی امارات گزارش داد تحقیقات از جمله به دنبال مشخص کردن این موضوع است که آیا حادثه با «فعالیت یا هدف تروریستی» ارتباط داشته و آیا از قبل برنامه‌ریزی یا هدایت شده بوده است.
تحقیقات درباره انگیزه مهاجم
یوسی شلی، سفیر اسرائیل در امارات، به رویترز گفت هنوز برای نتیجه‌گیری زود است و انگیزه مشخصی برای این اقدام تعیین نشده است.
یک مقام دیگر اسرائیلی گفت مقام‌های این کشور همه اطلاعات مورد درخواست خود را از عربستان سعودی دریافت نکرده‌اند و موساد و شین‌بت، دو نهاد اطلاعاتی و امنیتی اسرائیل، نیز در حال بررسی حادثه هستند.
دولت عربستان تاکنون بیانیه‌ای درباره تحقیقات خود منتشر نکرده است.
نخست‌وزیر اسرائیل گفت محدودیت‌هایی وجود دارد که بر اساس آنها خلبانان کشورهای فاقد روابط دیپلماتیک با اسرائیل نباید در چنین پروازهایی حضور داشته باشند و افزود که ظاهرا این فرد توانسته از این محدودیت عبور کند.
نتانیاهو در گفت‌وگویی جداگانه با فاکس‌نیوز گفت مهاجم در عربستان سعودی تحت تحقیق قرار دارد و به اعتقاد او در نهایت به امارات منتقل خواهد شد.
اسرائیل کاتز، وزیر دفاع اسرائیل، روز چهارشنبه گفته بود اطلاعات اولیه نشان می‌دهد هدف کمک‌خلبان سقوط هواپیما بوده و او را «تروریست» خواند. نتانیاهو اما از این رویداد به عنوان یک «حادثه امنیتی جدی» یاد کرد.
افزایش نگرانی‌های امنیتی در آستانه انتخابات اسرائیل
این حادثه در فاصله چند هفته مانده به انتخابات اسرائیل، نگرانی‌های امنیتی در این کشور را افزایش داده است. این نخستین انتخابات اسرائیل پس از حملات به رهبری حماس در هفتم اکتبر ۲۰۲۳ است و مسائل امنیتی جایگاه مهمی در کارزارهای انتخاباتی دارند.
آمریکا و اسرائیل در ماه فوریه حملاتی را علیه ایران آغاز کردند و درگیری پس از آن به سرعت به کشورهای حوزه خلیج فارس و لبنان گسترش یافت؛ جایی که اسرائیل با حزب‌الله، گروه مورد حمایت ایران، درگیر شده است.
نتانیاهو و نارندرا مودی، نخست‌وزیر هند، از «اسمیت ماچچار»، خلبان هندی پرواز FZ1073، به عنوان قهرمان یاد کرده است. سفارت اسرائیل در هند نیز از این خلبان تشکر و برای او بهبودی سریع آرزو کرده است. سفارت هند در امارات نیز اعلام کرد وضعیت جسمانی او رو به بهبود است.
مقام‌های اسرائیلی همچنین از مسافرانی که مهاجم را مهار کردند تقدیر کرده‌اند.
یانیو هایون، یکی از مسافرانی که در مهار مهاجم نقش داشت، پس از بازگشت به اسرائیل گفت هنگامی که هواپیما با سرعت در حال کاهش ارتفاع بود به سوی کابین خلبان دویده است.
او گفت: «مهاجم را بیرون کشیدیم؛ من او را بیرون کشیدم. بعد از آن کنترل هواپیما را در دست گرفتیم. فرمان هواپیما را بالا کشیدم و هواپیما را تا حدی صاف کردم.»
بخش عمده‌ای از مصاحبه مفصل ترامپ با نشریه تایم که پنج‌شنبه ۹ مهر منتشر شد به جنگ ایران، مذاکرات برای پایان دادن به درگیری، بازگشایی تنگه هرمز، محاصره دریایی و برنامه هسته‌ای جمهوری اسلامی اختصاص دارد. او در این گفت‌وگو بر مواضع روزهای اخیر خود تاکید و آنها را تکرار کرد.
