در شرایطی که اقتصاد ایران با بحرانی گسترده، بهویژه افزایش شدید نرخ ارزهای خارجی و تورم فزاینده، روبهرو است، طی دو روز گذشته خبرهای متناقضی درباره استعفا، برکناری یا ابقا محمدرضا فرزین، رییس کل بانک مرکزی، منتشر شده است.
در روزهای اخیر، برخی رسانهها از استعفای فرزین و پذیرش آن از سوی مسعود پزشکیان، رییس دولت جمهوری اسلامی، خبر دادند.
همشهری آنلاین پیشتر به نقل از علی شریعتی، فعال رسانهای جریان موسوم به اصلاحطلب، نوشت کمیته گزینش سوم دی از چند چهره اقتصادی برای انتخاب جانشین فرزین برنامه خواسته است.
براساس گزارشهای رسیده به ایران اینترنشنال، تأمین داروهای مورد نیاز بیماران خاص، بهویژه بیماران مبتلا به دیابت، سرطان و بیماران تنفسی، با مشکلات جدی روبهرو شده است.
برخی از شهروندان میگویند که داروها و مواد مکمل ارائهشده به بیماران، بهویژه کپسولها، مقدار مواد داخل کپسول کاهش یافته و روکشها در بسیاری موارد تخریب شده و محتوای آن داخل جلد داروها ریخته است.
از سوی دیگر، پزشکان متخصص به برخی بیماران توصیه کردهاند تا حد امکان از داروهای غیرایرانی و غیرهندی استفاده کنند.
شهروندان همچنین از افزایش سرسامآور قیمتها خبر میدهند و میگویند که قیمت داروها مداوم در حال افزایش است و عملاً برخی بیماران با توجه به این شرایط از ادامه درمان صرفنظر میکنند.
گزارشهای رسیده به ایران اینترنشنال حاکی از تداوم اعتصاب در بازار تهران است.
طبق اطلاعات رسیده، بازار چهار سوق تهران دوشنبه هشتم دی به اعتصاب پیوسته است. همچنین بازار طلای تهران تعطیل است و کسبه در خیابان لالهزار تجمع اعتراضی برگزار کردهاند.
بر اساس اطلاعات رسیده، بازاریان بازار جعفری نیز دست به اعتصاب و اعتراض زدند.
یکشنبه هفتم دی نیز کسبه پاساژ موبایل علاالدین و مجتمع تجاری چارسو، در واکنش به افزایش قیمت دلار ضمن بستن مغازههای خود دست به اعتراض زدند و از دیگر کسبه خواستند به اعتصاب بپیوندند.
سرپرست اداره کل ورزش و جوانان استان تهران درباره آخرین وضعیت زمین چمن استادیوم تختی به ایسنا گفت: «سعی داریم تا اسفندماه عملیات کاشت چمن را آغاز کنیم که در اردیبهشت۱۴۰۵ چمن کاشته خواهد شد. طبق پیشبینیها اواخر بهمن سال آینده زمین چمن تختی آماده برگزاری مسابقات فوتبال خواهد بود.»
حبیب ستودهنژاد گفت: «نظریه کارشناسان دانشگاه کشاورزی تهران با توجه به بازدیدی که از زمین چمن تختی داشتند این بود که باید زمین چمن تعویض شود. نظر آنها بر این مبنا بود که زیرسازی و خود چمن ایراداتی دارد که باید تعویض شود.»
ستودهنژاد گفت: «فعلا برآوردی برای هزینه چمن انجام نشده و به چند پیمانکار گفتیم که در این زمینه برآورد هزینه داشته باشند و نتیجه نهایی را به ما اعلام کنند. اگر برآورد هزینه کنند در سامانه بارگذاری میکنیم و فراخون میدهیم.»
این در حالی است که بازسازی استادیوم آزادی از سوی پیمانکاران وابسته به سپاه پاسداران در حال انجام است که مدیرعامل شرکت توسعه و نگهداری اماکن ورزشی، پایان سال ۱۴۰۵ را بهعنوان زمان بازگشایی این استادیوم وعده داده است. همچنین ثابتقدم در آبان ۱۴۰۴، هزینه بازسازی را ۳۲ میلیون دلار تخمین زد.
ارتش چین از برگزاری یک رزمایش نظامی گسترده زمینی، دریایی، هوایی و موشکی در اطراف تایوان خبر داد. تایوان در واکنش، ویدیویی از سلاحهای آمریکایی خود منتشر و اعلام کرد برای مقابله با هر خطر احتمالی و «دفاع از دموکراسی» آماده است.
