پیامهای شهروندان به ایراناینترنشنال نشان میدهد افزایش قیمت بنزین پیش از آنکه در باک خودروها دیده شود، اثر خود را بر سفرههای خالی، کرایهها، نرخ مواد غذایی و هزینههای درمان میگذرد؛ موضوعی که مخاطبان آن را شوکی تازه در اقتصاد از پیش فرسوده خانوارها میخوانند.
طرح بنزین سهنرخی و عرضه بنزین لیتری پنج هزار تومانی در جایگاهها از بامداد ۲۲ آذر در سراسر ایران به اجرا درآمد.
ایراناینترنشنال از مخاطبان خود پرسید افزایش قیمت بنزین چه تاثیری بر هزینه زندگی آنان دارد.
یک شهروند که خود را بازنشسته بانک رفاه معرفی کرد، در پیامش نوشت: «اگر قبل از گرانتر شدن بنزین تا نیمه ماه پولی در کارتمان میماند، الان احتمالا به ۱۰ روز هم نرسد. مخارج زندگی دیگر با حقوق بازنشستگی نمیخواند.»
برخی مخاطبان از افزایش همزمان سایر هزینهها خبر دادند. در همین رابطه، شهروندی به جهش شدید نرخ قبض گاز از ۵۲ هزار تومان به سه میلیون و ۲۰۰ هزار تومان اشاره کرد.
پیام دیگری از کمبود برخی اقلام در فروشگاهها گلایه داد: «امروز بهخاطر بنزین، برنج پاکستانی و هندی در فروشگاهها پیدا نمیشد.»
شماری از شهروندان با اشاره به گرانی «همهچیز» در ایران، اساسا از «زندگی» بهعنوان مفهومی از دسترفته یاد کردند و گفتند دیگر سفرهای در کار نیست که بخواهد از افزایش قیمت بنزین تاثیری بگیرد.
اثر دومینویی بر تورم عمومی و گرانی کالاهای اساسی
بخش قابل توجهی از پیامها بر تاثیر مستقیم افزایش قیمت بنزین بر قیمت مواد غذایی، دارو و کالاهای روزمره تمرکز دارد.
یک شهروند نوشت: «روی همه چیز تاثیر میگذارد؛ سفرهها کوچکتر میشود و دارو چند برابر بالا میرود.»
در هفتههای گذشته با حذف ارز ترجیحی برخی داروهای وارداتی، هشدارهایی درباره کمبود دارو و فشار اقتصادی بر بیماران منتشر شده است.
هادی احمدی، عضو هیاتمدیره انجمن داروسازان ایران، ۲۳ آذر گفت بسیاری از بیماران هنگام مراجعه به داروخانه با افزایش قیمتها مواجه میشوند و به همین دلیل، یا دارو را بهصورت ناقص تهیه میکنند یا بهطور کلی از خرید آن منصرف میشوند.
علاوه بر دارو، سایر کالاهای اساسی نیز در ایران با گرانی قابل توجهی روبهرو شدهاند.
شهروندی در پیام خود به ایراناینترنشنال گفت گرانیها پیش از آغاز طرح افزایش قیمت بنزین شروع شده بود، اما انتظار میرود این طرح ضربه دیگری به معیشت شهروندان وارد کند.
او از افزایش قیمت برنج خبر داد. پیامهای مشابه نیز از افزایش قیمت تخممرغ، نان و لبنیات در ایران حکایت دارد.
در پیام مخاطب دیگری آمده است: «پنج لیتر بنزین زدیم شد ۲۵ هزار تومان. با همین ۲۵ هزار تومان نان میگرفتم. نانها هم بیبرکت شدهاند.»
در یک سال گذشته، قیمت اقلام خوراکی در ایران بهطور میانگین بیش از ۶۶ درصد افزایش یافته است.
برخی پیامها به بحران کلانتری اشاره دارند و افزایش قیمت بنزین را محرک موج جدیدی از تورم میدانند.
یکی از مخاطبان نوشت: «گرانی بنزین فقط اثرش روی یک خانواده نیست؛ اثر تورمیاش گریبان کل جامعه و بعد یک ملت را میگیرد. سفرهها کوچکتر و خط فقر بزرگتر میشود.»
در پیام دیگری آمده است: «وقتی بنزین گران میشود، بهصورت اتوماتیک همه چیز گرانتر میشود. ما دیگر زندگی نمیکنیم، تنها مردههای متحرکیم.»
برخی نیز گفتند این گرانی حتی پیش از اعلام رسمی، اثر خود را بر بازار گذاشته است.
