ماریا ام. استنرگارد، وزیر خارجه دولت سوئد، با اشاره به «بسیار نامطمئن» بودن تحولات در ایران و منطقه، بر توصیه وزارت امور خارجه این کشور مبنی بر خودداری از هرگونه سفر به ایران تاکید کرد و از شهروندان سوئدی حاضر در ایران خواست هرچه سریعتر این کشور را ترک کنند.
او اعلام کرد که هنوز امکان خروج از ایران از طریق پروازها و گذرگاههای مرزی وجود دارد و شهروندان نباید در این زمینه تعلل کنند. به گفته او، مسئولیت ماندن در ایران بر عهده افراد است و وزارت خارجه سوئد قادر به اجرای عملیات تخلیه از ایران نخواهد بود.
به گفته پدرش، زمانی که لوله تنفسی در دهانش بود، گلوله آخر شلیک شد. این تنها یکی از روایتهایی است که از سرکوب قیام دی ماه در ایران منتشر میشود.
سام افشاری ۱۷ ساله پس از آنکه ۱۸ دی ماه در جریان اعتراضات حوالی میدان مهران در منطقه عظیمیه کرج هدف گلوله قرار گرفت، به بیمارستان مدنی منتقل شد. شاهدان بعداً به خانوادهاش گفتند پزشکان در تلاش برای نجات او بودند و وقتی از او نامش را پرسیدند، هنوز هوشیار بود.
پرویز افشاری، پدر سام، در گفتوگو با پادکست انگلیسی ایراناینترنشنال، «چشمانداز ایران»، گفت: «لوله تنفسی در دهانش بود. آمدند و به او شلیک کردند. یک گلوله آخر.»
آن روز، اعتراضات در سراسر ایران گسترش یافت و معترضان برای پایان دادن به جمهوری اسلامی به خیابانها آمدند. سام نیز یکی از آنها بود.
پدرش گفت: «آنها برای ایرانی آزاد رفتند. با دست خالی برای اعتراض بیرون رفتند، اما با گلوله در پشت سر و پشتشان به خانه بازگشتند.»
سام تنها فرزند او بود؛ فقدانی غیرقابل تصور که به گفته پدرش، بسیاری از خانوادههای ایرانی اکنون در تلاشاند آن را درک و توضیح دهند.
سام در سال ۱۳۸۷ در کرج متولد شد و چند هفته پیش از مرگش ۱۷ ساله شده بود. او در رشته شبکههای کامپیوتری تحصیل میکرد و امیدوار بود تحصیلاتش را در خارج از کشور ادامه دهد.
پدرش که از آلمان صحبت میکرد، گفت: «قرار بود امسال به اینجا بیاید تا کارهای مدارکش را انجام دهیم. میخواست ادامه تحصیل بدهد، به دانشگاه برود و مهندسی کامپیوتر بخواند.»
او سام را جوانی شاد و بلندپرواز توصیف کرد: «خیلی شوخی میکرد. خیلی با هم میخندیدیم. همیشه تماس تصویری داشتیم و درباره آینده حرف میزدیم.»
او افزود: «فکر نمیکنم به خاطر فقر بیرون رفت. به خاطر باورهایش رفت. دموکراسی و آزادی بیان میخواست.»
کودکی سام افشاری
بر اساس روایتهایی که خانواده بعداً جمعآوری کردند، سام از پشت و نزدیک یک پاسگاه پلیس امنیت در میدان مهران هدف گلوله قرار گرفت. ساکنان ساختمانی نزدیک تلاش کردند نوجوان زخمی را به پارکینگ بکشند تا از او محافظت کنند.
پدرش گفت نیروهای امنیتی کمی بعد رسیدند و او را با خود بردند: «بچهام را با خودشان بردند.»
بعدتر یکی از کارکنان بیمارستان به خانواده اطلاع داد سام همراه دیگر مجروحان به بیمارستان مدنی منتقل شده است. شاهدان گفتند وقتی کادر درمان از او نامش را پرسیدند، پاسخ داد «سام»، که نشان میداد هنوز هوشیار است.