رییس‌جمهوری آمریکا در این گفت‌وگو به روشنی گفت که از نگاه او مساله تعیین‌کننده، برنامه هسته‌ای ایران است.
ترامپ گفت ایران نباید به سلاح هسته‌ای دست پیدا کند و این موضوع را یکی از هدف اصلی عملیات نظامی و فشار اقتصادی آمریکا علیه جمهوری اسلامی دانست.
رییس‌جمهوری آمریکا افزود: «ایران نمی‌تواند قدرت هسته‌ای داشته باشد، چون آنها دیوانه‌اند و نمی‌توانید اجازه دهید آدم‌های دیوانه سلاح هسته‌ای داشته باشند.»
با ناکام ماندن تلاش‌های میانجی‌گرانه اخیر قطر، اکنون اختلاف اصلی دو طرف بر سر ترتیب و ماهیت امتیازها باقی مانده است: تهران خواهان کاهش فشار اقتصادی، رفع محاصره و بازگشت به تفاهم‌نامه اسلام‌آباد است، در حالی که واشینگتن خواهان اقدام مشخص جمهوری اسلامی در زمینه برنامه هسته‌ای است.
ترامپ در عین حال با تاکید بر اینکه عجله‌ای برای توافق ندارد، گفت با ادامه محاصره و محدود شدن درآمدهای نفتی، موقعیت حکومت ایران به مرور ضعیف‌تر می‌شود و در نتیجه آمریکا می‌تواند برای گرفتن امتیازهای بیشتر صبر کند.
او گفت جمهوری اسلامی خواهان توافق است، اما پیشنهاد ارائه‌شده برای او قابل قبول نیست و به همین دلیل آن را نپذیرفته است.
ترامپ فشار اقتصادی را یکی از دلایل تمایل تهران به توافق دانست و گفت جمهوری اسلامی اکنون خواهان بازگشایی فوری تنگه هرمز است، زیرا به درآمد حاصل از صادرات نفت نیاز دارد.
با این حال، او گفت صرف بازگشایی تنگه هرمز و پایان محاصره برای توافق کافی نیست و پیشنهاد کنونی تهران را نخواهد پذیرفت.
ترامپ وضعیت تنگه هرمز را یکی از دلایل اصلی تضعیف موقعیت ایران توصیف کرد. به‌گفته او، حکومت ایران ابتدا تصور می‌کرد با مختل کردن عبور کشتی‌ها از تنگه هرمز می‌تواند بر اقتصاد جهانی فشار وارد کند، اما آمریکا در واکنش، محاصره‌ای دریایی علیه ایران برقرار و هم‌زمان امکان عبور نفتکش‌های دیگر کشورها را فراهم کرده است.
او افزود آمریکا اکنون «کنترل کامل» تنگه هرمز را در اختیار دارد و حجم زیادی از نفت دوباره از این آبراه عبور می‌کند. ترامپ گفت تنها ایران است که نمی‌تواند مانند گذشته نفت خود را صادر کند و همین مساله یکی از مهم‌ترین منابع درآمدی تهران را هدف قرار داده است.
رییس‌جمهوری آمریکا گفت جمهوری اسلامی با بستن تنگه در واقع «خودش را فریب داد»، زیرا هدف تهران ایجاد مشکل برای اقتصاد جهانی بود، اما واشینگتن شرایط را به‌گونه‌ای تغییر داد که دیگر کشورهای منطقه بتوانند نفت خود را صادر کنند و در مقابل، درآمد نفتی ایران محدود شود.
او بار دیگر محاصره ایجادشده از سوی آمریکا را یک «دیوار فولادین» توصیف کرد.
عربستان، اسرائیل و تحولات خاورمیانه
ترامپ در بخش دیگری از این مصاحبه به مسائل خاورمیانه و مناسبات منطقه‌ای پرداخت و با تاکید بر اهمیت روابط واشینگتن با کشورهای عربی منطقه و همکاری آنها با آمریکا، تحولات جاری را بخشی از بازآرایی گسترده‌تر منطقه دانست.
او گفت:«اگر من رییس‌جمهوری نبودم، عربستان سعودی الان وجود نداشت. اسرائیل هم وجود نداشت. چند کشور دیگر هم وجود نداشتند و از روی کره زمین محو شده بودند.»