رانندگان و شاغلان وابسته به سوخت؛ از کار افتادهها
رانندگان تاکسیهای اینترنتی و مشاغل وابسته به بنزین از جمله گروههایی هستند که بیشترین فشار را در روزهای اخیر احساس کردهاند.
یک راننده اسنپ نوشت: «بهخاطر گران شدن بنزین دیگر نتونستم کار کنم. دخلم به خرجش نمیخورد.»
شهروند دیگری که شغلش رانندگی است، گفت: «بنزین وارد فاز پنج هزار تومان شده و زندگی من با رانندگی میگذرد... ۱۰۰ درصد در آینده با مشکل مواجه میشوم.»
در پیام دیگری آمده است: «کرایه تاکسی دو برابر شده و در کرایه باربری هم تاثیر بسیار زیادی داشته. در کل ما زندگی را باختیم.»
با اجرای مصوبه جدید هیات دولت، نظام قیمتگذاری بنزین در ایران وارد مرحله تازهای شده است.
بر اساس این طرح، بنزین سهمیهای با نرخهای ۱۵۰۰ و ۳۰۰۰ تومان عرضه میشود. مصرف مازاد و همچنین بنزین خودروهای دولتی، وارداتی و برخی خودروهای گرانقیمت با نرخ ۵۰۰۰ تومان محاسبه خواهد شد.
دولت جمهوری اسلامی دلیل اصلی اجرای این طرح را افزایش شدید «مصرف» بنزین و «ناترازی» میان تولید و مصرف عنوان میکند.
پیشتر مقامهای جمهوری اسلامی گفته بودند دولت هر لیتر بنزین را ۳۴ هزار تومان میخرد، اما بررسیهای ایراناینترنشنال از صورتهای مالی پالایشگاهها نشان میدهد این مبلغ ۲۵ هزار تومان است که تنها حدود ۳۵۰۰ تومان آن هزینه تولید بنزین بدون خوراک شده؛ یعنی حدود ۹۰ درصد کمتر از رقم اعلامی دولت.
در یکی از پیامها آمده است: «در ایران افزایش قیمتها هیچ ربطی به افزایش حقوق و دستمزد ندارد. حقوقها ریالی، ولی مخارج دلاری است.»
شهروند دیگری نوشت: «همه اجناس گرانتر میشوند، حقوق کم میماند و درآمد جوابگوی مایحتاج ساده هم نیست.»
افزایش گسترده قیمت بنزین در آبان ۹۸ که با اعلام ناگهانی نرخهای جدید همراه بود، به اعتراضات سراسری، سرکوبهای حکومتی و مرگ دستکم ۱۵۰۰ شهروند انجامید.
پس از این رویداد، دولتها در ایران با احتیاط بیشتری به سراغ اصلاح قیمت سوخت رفتند. از آن زمان، افزایش قیمت بنزین همواره یکی از حساسترین موضوعات اقتصادی و اجتماعی بوده است.
در میان پیامها، روایتهایی از فشار مضاعف بر کارکنان خدمات عمومی نیز دیده میشود.
یک معلم شاغل در روستایی دورافتاده نوشت: «هر روز با ماشین شخصی به مدرسه میروم و هیچ هزینهای بابتش نمیگیرم. با بنزین لیتری پنج هزار تومان، ماهی حدود ۹ میلیون تومان فقط پول بنزین میدهم؛ یعنی سهچهارم حقوقم.»
او افزود: «خیلی از همکاران هم به فکر انصراف افتادهاند.»
در کنار مسائل اقتصادی، بسیاری از پیامها بازتابدهنده فرسودگی روانی و ناامیدی عمیق است.
شهروندی نوشت: «آنچنان اوضاع آشفته شده که دیگر هیچ امیدی به بهبود نداریم.»
در پیام دیگری آمده است: «گرانی ثانیهای شده است. کار از گلایه گذشته، ۹۰ درصد مردم گرفتارند.»
در روزهای اخیر کاربران شبکههای اجتماعی با انتقاد از اجرای طرح بنزین سهنرخی اشاره کرده بودند که در حال حاضر، مردم خرج حکومت را تامین میکنند.
برخی از شهروندان نیز در پیامهای خود به ایراناینترنشنال به عادی شدن فشارها اشاره کردند.
مخاطبی در همین زمینه نوشت: «مردم پوستکلفت شدهاند. در سکوت دارند دستوپا میزنند.»