وزارت امور خارجه چین دوشنبه هشتم دی با اشاره به برگزاری رزمایشها در اطراف تایوان اعلام کرد هر تلاشی برای جلوگیری از «وحدت مجدد» چین محکوم به شکست است.
ساعاتی پیش نیز شی یی، سخنگوی فرماندهی منطقه شرقی ارتش چین، این رزمایشها را «هشداری جدی به نیروهای جداییطلب موسوم به استقلال تایوان و نیروهای مداخلهگر خارجی» توصیف کرد.
ارتش چین پیشتر اعلام کرده بود یگانهای نیروهای زمینی، دریایی، هوایی و موشکی رزمایش «ماموریت عادلانه ۲۰۲۵» را سهشنبه ۹ دی با تمرینهای «تیراندازی واقعی» آغاز خواهند کرد.
با این حال، استفاده از تسلیحات واقعی در رزمایش بامداد هشتم دی انجام گرفت.
فرماندهی منطقه شرقی ارتش چین اعلام کرد نیروهای خود را در شمال و جنوبغرب تنگه تایوان متمرکز کرده و اقدام به شلیک مهمات جنگی و اجرای حملات شبیهسازیشده علیه اهداف زمینی و دریایی کرده است.
این رزمایشها در طول هشتم دی ادامه خواهد داشت و شامل تمرینهایی برای محاصره بنادر اصلی جزیره است.
پنج منطقه یادشده پیرامون تایوان به مدت ۱۰ ساعت از شروع رزمایش مشمول محدودیتهای دریایی و هوایی خواهند بود.
ارتش چین همچنین یک پوستر تبلیغاتی با عنوان «سپرهای عدالت: درهمشکستن توهم» منتشر کرد که در آن دو سپر طلایی با نشان ارتش آزادیبخش خلق چین و دیوار بزرگ چین دیده میشود.
در کنار آنها تصویر سه فروند هواپیمای نظامی و دو کشتی جنگی نیز به چشم میخورد.
پس از بازدید نانسی پلوسی، رییس وقت مجلس نمایندگان ایالات متحده، از تایوان در سال ۲۰۲۲، چین چندین رزمایش نظامی گسترده پیرامون این جزیره برگزار کرده و مانور کنونی ششمین دور از این رزمایشها خواهد بود.
در حالی که ارتش آزادیبخش خلق چین در جریان رزمایشهای گذشته تمرینهایی برای محاصره بنادر اطراف تایوان انجام داده بود، این نخستین بار است که بهطور علنی اعلام میکند رزمایشهای پیرامون این جزیره با هدف «بازدارندگی» از مداخله نظامی خارجی طراحی شدهاند.
تایوان در واکنش تسلیحات آمریکایی خود را به نمایش گذاشت
دولت تایوان این رزمایشها را محکوم کرد. وزارت دفاع تایوان ویدیویی را در فیسبوک منتشر کرد که در آن مجموعهای از تسلیحات، از جمله سامانههای موشکی هیمارس ساخت آمریکا، به نمایش گذاشته شده بود.
هیمارس یک سامانه توپخانهای با تحرک بالا و بردی در حدود ۳۰۰ کیلومتر است که در صورت بروز درگیری، میتواند اهداف ساحلی در استان جنوبی فوجیان چین، در آن سوی تنگه تایوان، را هدف قرار دهد.
ایالات متحده بهتازگی از فروش بیش از ۱۱ میلیارد دلار تسلیحات به تایوان خبر داده است. این بسته تسلیحاتی، بزرگترین خرید سلاح در تاریخ تایوان به شمار میآید.
این اقدام، اعتراض شدید وزارت دفاع چین و هشدار ارتش این کشور به اتخاذ «اقدامات قاطعانه» را به دنبال داشت.
چند روز پیش از این معامله، تایوان از افزودن بودجه ۴۰ میلیارد دلاری برای سیستم دفاعی خود خبر داد و رییسجمهوری تایوان در یادداشتی اعلام کرد که این بودجه برای تامین مالی خریدهای مهم تسلیحاتی از آمریکا و افزایش توانمندیهای نامتقارن ارتش تایوان صرف خواهد شد.
گارد ساحلی تایوان اعلام کرد در واکنش به فعالیتهای گارد ساحلی چین در نزدیکی آبهای این جزیره، کشتیهای بزرگ اعزام کرده و همزمان با ارتش تایوان برای به حداقل رساندن تاثیر این رزمایشها بر مسیرهای کشتیرانی و مناطق صیادی همکاری میکند.
