عباس عراقچی، وزیر امورخارجه جمهوری اسلامی برای دیدارهای رسمی وارد بغداد شد. طبق اعلام رسمی قرار است عراقچی در این سفر با مقامهای ارشد عراق درباره مناسبات دوجانبه و تحولات منطقهای و بینالمللی رایزنی و تبادل نظر خواهد کرد.
همچنین انجام هماهنگی های لازم با مقامهای عراقی برای برگزاری مراسم تشییع جنازه نمادین علی خامنهای در شهرهای کربلا، کاظمین، نجف و سامرا، از جمله موضوعات دستور کار این سفر است.
وزارت امور خارجه بحرین روز یکشنبه ۷ تیر ماه در بیانیهای، حمله دوباره جمهوری اسلامی به خاک این کشور با موشکهای بالستیک و پهپاد را به شدت محکوم کرد و آن را نشانهای از «الگوی نظاممند تجاوز» تهران به حاکمیت و امنیت بحرین دانست.
در این بیانیه آمده است که تکرار این حملات نشان میدهد اقدامات جمهوری اسلامی «حادثهای منفرد» نبوده، بلکه بخشی از سیاستی عمدی برای نقض حاکمیت بحرین است. منامه همچنین جمهوری اسلامی را به نقض تعهدات خود ذیل یادداشت تفاهم اسلامآباد و نیز قطعنامه شماره ۲۸۱۷ شورای امنیت سازمان ملل متهم کرد و گفت این حمله تنها یک روز پس از آن صورت گرفته که تهران بار دیگر بر پایبندی به آتشبس دائم عملیات نظامی و احترام به حاکمیت کشورهای منطقه تاکید کرده بود.
وزارت خارجه بحرین با درخواست برگزاری نشست فوری شورای امنیت، از این نهاد خواست برای اجرای قطعنامه ۲۸۱۷ و پایان دادن به آنچه «تجاوز مستمر جمهوری اسلامی» خواند، اقدام کند. این وزارتخانه همچنین تاکید کرد حمله به بحرین تنها این کشور را هدف قرار نمیدهد، بلکه امنیت همه اعضای شورای همکاری خلیج فارس را تهدید میکند و بر اساس توافقنامه دفاع مشترک این شورا، حمله به هر عضو، حمله به همه اعضا محسوب میشود. بحرین در پایان اعلام کرد حق دفاع مشروع از حاکمیت و تمامیت ارضی خود را محفوظ میداند و جمهوری اسلامی را مسئول هرگونه تشدید تنشهای بعدی معرفی کرد.
همزمان، وزارت امور خارجه کویت نیز با انتشار بیانیهای، حملات مکرر جمهوری اسلامی به خاک این کشور را به شدت محکوم کرد و اعلام کرد آخرین مورد از این حملات بامداد یکشنبه رخ داده و حاکمیت ملی کویت را نقض کرده است. در این بیانیه آمده است که این حملات در حالی انجام میشود که تلاشهای منطقهای و بینالمللی برای کاهش تنشها ادامه دارد و چنین اقداماتی تهدیدی مستقیم علیه امنیت، ثبات و سلامت شهروندان کویت به شمار میرود. وزارت خارجه کویت همچنین تاکید کرد این کشور حق کامل خود را برای اتخاذ همه اقدامات لازم به منظور حفظ امنیت و دفاع از حاکمیت و تمامیت ارضی خود محفوظ میداند.
این بیانیهها پس از آن منتشر شدند که سپاه پاسداران اعلام کرد بامداد یکشنبه با موشکهای بالستیک و پهپاد به هشت زیرساخت ارتش آمریکا، از جمله پایگاه علیالسالم در کویت و مقر ناوگان پنجم نیروی دریایی آمریکا در بندر سلمان بحرین، حمله کرده است. سپاه این حملات را پاسخی به حملات چند ساعت پیش آمریکا به مواضع ساحلی جمهوری اسلامی دانست و هشدار داد در صورت تکرار حملات آمریکا، پاسخهای شدیدتری خواهد داد. همزمان ارتش کویت از رهگیری موشکها و پهپادهای «خصمانه» توسط سامانههای پدافند هوایی خود خبر داد.