چند ساعت بعد، او جان باخت.
پدرش گفت: «در بیمارستان با شلیک به پشت سرش کارش را تمام کردند. گلوله از گونهاش بیرون آمد.»
به دلیل قطع اینترنت در جریان ناآرامیها، افشاری میگوید تا چند روز بعد که ارتباطات موقتاً برقرار شد، از آنچه رخ داده بود باخبر نشد. اعضای خانواده بیمارستانها و سردخانهها را جستوجو کردند تا اینکه برادرش نام «سام افشاری» را در فهرست جانباختگان در سردخانه بهشت سکینه کرج پیدا کرد.
وقتی مادر سام برای شناسایی پیکر آورده شد، به دلیل شدت جراحات ابتدا نتوانست او را بشناسد.
پدرش گفت: «یک طرف صورت بچهام نابود شده بود. پشت سرش هم همینطور.»
او تنها پس از آنکه از مسئولان خواست خالکوبی روی سینهاش با واژه «Mother» به خط لاتین را نشان دهند، توانست هویت او را تایید کند. «وقتی خالکوبی را دیدند، فهمیدند بله، متاسفانه خودش است، سام.»
به گفته خانواده، مقامات ابتدا دستور داده بودند سام شبانه و در منطقهای دورافتاده دفن شود. پس از مذاکره و پرداخت پول، بستگان توانستند اجازه دفن او را نزدیکتر به کرج بگیرند، اما فضای قبرستان بسیار محدود بود.
پدرش گفت: «اینقدر قبر بود که گفتند اصلاً جا نیست.»
در گورستان کلک بالا در کرج، سام بالای پیکر یک معترض جوان دیگر دفن شد، زیرا قطعات زمین پر شده بود.
افشاری گفت: «زیر قبرش یک جاویدنام دیگر است، امیر بیاتی، و بالای او پسرم سام افشاری.»
مزار جاویدنام امیر بیاتی
خویشاوندان از سالنهای سردخانهای سخن گفتند که مملو از اجساد بود و کامیونهای یخچالدار بیرون منتظر بودند، صحنههایی که به گفته آنها نشاندهنده ابعاد مرگومیر در روزهای پس از سرکوب بود.
«او ایرانی آزاد میخواست» در ادامه گفتوگو، اندوه افشاری به خشم و درخواست پاسخگویی بدل شد.
او گفت: «دیگر وقت اشکهای من نیست. حالا خشم دارم. اگر هیچ اتفاقی نیفتد، خون بچههای ما پایمال میشود. مردم ما - ۹۰ میلیون انسان - حالا گروگاناند. گروگان جمهوری اسلامی.»
او از جامعه بینالمللی خواست سکوت نکند: «جمهوری اسلامی تروریست باید پایان یابد.»
در سراسر گفتوگو، او بارها به آیندهای بازگشت که پسرش هرگز نداشت.
گفت: «او رویاهای زیادی داشت و من هم رویاهای زیادی برایش داشتم. این بچه را با هزاران رویا دفن کردیم.»
برای افشاری، داستان همانجا پایان مییابد که آغاز شد، با نوجوانی که برای آیندهای متفاوت از خانه بیرون رفت.
پدرش گفت: «او برای ایرانی آزاد رفت. و ما بهجایش او را دفن کردیم.»
خبرگزاری رویترز در گزارشی نوشت جمهوری اسلامی و ایالات متحده با کمرنگشدن امیدها به راهحل دیپلماتیک بر سر برنامه هستهای تهران، بهسرعت بهسوی رویارویی نظامی حرکت میکنند.
به گفته مقامهای دو طرف و دیپلماتهایی در خلیج فارس و اروپا، همسایگان عرب ایران و همچنین اسرائیل اکنون احتمال درگیری را بیش از دستیابی به توافق میدانند؛ در حالی که واشینگتن یکی از بزرگترین آرایشهای نظامی خود در منطقه از زمان حمله به عراق در سال ۲۰۰۳ را در حال شکلدهی است.