رییس‌جمهوری آمریکا بار دیگر بر رویکرد خود مبنی بر استفاده از قدرت آمریکا برای پایان دادن به جنگ‌ها دفاع کرد و گفت هدفش رسیدن به توافق‌هایی است که درگیری‌ها را متوقف کند.
از روسیه و چین تا کوبا و ونزوئلا
در بخش مربوط به جنگ روسیه و اوکراین نیز ترامپ گفت با ولودیمیر زلنسکی درباره موضوعات مختلف، از جمله مسائل نظامی و سامانه‌های پاتریوت، گفت‌وگو کرده است. او در عین حال تأکید کرد که خواسته اصلی‌اش رسیدن روسیه و اوکراین به توافق است. ترامپ با اشاره به شمار بالای کشته‌شدگان جنگ گفت در ماه‌های اخیر ده‌ها هزار نفر، عمدتاً سرباز، کشته شده‌اند و ادامه این وضعیت را تأسف‌بار خواند.
ترامپ درباره دیدارهای اخیرش با شی جین پینگ، رییس‌جمهوری چین گفت درباره تایوان زمان زیادی صرف نشده و شی به‌خوبی از موضع او آگاه است.
او همچنین گزارش‌ها درباره نامناسب بودن وضعیت جسمانی رییس‌جمهوری چین را رد کرد و گفت طی دو روز دیدارهای فشرده، شی را در «سلامت کامل» دیده است.
ترامپ درباره کوبا گفت تصور نمی‌کند برای تغییر وضعیت این کشور نیازی به اقدام نظامی باشد و پیش‌بینی کرد واشینگتن و هاوانا بتوانند به توافق برسند. او گفت کوبا در شرایط بسیار دشواری قرار دارد و آمریکا خواهان «باز کردن» این کشور و فراهم شدن امکان ارتباط بیشتر آمریکایی‌های کوبایی با آن است.
ترامپ همچنین چند بار به ونزوئلا اشاره کرد و از عملکرد دولت خود در قبال این کشور دفاع و از خبرنگاران انتقاد کرد که به اندازه کافی درباره موفقیت آمریکا در ونزوئلا سوال نکرده‌اند.
هوش مصنوعی و اقتصاد آمریکا
یکی دیگر از موضوعات مهم گفت‌وگو هوش مصنوعی بود. ترامپ گفت دیگر ترجیح می‌دهد به جای AI، اصطلاح «SI» یا «Super Intelligence»، ابرهوش، را به کار ببرد زیرا به اعتقاد او واژه «مصنوعی» ممکن است معنای «جعلی» بدهد، در حالی که این فناوری واقعی و بسیار قدرتمند است.
او گفت آمریکا در این حوزه از چین جلوتر است و نمی‌خواهد با ایجاد محدودیت‌های گسترده، این برتری را از دست بدهد. به‌گفته ترامپ، آمریکا نباید فناوری خود را در شرایطی که پیشتاز است، به روی رقبا باز کند.
بخش قابل توجهی از مصاحبه تایم با رییس‌جمهوری آمریکا به اقتصاد آمریکا اختصاص داشت.
ترامپ در این مصاحبه گفت رشد اقتصادی در نهایت می‌تواند بدهی آمریکا را کاهش دهد. او از بالا بودن نرخ‌های بهره به‌شدت انتقاد کرد و گفت آمریکا، به‌دلیل قدرت اقتصادی و موقعیت بین‌المللی خود، باید پایین‌ترین نرخ بهره جهان را داشته باشد.
او همچنین بار دیگر از تعرفه‌ها دفاع کرد و گفت سیاست تعرفه‌ای باعث شده شرکت‌ها برای اجتناب از پرداخت تعرفه، کارخانه و تولید خود را به آمریکا منتقل کنند و حجم سرمایه‌گذاری صنعتی و ایجاد ظرفیت‌های تولیدی جدید در آمریکا بسیار بال برود.
انتخابات میان‌دوره‌ای و دموکرات‌ها
ترامپ گفت قصد دارد در انتخابات میان‌دوره‌ای در کارزارهای انتخاباتی برای نامزدهای جمهوری‌خواه شرکت کند زیرا حضور او می‌تواند به پیروزی آنها کمک کند.