به گفته وزارت دفاع تایوان، طی ۲۴ ساعت گذشته، دو فروند هواپیمای نظامی چین و ۱۱ فروند کشتی در اطراف این جزیره فعالیت داشتهاند و نیروهای مسلح تایوان در حالت آمادهباش بالا قرار دارند.
این وزارتخانه در بیانیهای گفت: «تمامی اعضای نیروهای مسلح ما در بالاترین سطح هوشیاری و آمادگی کامل باقی خواهند ماند و با اقدامهای عملی از ارزشهای دموکراسی و آزادی دفاع خواهند کرد.»
در هفتههای گذشته لحن پکن درباره ادعاهای ارضیاش نسبت به تایوان تشدید شده است. از سوی دیگر، تایوان به مرکز مجادلههای لفظی پکن و توکیو بدل شده است.
سانائه تاکایچی، نخستوزیر ژاپن، ۱۶ آبان گفت که سناریوهایی محتمل مانند محاصره دریایی تایوان از سوی چین وجود دارند که در صورت تحقق «تهدید موجودیت ژاپن» به شمار میروند و به ژاپن اجازه میدهد حق دفاع از خود را فعال کند.
از آن زمان تاکنون روابط این دو کشور به پایینترین سطح خود در سالهای اخیر رسیده است.
خبرگزاری رویترز یکم دی براساس پیشنویس گزارشی از پنتاگون اعلام کرد که چین برنامه دارد تا پایان سال ۲۰۲۷ بتواند جنگی را بر سر تایوان آغاز کند و در آن پیروز شود.
چین که تایوانِ دارای حکومت دموکراتیک را بخشی از قلمرو خود میداند، هرگز استفاده از زور برای «یکپارچهسازی مجدد» با این جزیره را منتفی ندانسته است.
علاوه بر این، به گزارش رویترز پکن در حال پالایش گزینههای نظامی خود برای تصرف تایوان از طریق «زور عریان» است و یکی از گزینهها احتمالا حملاتی در فاصله ۱۵۰۰ تا ۲۰۰۰ مایل دریایی (حدود ۲۸۰۰ تا ۳۷۰۰ کیلومتر دریایی) از چین را شامل میشود.
چین جزیره تایوان را که تنها ۱۱۰ کیلومتر از ژاپن فاصله دارد، بخشی از قلمرو خود میداند. در سوی دیگر، تایوان ادعاهای حاکمیتی پکن را رد میکند و میگوید آینده این جزیره را تنها مردم آن تعیین میکنند.
رییسجمهوری چین چهارم آذر در یک تماس تلفنی با دونالد ترامپ، رییسجمهوری ایالات متحده، «بازگشت تایوان به چین» را «بخشی از چشمانداز پکن برای نظم جهانی» خواند.
پیش از آن چو جونگتای، نخستوزیر تایوان، بر استقلال تایوان و برخورداری آن از حاکمیت تاکید کرده و گفته بود واضح است که «بازگشت به چین» برای «۲۳ میلیون شهروند تایوانی هیچ معنایی ندارد.»
آمریکا در سال ۲۰۲۵ پیشنهاد فروش بیش از ۱۰۱ میلیارد دلار تسلیحات به حدود ۴۰ کشور را مطرح کرد. یکی از این کشورها اسرائیل است که با خرید مهمات دقیقی که در جنگ ۱۲ روزه با جمهوری اسلامی مصرف کرده بود، زرادخانه مهمات خود را دوباره پر کرده است.
بررسی ۱۱۲ اطلاعیه رسمی آژانس همکاری امنیت دفاعی آمریکا (DSCA) در سال ۲۰۲۵ از سوی ایراناینترنشنال نشان میدهد بخش عمده خریدهای اسرائیل در این سال مربوط به تجدید مهماتی است که در جنگ ۱۲ روزه مصرف شده بود.
وبسایت این نهاد پیشنهادهای فروش تسلیحات به ارزش بیش از ۱۰ میلیون دلار را که مورد تایید وزارت امور خارجه ایالات متحده قرار گرفته و نیازمند اطلاعرسانی و تایید کنگره است، منتشر میکند.
اسرائیل و تجدید زرادخانه پس از جنگ ۱۲ روزه
در مجموع، اسرائیل در سال ۲۰۲۵ بیش از ۱۱ میلیارد دلار پیشنهاد خرید انواع مهمات از آمریکا داشته است.
در سال ۲۰۲۳، همزمان با اوج جنگ اسرائیل و حماس پس از حملات ۷ اکتبر، خرید تسلیحات اسرائیل از آمریکا یک میلیارد و ۱۶۶ میلیون دلار بود. بر این اساس، بیش از ۱۱ میلیارد دلار خرید تسلیحات اسرائیل از آمریکا در سال ۲۰۲۵ کمسابقه به نظر میرسد.