در مقابل، وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی نیز با انتشار بیانیهای، حملات هوایی آمریکا به تاسیسات نظامی در جنوب ایران را محکوم و واشینگتن را به نقض منشور سازمان ملل و بند نخست تفاهمنامه اسلامآباد متهم کرد. این وزارتخانه تاکید کرد جمهوری اسلامی بر اساس ماده ۵۱ منشور سازمان ملل، حق دفاع از حاکمیت و تمامیت ارضی خود را محفوظ میداند.
دور تازه تنشها پس از آن آغاز شد که فرماندهی مرکزی آمریکا، سنتکام، اعلام کرد جنگندههای این کشور در پاسخ به حمله پهپادی جمهوری اسلامی به نفتکش «امتی کیکو»، ۱۰ هدف نظامی ایران در اطراف تنگه هرمز، از جمله سامانههای پدافندی، مراکز ارتباطی، تاسیسات پهپادی و قابلیتهای مینگذاری را هدف قرار دادهاند. واشینگتن میگوید این حملات برای حفاظت از آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز انجام شده است، در حالی که تهران تاکید دارد آمریکا با حمله به مواضع ساحلی جمهوری اسلامی، آتشبس و تفاهمنامه اسلامآباد را نقض کرده است. این تبادل حملات، نگرانی برخی کشورها درباره فروپاشی آتشبس و توقف روند مذاکرات میان دو طرف را افزایش داده است.
در این بیانیه گفته شده که این حملات در واکنش به حمله چند ساعت پیش ارتش آمریکا به پنج پست ساحلی جمهوری اسلامی انجام شده است.
فرماندهی مرکزی آمریکا، سنتکام، پیشتر اعلام کرد جنگندههای نیروی دریایی و نیروی هوایی ایالات متحده، در پاسخ به حمله پهپادی جمهوری اسلامی به نفتکش «امتی کیکو»، ۱۰ هدف نظامی ایران را در چند نقطه در داخل و اطراف تنگه هرمز هدف قرار دادهاند.
سپاه پاسداران در بیانیه خود با طرح این موضوع که بر اساس تفاهمنامه اسلام آباد، ترتیبات کنترل عبور و مرور در تنگه هرمز با جمهوری اسلامی است تهدید کرد که از این پس با کشتیهای به گفته آنان متخلف برخوردهای شدیدتری انجام خواهد شد.
این نهاد نظامی همچنین هشدار داد هرگونه حمله احتمالی آمریکا، حتی اگر مانند حملات اخیر به گفته سپاه به «اهداف کماهمیت» باشد، با «پاسخی خردکننده» روبهرو خواهد شد.
سپاه در بخش پایانی بیانیه خود نوشت نقض آتشبس برخلاف بند نخست تفاهمنامه اسلامآباد است و «توقف کلی روندها» را در پی خواهد داشت.
همزمان با این بیانیه، رسانههای ایران از شنیده شدن صدای چندین انفجار در پایگاه علیالسالم کویت، محل استقرار نظامیان آمریکایی، خبر دادند. ایرنا نیز گزارش داد برخی رسانهها از انفجار در این پایگاه خبر دادهاند.
ستاد کل ارتش کویت اعلام کرد پدافند هوایی این کشور در حال مقابله با حملات موشکی و پهپادی «خصمانه» است. در اطلاعیه ارتش کویت آمده است هرگونه صدای انفجار احتمالی، ناشی از رهگیری اهداف متخاصم از سوی سامانههای پدافند هوایی این کشور است.
ارتش کویت از شهروندان خواست دستورالعملهای امنیتی و ایمنی صادرشده از سوی نهادهای مسئول را رعایت کنند. در این اطلاعیه به منشا حملات، شمار اهداف رهگیریشده یا خسارات احتمالی اشارهای نشده است.
همزمان، گزارشهایی تاییدنشده از حمله پهپادی به پایگاه هوایی شیخ عیسی در بحرین منتشر شد. تسنیم به نقل از رسانههای خبری نوشت این پایگاه هدف حمله پهپادی قرار گرفته است. مقامهای بحرینی هنوز درباره این گزارش تازه واکنش رسمی منتشر نکردهاند.
پایگاه شیخ عیسی در جنوب بحرین و مقر ناوگان پنجم نیروی دریایی آمریکا در این کشور، از مهمترین نقاط استقرار نظامی آمریکا در خلیج فارس به شمار میروند. بحرین در هفتههای اخیر چند بار حملات پهپادی جمهوری اسلامی به خاک خود را محکوم کرده و آن را تهدیدی مستقیم علیه امنیت و حاکمیت خود خوانده است.
