بقایی: در مورد چند موضوع به تفاهم رسیدیم اما دیدگاهها درباره دو - سه موضوع مهم فاصله داشت
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه جمهوری اسلامی، گفت: «در مورد یکسری از موضوعات به تفاهم رسیدیم اما در مورد دو - سه موضوع مهم دیدگاهها فاصله داشت و در نهایت، گفتوگوها منجر به توافق نشد.»
او اشاره کرد که دیپلماسی هیچ وقت تمام نمیشود، و افزود: «این ابزاری است برای صیانت از منافع ملی. دیپلماتها وظیفهشان را چه در زمان جنگ و چه در زمان صلح باید انجام بدهند.»
بقایی گفت: «مذاکرات بعد از ۴۰ روز جنگ تحمیلی انجام شد و در یک فضای بدگمانی و سو ظن انجام شد؛ طبیعی است که از ابتدا هم نباید انتظار میداشتیم که ظرف یک جلسه به توافق برسیم. کسی هم چنین انتظاری نداشت.»
او اشاره کرد: «تماسها و رایزنیها بین ایران، پاکستان و سایر دوستان ما در منطقه ادامه خواهد یافت.»
خبرگزاری تسنیم، نزدیک به سپاه پاسداران به نقل از «یک منبع آگاه» نوشت: «تا زمانی که آمریکا با یک توافق معقول موافقت نکند، هیچ تغییری در وضعیت تنگه هرمز ایجاد نخواهد شد.»
این منبع که تسنیم به نام او اشاره نکرد، گفت: «ایران برای مذاکرات عجله ندارد.»
او اشاره کرد: «فعلا زمان و مکانی برای دور بعدی مذاکره احتمالی تعیین نشده است.»
جیدی ونس، معاون رییسجمهوری آمریکا، صبح یکشنبه در اسلامآباد و پس از حدود ۲۱ ساعت مذاکره فشرده با هیات جمهوری اسلامی اعلام کرد که با وجود انجام گفتوگوهای «جدی و محتوایی»، دو طرف به توافق نرسیدهاند و واشینگتن اکنون با «آخرین و بهترین پیشنهاد» خود مذاکرات را ترک میکند.
ونس در یک نشست کوتاه مطبوعاتی، ضمن قدردانی از نقش پاکستان در میزبانی مذاکرات، تاکید کرد که این کشور «تلاش چشمگیری» برای نزدیک کردن مواضع دو طرف انجام داده و ناکامی در رسیدن به توافق به میزبانان مربوط نبوده است. او گفت: «خبر خوب این است که گفتوگوهای قابل توجهی انجام شد، اما خبر بد این است که به توافق نرسیدیم» و افزود که این نتیجه «برای ایران بسیار بدتر از آمریکا» است.
معاون رییسجمهوری آمریکا تصریح کرد که هیات آمریکایی بدون دستیابی به توافق به واشینگتن بازمیگردد، در حالی که به گفته او، خطوط قرمز آمریکا بهطور کامل و شفاف به طرف ایرانی منتقل شده است. او توضیح داد که واشینگتن مشخص کرده در چه حوزههایی آمادگی انعطاف دارد و در چه مواردی «به هیچ وجه» کوتاه نخواهد آمد، اما [حکومت] ایران این شروط را نپذیرفته است.
ونس بدون ورود به جزئیات مذاکرات، مهمترین محور اختلاف را مساله برنامه هستهای ایران دانست و گفت آمریکا به دنبال «یک تعهد قاطع و بلندمدت» است که تهران نهتنها به دنبال سلاح هستهای نخواهد رفت، بلکه مسیرهای دستیابی سریع به آن را نیز کنار میگذارد. او افزود که هرچند زیرساختهای غنیسازی ایران «نابود شده»، اما هنوز چنین تعهدی از سوی [حکومت] ایران مشاهده نشده است.