از سوی دیگر، تسلیحات خریداریشده بهطور مستقیم با مهماتی که در جنگ ۱۲ روزه از آنها استفاده شد، مرتبط است.
بهمن ۱۴۰۳، دو پیشنهاد فروش تسلیحات به اسرائیل منتشر شد؛ یکی مربوط به ۳ هزار فروند موشک هوا به زمین AGM-114 هلفایر با ارزش تقریبی ۶۶۰ میلیون دلار است. پیمانکار این پیشنهاد شرکت لاکهید مارتین است.
پیشنهاد دیگر در همان مقطع مربوط به فروش بمب، بدنه بمب و کیتهای هدایت JDAM است. این کیتها با نصب روی بمبهای عمومی که از جنگندهها شلیک میشوند، آنها را هدایتپذیر میکنند.
ارزش این پیشنهاد که شامل نزدیک به ۳۸ هزار قلم میشود، حدود ۶ میلیارد و ۷۵۰ میلیون دلار برآورد شده است.
اسفند ۱۴۰۳، سه پیشنهاد دیگر منتشر شد. در یک مورد، دولت اسرائیل درخواست خرید ۳۵ هزار و ۵۲۹ بدنه بمبهای عمومی MK 84 یا BLU-117، یا ترکیبی از هر دو، و ۴ هزار سرجنگی نفوذگر I-2000 را داد.
در آن زمان برآورد شده بود تحویل این سفارش از اوایل سال ۲۰۲۶ میلادی آغاز شود.
بر اساس این اطلاعیه، وزیر خارجه آمریکا تشخیص داده که وضعیت اضطراری وجود دارد و فروش فوری این اقلام و خدمات دفاعی به اسرائیل در راستای منافع امنیت ملی ایالات متحده ضروری است.
به این ترتیب، الزامات بازبینی کنگره ذیل قانون کنترل صادرات تسلیحات، با اصلاحات بعدی، نادیده گرفته شده است.
پیشنهاد بعدی فروش تسلیحات به اسرائیل در اسفندماه مربوط به بولدوزرهای زرهی کاترپیلار D9R و D9T است، که به نظر میرسد بیشتر مربوط به درگیریهای اسرائیل در غزه باشد.
فروردین ۱۴۰۴ نیز پیشنهادی دیگر برای فروش موتورهای خودروهای زرهی Eitan ارائه شد، که این مورد نیز ظاهرا مربوط به غزه است.
آخرین پیشنهاد فروش تسلیحات به اسرائیل در سال ۲۰۲۵ مربوط به اطلاعیهای است که در تیرماه ۱۴۰۴، یک هفته پس از آتشبس جنگ ۱۲ روزه، منتشر شد.
بر اساس این اطلاعیه، دولت اسرائیل پیشنهاد خرید ۳۸۴۵ کیت هدایت مهمات حمله مستقیم JDAM برای بدنه بمب BLU-109 و ۳۲۸۰ کیت هدایت JDAM برای بدنه بمب MK 82 را داد. هزینه کل این قرارداد ۵۱۰ میلیون دلار است.
پایگاه خبری تایمز اسرائیل در آن زمان نوشت اسرائیل در پی تجدید ذخایر مهمات خود پس از جنگ با جمهوری اسلامی است.
بهطور معمول، کنگره مدت محدودی برای مسدود کردن پیشنهادهای وزارت امور خارجه در قراردادهای تسلیحاتی دارد. از تیرماه تاکنون خبری مبنی بر مخالفت کنگره با این قرارداد منتشر نشده است.
خریدهای اسرائیل همان مواردی است که در جنگ ۱۲ روزه مصرف شد
فرزین ندیمی، پژوهشگر ارشد امور دفاعی و امنیتی موسسه واشینگتن، در مصاحبه با ایراناینترنشنال گفت خریدهای اسرائیل از ایالات متحده شامل بمبها و کیتهای هدایتی است که در جنگ ۱۲ روزه مورد استفاده قرار گرفت.
ندیمی تاکید کرد: «تحویل گرفتن این مهمات به اسرائیل کمک میکند زرادخانه تهاجمی خود را دوباره تجدید کند.»
او افزود عمدتا دو گروه بمب و کیتهای هدایت در فهرست خرید اسرائیل وجود دارد: بمبهای نفوذگر I-2000 و BLU-109 که در واقع یکی هستند، با بدنه فولادی ضخیم و فیوز انفجاری در انتها که برای نابود کردن هدفهای مستحکم کاربرد دارد.