وقتی از احتمال از دست رفتن کنترل مجلس نمایندگان پرسیده شد، گفت اگر دموکرات‌ها «سراغ او بروند»، او نیز مقابله خواهد کرد.
ترامپ همچنین نظرسنجی‌هایی را که از کاهش محبوبیت او حکایت دارند «جعلی» خواند و گفت اگر امروز نامزد انتخابات می‌شد، رقبای خود را با اختلاف زیادی شکست می‌داد.
او درباره زهران ممدانی، شهردار نیویورک نیز موضع دوگانه‌ای اتخاذ کرد و گفت شخصا از او خوشش می‌آید و با او رابطه خوبی دارد، اما سیاست‌های اقتصادی‌اش را نادرست می‌داند، به‌ویژه سیاست‌هایی که به گفته ترامپ ممکن است ثروتمندان و شرکت‌های بزرگ را به ترک نیویورک ترغیب کند.
کاخ سفید، مرکز کندی و عفو اعضای دولت
بخش پایانی مصاحبه تا حد زیادی به پروژه‌های ساختمانی ترامپ اختصاص داشت. او گفت کاخ سفید هنگام بازگشتش در وضعیت نامناسبی قرار داشته و بازسازی آن را بخشی از حفظ نماد ملی آمریکا می‌داند.
ترامپ درباره ساخت سکوی جدید فرود بالگرد، سالن رقص و تعمیرات گسترده ساختمان توضیح داد و گفت بخشی از هزینه‌ها را شخصا یا از طریق شرکت‌های خصوصی تامین کرده است.
او همچنین گفت مرکز کندی از نظر فیزیکی و مالی با مشکلات جدی روبه‌روست اما حاضر نشد تعهد دهد که تحت هیچ شرایطی ساختمان آن تخریب نخواهد شد. ترامپ در عین حال تاکید کرد که می‌تواند این مجموعه را بازسازی و برای آن منابع مالی جذب کند.
ترامپ در پاسخ به پرسشی درباره احتمال عفو اعضای دولتش پیش از پایان دوره ریاست‌جمهوری، نیز گفت چنین اقدامی را انجام خواهد داد و برای توجیه آن به عفوهای جو بایدن اشاره کرد.
او در عین حال در پایان از جهت‌گیری پرسش‌های مجله تایم انتقاد کرد و گفت بیشتر سوالات منفی بوده‌اند و به دستاوردهایی که او برای دولت خود قائل است، از جمله در سیاست خارجی، اقتصاد و بازسازی کاخ سفید، توجه کافی نشده است.
شش منابع از جمله دو مقام سوری، یک مقام آمریکایی و یک منبع ارشد امنیتی لبنان نزدیک به حزب‌الله پنج‌شنبه ۹ مهر گفتند مقام‌های اطلاعاتی و وزارت امور خارجه سوریه و نمایندگان حزب‌الله در ماه گذشته میلادی دست‌کم یک بار به‌صورت محرمانه با یکدیگر دیدار کردند.
به‌گزارش رویترز، این نشست به دعوت نهادهای امنیتی و اطلاعاتی ترکیه و با هدف کاهش تنش‌ها میان دو طرف برگزار شد.
منابع رویترز به‌دلیل حساسیت موضوع خواستند هویتشان فاش نشود.
این رسانه در ادامه نوشت جمهوری اسلامی که حامی اصلی حزب‌الله به شمار می‌رود، در این مذاکرات حضور نداشت.
منبع امنیتی لبنانی گفت حزب‌الله با اطلاع تهران در نشست حضور یافت، اما مقام‌های جمهوری اسلامی از اینکه به‌طور مستقیم در مذاکرات حضور نداشتند، ناراضی بودند.
او افزود احمد الشرع، رییس‌جمهوری سوریه، در شرایط کنونی برقراری هرگونه روابط مستقیم با حکومت ایران را رد کرده است.
به‌گفته این منبع لبنانی، نارضایتی تهران مهم‌ترین مانع دستیابی دو طرف به توافق نهایی و دلیل منتشر نشدن بیانیه‌ای درباره این نشست بود.
حزب‌الله در جریان جنگ داخلی سوریه، سال‌ها در کنار سپاه پاسداران برای دفاع از حکومت بشار اسد به این کشور نیرو اعزام می‌کرد.