او همچنین تاکید کرد که در مذاکرات، علاوه بر موضوعات اصلی، مسائل دیگری از جمله داراییهای بلوکهشده ایران نیز مطرح شده، اما هیچیک به نتیجه نرسیده است. به گفته ونس، هیات آمریکایی «کاملاً منعطف» عمل کرده و با دستور دونالد ترامپ با «حسن نیت» وارد گفتوگو شده، اما «هیچ پیشرفتی حاصل نشده است.»
ونس در ادامه گفت که در طول این ۲۱ ساعت، تماس میان تیم مذاکرهکننده و کاخ سفید بهطور مداوم برقرار بوده و او چندین بار - شاید بین شش تا دوازده بار - با ترامپ گفتوگو کرده است. به گفته او، این ارتباطات همچنین با چهرههایی مانند پیت هگست وزیر جنگ، مارکو روبیو وزیر خارجه و سایر اعضای تیم امنیت ملی [دولت آمریکا] ادامه داشته است.
معاون رییسجمهوری آمریکا در پایان اعلام کرد که واشینگتن اکنون با یک «چارچوب تفاهم» مذاکرات را ترک میکند که آن را «پیشنهاد نهایی و بهترین پیشنهاد» آمریکا توصیف کرد و افزود که باید دید آیا [حکومت] ایران آن را خواهد پذیرفت یا نه.
ونس در عین حال به پرسشهای خبرنگاران درباره آینده تنگه هرمز، احتمال بازگشت به درگیری و تماس با بنیامین نتانیاهو پاسخی نداد و نشست را ترک کرد.
جیدی ونس، معاون رییسجمهوری آمریکا، بامداد یکشنبه در سخنانی در اسلامآباد اعلام کرد که جمهوری اسلامی تصمیم گرفت شرایط ایالات متحده را نپذیرد.
او اضافه کرد ما بدون هیچ توافقی برمیگردیم.
متن سخنان معاون رییسجمهوری آمریکا را در اینجا میخوانید:
«اجازه دهید ابتدا چند نکته را در جهت قدردانی عرض کنم؛ اول از همه خطاب به نخستوزیر پاکستان و فیلد مارشال منیر که هر دو میزبانانی فوقالعاده بودند. هر کاستی که در این مذاکرات وجود داشت، به دلیل پاکستانیها نبود؛ آنها کاری شگفتانگیز انجام دادند و واقعاً تلاش کردند تا به ما و ایرانیها برای پر کردن شکافها و دستیابی به توافق کمک کنند. ما اکنون ۲۱ ساعت است که مشغول کار هستیم و بحثهای ماهوی متعددی با ایرانیها داشتهایم. این خبر خوب است. اما خبر بد این است که ما به توافق نرسیدهایم و فکر میکنم این برای ایران خبر بسیار بدتری است تا برای ایالات متحده. بنابراین، ما بدون دستیابی به توافق به ایالات متحده بازمیگردیم. ما خطوط قرمز خود را کاملاً روشن کردهایم؛ مواردی که حاضر بودیم در آنها با آنها کنار بیاییم و مواردی که به هیچ وجه حاضر به کوتاه آمدن نبودیم. ما این موضوع را تا حد ممکن شفاف بیان کردیم و آنها ترجیح دادند شرایط ما را نپذیرند.
من وارد تمام جزئیات نمیشوم، چون نمیخواهم بعد از ۲۱ ساعت مذاکره در خلوت، حالا در ملأ عام مذاکره کنم. اما واقعیت ساده این است که ما نیاز داریم یک تعهد قاطع ببینیم که آنها به دنبال سلاح هستهای نخواهند بود و به دنبال ابزارهایی نخواهند رفت که به آنها اجازه دهد به سرعت به سلاح هستهای دست یابند. این هدف اصلی رییسجمهوری ایالات متحده است و این همان چیزی است که ما سعی کردیم از طریق این مذاکرات به دست آوریم. باز هم میگویم، برنامه هستهای آنها به شکلی که بود — یعنی تأسیسات غنیسازی که قبلاً داشتند — نابود شده است. اما پرسش ساده این است: آیا ما یک تعهد بنیادی در اراده ایرانیها برای عدم توسعه سلاح هستهای میبینیم؟ نه فقط برای الآن، نه فقط برای دو سال دیگر، بلکه برای بلندمدت. ما هنوز چنین چیزی ندیدهایم. امیدواریم که ببینیم.