مورد دیگر بمب معمولی سری MK با وزن ۲۵۰ تا ۱۰۰۰ کیلوگرم است که بدنه ترکششونده دارند و برای انهدام هدفهای نهچندان مستحکم روی زمین کاربرد دارند.
روی هر دو نوع بمب کیت هدایت دقیق ماهوارهای نصب میشود.
تصویر آمادهسازی یک جنگنده اسرائیلی در جریان جنگ ۱۲ روزه
پژوهشگر ارشد امور دفاعی و امنیتی موسسه واشینگتن در ادامه گفت در عملیات هدف قرار دادن حسن نصرالله، دبیرکل سابق حزبالله لبنان، از این مهمات نفوذگر استفاده شده بود.
ماده منفجره این مهمات قدرت انفجاری به مراتب بیشتری از تیانتی دارد. از این تسلیحات میتوان برای نفوذ به بتن تا عمق ۲.۵ متر و خاک تا عمق ۶ متر استفاده کرد.
بمبهای BLU-117 نیز برای اهداف عمومی کاربرد دارند.
به گفته ندیمی، نوع و تعداد دقیق مهمات مصرفشده توسط اسرائیل در جنگ ۱۲ روزه مشخص نیست، اما همین خریدها میتواند برآوردی از آن ارائه دهد.
او بار دیگر تاکید کرد این خریدها میتواند نشاندهنده تجدید زرادخانه اسرائیل برای عملیات آتی باشد.
فروش تسلیحات آمریکا به کشورهای منطقه
علاوه بر اسرائیل، کشورهای دیگر در منطقه خاورمیانه نیز خرید تسلیحات از ایالات متحده را افزایش دادند.
عربستان سعودی در پی خرید حدود ۴ میلیارد و ۷۰۰ میلیون دلار انواع تسلیحات از آمریکا بوده است. اژدرهای سبک، راکتهای دقیق، موشکهای میانبرد و آموزش و لجستیک هلیکوپتر، اصلیترین موارد خریدهای ریاض را تشکیل دادند.
کویت با پیشنهاد خرید ۲ میلیارد و ۱۵۰ میلیون دلار در رتبه بعدی قرار دارد. این کشور بهدنبال ساخت تاسیسات نظامی و ارتقا سیستم دفاعی پاتریوت و تانکهای آبرامز بوده است. تمرکز این کشور بر دفاع موشکی و زیرساختهای نظامی است.
قطر با خرید یک میلیارد و ۹۶۰ میلیون دلار پهپادهای MQ-9B با مهمات به نظر میرسد بهدنبال تقویت نظارت هوایی و قابلیت ضربه دقیق است.
نزدیک به یک و نیم میلیارد دلار خرید امارات متحده عربی نیز بیشتر در جهت تقویت توان حمل و نقل سنگین هوایی است.
بحرین هم نزدیک به یک میلیارد دلار سامانه راکتی HIMARS و تجهیزات مربوط به F-16 از آمریکا خریداری کرده است.
دانمارک و شرق آسیا در صدر
اطلاعیههای DSCA در سال ۲۰۲۵ نشان میدهد دانمارک در صدر کشورهای خریدار تسلیحات آمریکایی قرار داشته است.
این کشور در سال ۲۰۲۵ پیشنهاد خرید حدود ۱۳.۵ میلیارد دلار انواع مهمات از آمریکا را داشت. نزدیکی جغرافیایی به جبهههای جنگ اوکراین و روسیه یکی از دلایل اصلی این خریدها محسوب میشود.
پس از دانمارک، تایوان با ۱۱.۵ میلیارد دلار بیشترین پیشنهاد خرید اسلحه از آمریکا را داشته است.
تایوان در سال ۲۰۲۵ یکی از بزرگترین بستههای تسلیحاتی خود از آمریکا را دریافت کرده که بیشتر بر افزایش قابلیت ضربه دقیق زمینی، دفاع ساحلی و جنگ نامتقارن متمرکز است.
در رتبه بعدی اسرائیل قرار دارد. فیلیپین، دیگر کشور شرق آسیا، در رتبه چهارم خریداران تسلیحات آمریکایی در سال ۲۰۲۵ است. مجموع خرید این کشور حدود ۵.۷ میلیارد دلار است.
سپس مصر با حدود ۵.۶ میلیارد و ژاپن با حدود ۵ میلیارد دلار، بیشترین خرید تسلیحات از آمریکا در سال ۲۰۲۵ را داشتند.
خرید کشورهای شرق آسیا میتواند نشانهای از نگرانی آنها نسبت به تشدید تنشهای آمریکا و چین باشد.