پس از سرنگونی حکومت اسد در آذرماه ۱۴۰۳، تنش‌ها میان دولت جدید سوریه و حزب‌الله افزایش یافت.
دمشق این گروه نیابتی حکومت ایران را به انتقال تسلیحات از خاک سوریه متهم کرده است.
۲۵ تیر، وزارت کشور سوریه اعلام کرد محموله‌ای شامل موشک‌های دوربرد، موشک‌های هدایت‌شونده ضدزره و پهپادهای متعلق به حزب‌الله را پیش از ورود به خاک این کشور، در مرز عراق توقیف کرده است.
دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری آمریکا، در ماه‌های گذشته پیشنهاد کرده است مسئولیت مقابله با اقدامات بی‌ثبات‌کننده حزب‌الله به نیروهای دولتی سوریه سپرده شود.
در نشست حزب‌الله و دولت سوریه چه گذشت؟
رویترز در ادامه گزارش داد مذاکرات حزب‌الله و دمشق بر حل اختلافات و کاهش تنش‌ها متمرکز بود و «به‌خوبی پیش رفت».
یکی از مقام‌های سوری گفت دو طرف توافق کردند که خصومتی با یکدیگر ندارند. به‌گفته او، دمشق همچنین به حزب‌الله اطمینان داد برای خلع سلاح این گروه در لبنان مداخله نظامی نخواهد کرد.
در مقابل، مقام‌های سوری از حزب‌الله خواستند برای جلوگیری از قاچاق تسلیحات از مرز دو کشور همکاری کند و هسته‌های مخفی باقی‌مانده خود را، به‌ویژه در جنوب سوریه، منحل کند.
این مقام افزود نمایندگان حزب‌الله به درخواست دمشق برای توقف قاچاق تسلیحات و انحلال هسته‌های این گروه در سوریه پاسخ مستقیمی ندادند، اما متعهد شدند در امور داخلی سوریه دخالت نکنند.
دولت سوریه سه‌شنبه هفتم مهر از شناسایی و بازداشت اعضای یک هسته وابسته به حزب‌الله در جنوب این کشور خبر داد و اعلام کرد آنها برای شلیک راکت آماده می‌شدند.
در مقابل، حزب‌الله هشتم مهر هرگونه ارتباط با این هسته را رد کرد و گفت حضوری در خاک سوریه ندارد و در فعالیت‌های امنیتی یا نظامی در این کشور مشارکت نمی‌کند.
پیشرفت در مذاکرات بدون دستیابی به توافق نهایی
منبع امنیتی لبنانی به رویترز گفت دولت سوریه و حزب‌الله در زمینه مسائل امنیتی «پیشرفت زیادی» داشته‌اند.
او افزود حزب‌الله در پی محافظت از خود در برابر تهدیدهای احتمالی است. این منبع به‌طور مشخص به نگرانی این گروه از حمله احتمالی نیروهای سوری به مواضع حزب‌الله در خاک لبنان اشاره کرد.
با این حال، مقام سوری و منبع لبنانی تاکید کردند دو طرف هنوز به توافق نهایی نرسیده‌اند و برنامه‌ای برای انتشار بیانیه درباره این مذاکرات وجود ندارد.
بر اساس این گزارش، تماس‌های دولت سوریه و حزب‌الله با میانجیگری ترکیه از حدود دو ماه پیش آغاز شده بود.
رویترز نوشت ترکیه که از متحدان اصلی الشرع به شمار می‌رود، برای برگزاری این نشست تلاش کرد تا نقشی مستقیم در کاهش تنش‌ها میان دولت سوریه و حزب‌الله ایفا کند.
این خبرگزاری نتوانست تایید کند نشست اخیر در کدام شهر ترکیه برگزار شده، چه مدت طول کشیده و آیا پیش یا پس از آن، دیدارهای دیگری میان نمایندگان دولت سوریه و حزب‌الله صورت گرفته است یا خیر.
دو طرف پیش‌تر آمادگی خود را برای گفت‌وگو اعلام کرده بودند. اسعد شیبانی، وزیر امور خارجه سوریه، ماه ژوئیه گفته بود دمشق آماده دیدار با نمایندگان حزب‌الله است.