ما درباره تمام آن مسائل صحبت کردیم و فراتر از آن، درباره موضوعات متعدد دیگری هم بحث شد. قطعاً آن موارد مطرح شدند، اما باز هم میگویم، ما نتوانستیم به شرایطی برسیم که در آن ایرانیها حاضر به پذیرش شروط ما باشند. من فکر میکنم ما کاملاً منعطف بودیم و بسیار با آنها راه آمدیم. رئیسجمهور به ما گفت: «باید با حسن نیت به اینجا بیایید و بیشترین تلاش خود را برای رسیدن به توافق به کار ببندید.» ما این کار را انجام دادیم، اما متأسفانه نتوانستیم هیچ پیشرفتی حاصل کنیم.
بدیهی است که ما بهطور مداوم با رئیسجمهور در تماس بودیم. نمیدانم دقیقاً چند بار، شاید نیمدوجین یا یک دوجین بار در طول این ۲۱ ساعت با او صحبت کردیم. همچنین مشخصاً با دریاسالار کوپر، با پیت (هگست)، مارکو (روبیو) و کل تیم امنیت ملی صحبت کردیم. چندین بار با اسکات بسنت هم گفتگو داشتیم. ببینید، ما مدام با تیم در ارتباط بودیم چون با حسن نیت مذاکره میکردیم. و ما از اینجا میرویم، اما با یک پیشنهاد بسیار ساده از اینجا میرویم؛ تفاهمنامهای که «آخرین و بهترین پیشنهاد» ماست. باید ببینیم آیا ایرانیها آن را میپذیرند یا خیر.»
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه جمهوری اسلامی، گفت: طی ۲۴ ساعت گذشته، بحثها در مورد موضوعات اصلی مذاکرات، از جمله تنگه هرمز، موضوع هستهای، غرامتهای جنگی، لغو تحریمها، پایان کامل جنگ علیه ایران و همچنین وضعیت منطقه انجام شده است.
او در شبکه اجتماعی ایکس نوشت موفقیت این روند دیپلماتیک «به جدیت و حسن نیت طرف مقابل، خودداری از مطالبات حداکثری و غیرقانونی و پذیرش حقوق ایران» بستگی دارد.
نشریه اکونومیست در گزارشی نوشت: «اگر ایران بتواند به دریافت عوارض از کشتیهای عبوری از تنگه هرمز ادامه دهد، سالانه میلیاردها دلار درآمد خواهد داشت.»
اکونومیست افزود: «رژیم ملایان از کنترل جدید خود بر این تنگه برای دریافت عوارض استفاده میکند و در واقع وضعیت آن را از یک آبراه بینالمللی با حق کشتیرانی آزاد، به چیزی شبیه به یک گذرگاه داخلی یا یک کانال تغییر میدهد.»
این نشریه اضافه کرد: «از زمان اعلام آتشبس، تغییر چندانی در تعداد کشتیهایی که از این تنگه عبور میکنند، ایجاد نشده است. در واقع، روز بعد تعداد کمتری از آن عبور کردند.»
کلارکسونز، یک دلال کشتی، به اونومیست گفت در هفته منتهی به آتشبس، حدود ۱۱کشتی هر روز این سفر را انجام میدادند - که معمولاً کشتیهایی بودند که توسط جمهوری اسلامی یا کشورهایی که دوست تلقی میشدند، اداره میشدند.
او اشاره کرد که این آمار نسبت به حدود ۱۲۵کشتی در روز قبل از جنگ کاهش بسیاری نشان میدهد.