یک منبع آگاه از برنامهریزیهای در حال انجام، گفت دولت اسرائیل با توجه به بنبست میان تهران و واشینگتن، برای اقدام احتمالی مشترک با آمریکا آماده میشود، هرچند هنوز تصمیم نهایی اتخاذ نشده است. این حمله در صورت وقوع، پس از حملات ماه ژوئن گذشته به تاسیسات نظامی و هستهای ایران، دومین حمله مشترک آمریکا و اسرائیل به ایران در کمتر از یک سال خواهد بود. کشورهای تولیدکننده نفت خلیج فارس نیز، به گفته منابع منطقهای، در حال آمادهسازی برای سناریویی هستند که بیم دارند از کنترل خارج شده و بیثباتی گستردهای در خاورمیانه ایجاد کند.
خبرگزاری رویترز در گزارشی نوشت جمهوری اسلامی و ایالات متحده با کمرنگشدن امیدها به راهحل دیپلماتیک بر سر برنامه هستهای تهران، بهسرعت بهسوی رویارویی نظامی حرکت میکنند.
به گفته مقامهای دو طرف و دیپلماتهایی در خلیج فارس و اروپا، همسایگان عرب ایران و همچنین اسرائیل اکنون احتمال درگیری را بیش از دستیابی به توافق میدانند؛ در حالی که واشینگتن یکی از بزرگترین آرایشهای نظامی خود در منطقه از زمان حمله به عراق در سال ۲۰۰۳ را در حال شکلدهی است.
یک منبع آگاه از برنامهریزیهای در حال انجام، گفت دولت اسرائیل با توجه به بنبست میان تهران و واشینگتن، برای اقدام احتمالی مشترک با آمریکا آماده میشود، هرچند هنوز تصمیم نهایی اتخاذ نشده است. این حمله در صورت وقوع، پس از حملات ماه ژوئن گذشته به تاسیسات نظامی و هستهای ایران، دومین حمله مشترک آمریکا و اسرائیل به ایران در کمتر از یک سال خواهد بود. کشورهای تولیدکننده نفت خلیج فارس نیز، به گفته منابع منطقهای، در حال آمادهسازی برای سناریویی هستند که بیم دارند از کنترل خارج شده و بیثباتی گستردهای در خاورمیانه ایجاد کند.
رویترز مینویسد دو دور گفتوگوهای حکومت ایران و آمریکا بر سر موضوعاتی چون غنیسازی اورانیوم، برنامه موشکی و رفع تحریمها به بنبست رسیده است. یک منبع آگاه گفت زمانی که میانجیهای عمانی بستهای از پیشنهادهای مرتبط با موشک را از سوی آمریکا به تهران رساندند، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه حکومت ایران، حتی از باز کردن آن خودداری کرده و آن را بازگردانده است.
پس از مذاکرات سهشنبه در ژنو، عراقچی از توافق بر «اصول راهنما» سخن گفت، اما کاخ سفید اعلام کرد هنوز فاصله قابلتوجهی میان دو طرف وجود دارد.
انتظار میرود حکومت ایران در روزهای آینده پیشنهاد مکتوبی ارائه دهد. در همین حال دونالد ترامپ با اعزام ناوهای هواپیمابر، کشتیهای جنگی و جنگندهها به منطقه هشدار داده حکومت ایران باید درباره برنامه هستهای به توافق برسد وگرنه «اتفاقات واقعاً بدی» رخ خواهد داد؛ او ضربالاجلی ۱۰ تا ۱۵ روزه تعیین کرده است. تهران نیز تهدید کرده در صورت حمله، پایگاههای آمریکا در منطقه را هدف قرار خواهد داد؛ تنشی که به افزایش قیمت نفت انجامیده است.
به گزارش رویترز، مقامهای آمریکایی میگویند ترامپ هنوز تصمیم نهایی درباره استفاده از نیروی نظامی نگرفته، اما اذعان کرده در حال بررسی حملهای محدود برای واداشتن ایران به توافق است. مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا قرار است ۲۸ فوریه با بنیامین نتانیاهو دیدار کند و یک مقام ارشد آمریکایی گفته تا اواسط مارس همه نیروهای آمریکا در منطقه مستقر خواهند شد. مطالبه اصلی واشینگتن همچنان توقف کامل غنیسازی در خاک ایران است، در حالی که تهران بر حفظ توان هستهای خود تأکید دارد و از گفتوگو درباره موشکهای بالستیک خودداری میکند.