یک ماه بعد نیز نعیم قاسم، دبیرکل حزب‌الله، در یک سخنرانی تلویزیونی اعلام کرد این گروه مخالفتی با دیدار با رهبران سوریه ندارد.
دولان در این مطلب که پنج‌شنبه ۹ مهر منتشر شد، تاکید کرد حتی مطرح شدن احتمال بازگشت بریتانیا به اتحادیه اروپا می‌تواند بر ارزش پوند، سرمایه‌گذاری و بازارهای مالی این کشور تاثیر چشمگیری بگذارد.
به نوشته او، بهبود روابط با اتحادیه اروپا از زمان بازگشت حزب کارگر به قدرت در سال ۲۰۲۴، بخشی از سیاست‌های دولت بریتانیا بوده است، اما تحولات ژئوپلیتیکی ۱۸ ماه گذشته و تغییر نخست‌وزیر، اکنون به این سیاست شتاب تازه‌ای بخشیده‌اند.
دولان افزود در شرایطی که حتی کانادا برای تقویت همکاری میان «قدرت‌های میانی» جهان، احتمال عضویت وابسته در اتحادیه اروپا را بررسی می‌کند، تشدید رقابت میان قدرت‌های بزرگ اقتصادی و نظامی، خطر انزوای بریتانیا را افزایش داده است.
از گسترش روابط تا عضویت مجدد
برنهام که در همه‌پرسی سال ۲۰۱۶ از ماندن بریتانیا در اتحادیه اروپا حمایت کرده بود، هفتم مهر در کنفرانس سالانه حزب کارگر خواستار بررسی دوباره روابط بلندمدت کشورش با شرکای اروپایی شد.
او اعلام کرد تمامی گزینه‌ها، از گسترش همکاری‌ها گرفته تا بازگشت به بازار واحد اروپا و ارائه درخواست عضویت مجدد، باید مورد بررسی حزب کارگر و افکار عمومی قرار گیرند.
نخست‌وزیر بریتانیا در مصاحبه‌های بعدی نیز بر موضع خود تاکید کرد و گفت لغو کامل برگزیت همچنان یکی از گزینه‌هاست.
با این حال، بازگشت بریتانیا به اتحادیه اروپا با موانع متعددی مواجه است.
دولت‌های اروپایی تاکنون تمایل چندانی به آغاز دوباره مذاکرات عضویت نشان نداده‌اند، مخالفت‌های داخلی همچنان جدی است و چنین فرایندی می‌تواند سال‌ها طول بکشد و هزینه‌های قابل توجهی داشته باشد.
با وجود این موانع، دولان معتقد است چرخش سیاست بریتانیا، حتی پیش از تحقق عضویت مجدد، می‌تواند توجه سرمایه‌گذاران را جلب کند و بازارهای مالی را تحت تاثیر قرار دهد.
پیامدهای اقتصادی برگزیت؛ کاهش تولید و تجارت
برنهام در سخنرانی خود تاکید کرد: «برگزیت بیش از آنکه سودمند باشد، به کشور آسیب رسانده است.»
به نوشته سردبیر ارشد بخش مالی رویترز، بیش از یک دهه پس از همه‌پرسی خروج از اتحادیه اروپا، این دیدگاه در میان بخش قابل توجهی از افکار عمومی و بسیاری از اقتصاددانان طرفدار دارد.
هم‌زمان با سالگرد همه‌پرسی در ژوئن، گزارش‌های متعددی درباره پیامدهای اقتصادی برگزیت منتشر شده است.
اگرچه هم‌زمانی اجرای برگزیت با بحران همه‌گیری کرونا در سال ۲۰۲۰، تفکیک آثار اقتصادی این دو رویداد را دشوار کرده، اختلاف‌نظر اصلی اقتصاددانان اکنون بر سر میزان آسیب برگزیت به اقتصاد و تجارت بریتانیاست، نه اصل وقوع آن.
بر اساس برآوردهای دفتر مسئولیت بودجه بریتانیا، انتظار می‌رود برگزیت بهره‌وری این کشور را در مجموع چهار درصد و میزان واردات و صادرات را در بلندمدت ۱۵ درصد کاهش دهد.