دور تازه تنش و برخورد نظامی
حمله اعلامشده سپاه، تازهترین حلقه از چرخه حمله و پاسخ میان تهران و واشینگتن در تنگه هرمز است؛ چرخهای که پس از تفاهمنامه ایران و آمریکا آغاز شد و اکنون خطر فروپاشی آتشبس و توقف روند مذاکرات را افزایش داده است.
در واشینگتن، مقامهای دولت ترامپ میگویند حملات آمریکا برای حفاظت از کشتیرانی تجاری و آزادی ناوبری در تنگه هرمز انجام شده است. تهران اما میگوید آمریکا با حمله به مواضع ساحلی جمهوری اسلامی، آتشبس و تفاهمنامه اسلامآباد را نقض کرده است.
محور اصلی اختلاف اکنون کنترل عبور و مرور در تنگه هرمز است. جمهوری اسلامی میگوید بر اساس تفاهمنامه اسلامآباد، کنترل مسیرهای عبور شناورها در این آبراه با تهران است و کشتیها باید تنها از مسیرهای اعلامشده عبور کنند. آمریکا و متحدانش اما بر آزادی ناوبری و عبور ایمن کشتیهای تجاری از مسیرهای بینالمللی تاکید دارند.
صداوسیمای جمهوری اسلامی پیشتر گزارش داده بود شناورهایی قصد داشتند از «مسیرهای غیرقانونی و ناایمن» در جنوب تنگه هرمز عبور کنند و نیروی دریایی سپاه با آنها برخورد کرده بود. این رسانه حکومتی همچنین مدعی شد «عملیات احتمالی آمریکا برای عبور شناورها از کریدور تنگه هرمز متوقف شده است».
صداوسیما هشدار داده بود هرگونه عبور از مسیرهایی غیر از مسیرهای اعلامشده، با «واکنش مستقیم نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران» مواجه خواهد شد و در صورت انجام هرگونه عملیات با هماهنگی نیروهای آمریکایی، پاسخ نیروهای مسلح جمهوری اسلامی «قاطع» خواهد بود.
به این ترتیب، به نظر میرسد حمله بامداد یکشنبه سپاه به کویت و بحرین، فقط پاسخی نظامی به حملات آمریکا نبود، بلکه اعلام عملی این موضع تهران هم هست که جمهوری اسلامی میخواهد کنترل مسیرهای تردد در تنگه هرمز را به یکی از ابزارهای فشار خود در مذاکرات تبدیل کند.
موج دوم حمله آمریکا به جنوب ایران
حمله شامگاه شنبه آمریکا به مواضع نظامی ایران در اطراف تنگه هرمز، دومین موج حملات آمریکا به مواضع جمهوری اسلامی در کمتر از ۲۴ ساعت بود و در حالی انجام شد که تبادل حملات میان تهران و واشینگتن، آتشبس شکننده میان دو طرف را با بحرانی تازه روبهرو کرده است.
بر اساس بیانیه سنتکام، این حملات «پاسخ مستقیم به ادامه تجاوز ایران علیه کشتیرانی تجاری» انجام شد. سنتکام نوشت آمریکا پس از حملات روز جمعه خود، به جمهوری اسلامی فرصت داده بود به توافق آتشبس پایبند بماند، اما نیروهای جمهوری اسلامی صبح شنبه یک پهپاد انتحاری را به سوی نفتکش امتی کیکو شلیک کردند.
به گزارش آکسیوس، این نفتکش هنگام عبور از تنگه هرمز بیش از دو میلیون بشکه نفت خام حمل میکرد. این رسانه به نقل از سنتکام نوشت اهداف حملات تازه آمریکا شامل زیرساختهای نظارتی نظامی، سامانههای ارتباطی، سایتهای پدافند هوایی، تاسیسات نگهداری پهپاد و توانمندیهای مرتبط با مینگذاری جمهوری اسلامی بوده است.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، در تروثسوشال نوشت هواپیماهای آمریکایی مواضع مربوط به انبارهای موشکی و پهپادی و همچنین سایتهای راداری ساحلی جمهوری اسلامی را هدف قرار دادهاند. او تهدید کرد ممکن است زمانی برسد که آمریکا دیگر «نتواند منطقی باشد» و ناچار شود کاری را که آغاز کرده، «به صورت نظامی به پایان برساند».