برخی تحلیلگران گفتهاند در صورت شکست مذاکرات، حمله احتمالی میتواند با کور کردن پدافند هوایی ایران و هدفگیری نیروی دریایی سپاه در خلیج فارس آغاز شود. با این حال، مقامهای اروپایی و عربی درباره «هدف نهایی» ترامپ تردید دارند و هشدار میدهند آغاز جنگ آسانتر از مهار آن است. در حالی که علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی حکومت ایران از آمادگی جمهوری اسلامی برای نظارت گسترده آژانس بینالمللی انرژی اتمی خبر داده، منابع منطقهای تاکید کردهاند هرگونه امتیاز اساسی در نهایت به تصمیم علی خامنهای بستگی دارد؛ تصمیمی که میتواند سرنوشت تقابل یا توافق را رقم بزند.
سناتور تام کاتن با حمایت از موضع دونالد ترامپ تاکید کرد که ایالات متحده «نمیتواند یک ایران هستهای را تحمل کند» و خواستار آن شد که تهران «فوراً با کنار گذاشتن تمامی مسیرهای دستیابی به سلاح هستهای موافقت کند.» او در پیامی که در شبکه اجتماعی ایکس منتشر کرد، بر ضرورت توقف کامل برنامههایی که میتواند به تولید سلاح هستهای منجر شود تاکید کرد و همسو با رییسجمهوری آمریکا، بر افزایش فشار بر جمهوری اسلامی برای پذیرش این شروط پافشاری کرد.
رییسجمهوری آمریکا، جمعه اول اسفند با تاکید بر اینکه مردم ایران تفاوت بسیار زیادی با رهبران حکومت این کشور دارند، وضعیت موجود در ایران را «بسیار، بسیار، بسیار غمانگیز» خواند. او همچنین برای نخستین بار تایید کرد که جمهوری اسلامی در مدتی کوتاه ۳۲ هزار شهروند ایرانی را کشته است.
این نخستین بار از زمان کشتار بیسابقه مردم ایران در روزهای ۱۸ و ۱۹ دی ماه است که رهبر یک کشور بهطور علنی و رسمی از کشته شدن بیش از ۳۰ هزار نفر از مردم معترض بهدست جمهوری اسلامی سخن میگوید.
پیشتر شورای سردبیری ایراناینترنشنال در پنجم بهمن ماه ۱۴۰۴ در بیانیهای با استناد به مدارک و روایتهای تازه اعلام کرده بود که ابعاد خشونت نیروهای سرکوب جمهوری اسلامی در جریان انقلاب ملی فراتر از برآوردهای اولیه بوده و بیش از ۳۶ هزار و ۵۰۰ نفر در این سرکوب هدفمند به دستور علی خامنهای، دیکتاتور تهران، کشته شدهاند.
در این بیانیه همچنین تاکید شده بود اطلاعات جدید، تصویر دقیقتری از الگوی کشتار و ابعاد جنایتی به دست میدهد که اکنون با اطمینان میتوان آن را بزرگترین و خونینترین قتلعام مردم در تظاهرات خیابانی، در یک بازه زمانی دو روزه، در تاریخ جهان دانست.
این در حالی است که جمهوری اسلامی با انتشار آماری سوال برانگیز، تنها کشته شدن ۳۱۱۷ نفر در روزهای ۱۸ و ۱۹ دی را تایید و سپس فهرستی مخدوش از نام جانباختگان منتشر کرد.
افتخار دولت به سند جنایت شورای سردبیری ایراناینترنشنال، در واکنش به فهرست منتشر شده از سوی دولت پزشکیان، ۱۳ بهمن در بیانیه دیگری اعلام کرد: «مقامهای دولت پزشکیان و تریبونهای وابسته به حکومت پس از انتشار فهرست جاویدنامان، به شکلی آن را تبلیغ کردند که گویی سندی افتخارآمیز از اقدامات خود را منتشر کردهاند.»