برخی برآوردهای دیگر نشان می‌دهند برگزیت ممکن است تولید ناخالص داخلی بریتانیا را بین شش تا هشت درصد کاهش داده باشد.
دولان در ادامه به مشکلات تجاری و مالی ناشی از افزایش تشریفات اداری، محدودیت‌های رفت‌وآمد و ایجاد دوباره موانع تجاری میان بریتانیا و بزرگ‌ترین شریک تجاری این کشور اشاره کرد.
او افزود برگزیت حتی به یکی از اصلی‌ترین اهداف حامیانش، یعنی کاهش مهاجرت، نیز دست نیافت؛ زیرا شمار کلی مهاجران کاهش چشمگیری پیدا نکرد و عمدتا ترکیب کشورهای مبدا آنها دستخوش تغییر شد.
افزایش حمایت عمومی از بازگشت به اتحادیه اروپا
نظرسنجی‌های اخیر نشان می‌دهند بخش قابل توجهی از شهروندان بریتانیا از تصمیم خروج از اتحادیه اروپا پشیمان هستند؛ موضوعی که به اعتقاد سردبیر ارشد بخش مالی رویترز می‌تواند پشتوانه سیاسی برنهام برای مطرح کردن دوباره عضویت در این اتحادیه باشد.
بر اساس نظرسنجی موسسه یوگاو که اوایل سپتامبر منتشر شد، ۵۵ درصد پاسخ‌دهندگان برگزیت را تصمیمی اشتباه دانستند، در حالی که ۲۱ درصد نظر مخالف داشتند و ۱۱ درصد موضع مشخصی نگرفتند.
نظرسنجی دیگری حاکی از آن است که حدود ۵۵ درصد پاسخ‌دهندگان از پیوستن دوباره بریتانیا به اتحادیه اروپا حمایت می‌کنند.
همچنین نظرسنجی موسسه ایپسوس در اوایل سال جاری نشان داد ۵۲ درصد شهروندان موافق ارائه درخواست عضویت مجدد بودند و ۳۳ درصد ترجیح می‌دادند بریتانیا خارج از اتحادیه باقی بماند.
احتمال تغییر مسیر بازارهای مالی و تقویت پوند
به نوشته دولان، سخنرانی برنهام در ابتدا واکنش چشمگیری در بازارهای مالی ایجاد نکرد و توجه سرمایه‌گذاران بیشتر معطوف به اصلاحات نظام بازنشستگی، خدمات مراقبت اجتماعی و دیگر برنامه‌های داخلی دولت بود.
او یادآور شد پوند بزرگ‌ترین قربانی همه‌پرسی سال ۲۰۱۶ بود و شاخص نرخ موثر آن تنها در سه ماه پس از رای به خروج، ۱۴ درصد سقوط کرد.
حدود یک دهه طول کشید تا این شاخص بار دیگر به سطح پیش از همه‌پرسی نزدیک شود. با این حال، ارزش پوند همچنان در برابر دلار و یورو حدود ۱۰ درصد پایین‌تر از آن دوره است.
از نگاه دولان، چالش دشوارتر، جبران عملکرد ضعیف بازار سهام بریتانیا در دهه گذشته است. ارزش‌گذاری سهام شرکت‌های بریتانیایی همچنان در مقایسه با شرکت‌های منطقه یورو پایین‌تر است؛ شکافی که از آن با عنوان «تخفیف برگزیت» یاد می‌شود.
آناتول کالتسکی، اقتصاددان موسسه تحقیقاتی گِیوکال، معتقد است سخنرانی برنهام ممکن است به نقطه عطفی برای اقتصاد بریتانیا و آغاز دوره‌ای مثبت برای دارایی‌های مالی مبتنی بر پوند تبدیل شود.
او گفت: «این‌ها مسائل بزرگی هستند که تعیین خواهند کرد بریتانیا در دهه‌های آینده شکوفا خواهد شد یا با ناکامی روبه‌رو می‌شود.»
دولان در پایان نوشت شاید یک دهه سردرگمی در بریتانیا رو به پایان باشد؛ آن هم در زمانی که تحولات جهانی، تصمیم‌گیری درباره آینده این کشور را دشوارتر کرده‌اند.