در این بیانیه گفته شده بود که دولت پزشکیان در اقدامی که هدف آن عادیسازی جنایت کشتار گسترده مردم و تقلیل جان انسانها به عدد و آمار است، از افراد و رسانهها بهویژه ایراناینترنشنال خواست آمار خود را منتشر کنند. اما آماری که در بیانیه دولت ارائه شده، گواه روشنی است بر این که دولت منصوب خامنهای حتی از انتشار فهرستی مطابق میل حکومت نیز ناتوان است.
در فهرست منتشرشده دولت، ایرادات مبنایی دیده میشود. از جمله تکرار دستکم ۲۵ نام با کدملی و اطلاعات یکسان که از شتابزدگی در انتشار آمار و سندسازی حکایت دارد. افزون بر این، با وجود گذشت نزدیک به یک ماه از کشتار ۱۸ و ۱۹ دیماه، آمار ارائهشده دولت حتی با عدد ادعایی شورای عالی امنیت ملی یعنی ۳۱۱۷ نفر هم همخوانی ندارد.
دولت دلیل این مغایرت را وجود پیکرهای مجهولالهویه عنوان کرده، اما سوال اینجاست که چگونه دستگاه عریض و طویل حکومتی با گذشت نزدیک به یک ماه از کشتار مردم هنوز نتوانسته بسیاری از پیکرها را شناسایی کند.
مقامها و رسانههای حکومت، در روایتی مخدوش، بارها به کشته شدن تعداد زیادی از ماموران حکومت در خلال اعتراضات اشاره کردند. برخی مقامها از کشتهشدن ۲۰۰ مامور حکومت گفتند اما در فهرست اعلام شده حکومت هیچ اشارهای به نام و تعداد ماموران کشته شده نشده است.
زندگی در جهنم ترامپ در سخنان روز جمعه اول اسفند گفت: «واقعا برای مردم ایران احساس تاسف میکنم. آنها انگار در جهنم زندگی کردهاند.»
او همچنین گفت: «دو هفته پیش قرار بود ۸۰۰ نفر را اعدام کنند. اعدام با جرثقیل. آنها را با یک جرثقیل بلند بالا میبرند و در میدان میچرخانند. قرار بود ۸۳۷ نفر را اعدام کنند. من به آنها پیام دادم که اگر حتی یک نفر را اعدام کنید، حتی فقط یک نفر، همان لحظه هدف حمله قرار خواهید گرفت و آنها از اعدام صرفنظر کردند.» او گفت: «مقامهای حکومت ایران ظاهرا هیچکس را اعدام نکردند.»
در پی قتل عام تاریخی مردم ایران در روزهای ۱۸ و ۱۹ بهمن، هزاران شهروند ایرانی از جمله کودکان و نوجوانان بازداشت شدهاند و گزارشهایی درباره قتلهای حکومتی و فراقضایی شماری از بازداشتشدگان منتشر شده است.
با این حال، برخی ناظران احتمال دادهاند که در پی هشدارهای مستقیم دونالد ترامپ، مقامهای جمهوری اسلامی اکنون بدون صدور احکام قضایی در قالب اعدام، بهصورت مخفیانه دست به قتل بازداشتشدگان میزنند.
شورای سردبیری ایراناینترنشنال در بیانیه دوم خود که پنجم بهمن صادر شد، تاکید کرده بود که گزارشها و شواهد تکاندهندهای به دست ایراناینترنشنال رسیده است که از اعدام بدون محاکمه شماری از بازداشتشدگان در تهران و شهرستانها حکایت دارد.
تصاویر منتشرشده از سردخانهها نیز تردیدی باقی نمیگذارد که تعدادی از شهروندان مجروح، در حالی که در بیمارستانها بستری و تحت مداوا بودهاند، از ناحیه سر هدف اصابت گلوله قرار گرفتهاند.