برای بسیاری از شهروندان، افزایش قیمت بنزین نماد ادامه روندی است که به گفته آنها، به کوچکتر شدن سفرهها، فرسایش توان خرید، فشار بر مشاغل خدماتی و گسترش ناامیدی اجتماعی انجامیده است.
به گفته برخی مخاطبان، این روند با دستمزدها و حمایتهای ناچیز معیشتی در مقطع کنونی قابل جبران نیست.
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، ساعاتی پس از حمله تروریستی مرگبار تیراندازی در سیدنی در جریان مراسم حنوکا، گفت که در ماه اوت نامهای به آنتونی آلبانیزی، نخستوزیر استرالیا، ارسال کرده بود.
نتانیاهو گفت که در آن نامه، کانبرا را متهم کرده بود که «بر این آتش یهودستیزی بنزین میریزد».
نتانیاهو با بازگویی مضمون نامه خود افزود سیاستهای آلبانیزی، که شامل بهرسمیت شناختن یک دولت فلسطینی نیز میشود، «نفرت از یهودیان را که اکنون در خیابانهای شما پرسه میزند» تشویق میکند.
او گفت: «یهودستیزی یک سرطان است. وقتی رهبران سکوت میکنند، گسترش مییابد. شما باید ضعف را با اقدام جایگزین کنید.»
ولودیمیر زلنسکی، رییسجمهوری اوکراین، اعلام کرد این کشور در چارچوب تلاشها برای پایان دادن به جنگ با روسیه، از قصد خود برای پیوستن به ناتو صرفنظر کرده و در مقابل، دریافت تضمینهای امنیتی از غرب را بهعنوان راهحل جایگزین پذیرفته است.
زلنسکی یکشنبه ۲۳ آذر پیش از دیدار با هیات ایالات متحده در برلین گفت دریافت تضمینهای امنیتی از سوی ایالات متحده، اروپا و دیگر شرکا بهجای عضویت در ناتو، نوعی «مصالحه» از سوی کییف محسوب میشود.
او افزود: «از همان ابتدا، خواسته اوکراین پیوستن به ناتو بود؛ اینها تضمینهای امنیتی واقعی هستند. برخی شرکا در آمریکا و اروپا از این مسیر حمایت نکردند.»
او ادامه داد تضمینهای امنیتی آمریکا، حمایت شرکای اروپایی، کانادا و ژاپن و نیز تعهداتی مشابه ماده ۵ میتواند از حمله دوباره روسیه جلوگیری کند.
ماده ۵ ناتو اصل دفاع جمعی این ائتلاف است که بر اساس آن، حمله به یک عضو، حمله به همه اعضا تلقی میشود و واکنش مشترک را الزامی میکند.
خبرگزاری رویترز ۲۳ آذر اظهارات اخیر زلنسکی را نشاندهنده چرخشی مهم در سیاست کییف دانست و نوشت اوکراین پیش از این خواستار پیوستن به ناتو بهمنظور ایجاد سپری در برابر تهدیدات روسیه بود و حتی این هدف را در قانون اساسی خود گنجانده بود.
بر اساس این گزارش، تغییر موضع اوکراین با یکی از اهداف اعلامشده روسیه در مذاکرات صلح همخوانی دارد، هرچند کییف همچنان با هرگونه واگذاری سرزمین به مسکو مخالفت میکند.
تاکید زلنسکی بر آتشبس بر پایه خطوط کنونی میدان نبرد
رییسجمهوری اوکراین در ادامه اظهارات خود تاکید کرد تضمینهای امنیتی ارائهشده از سوی غرب برای خاتمه جنگ کنونی باید با الزامات حقوقی همراه باشد.
زلنسکی گفت اوکراین به همراه اروپا و آمریکا در حال بررسی یک طرح ۲۰ مادهای است که در نهایت به آتشبس ختم میشود و کییف خود هیچ مذاکره مستقیمی با روسیه ندارد.
او اضافه کرد آتشبس بر پایه خطوط کنونی میدان نبرد میتواند گزینهای «عادلانه» باشد. این در حالی است که روسیه در مذاکرات، بر خروج نیروهای اوکراینی از بخشهایی از مناطق دونتسک و لوهانسک در شرق این کشور تاکید دارد.
رییسجمهوری اوکراین همچنین کرملین را متهم کرد که با بمباران شهرها و زیرساختهای برق و آب، در پی طولانی کردن جنگ است.
زلنسکی در روزهای اخیر برای پذیرش توافق صلح از سوی دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، تحت فشار قرار گرفته است.
رویترز به نقل از یک مقام آمریکایی نوشت استیو ویتکاف، نماینده ویژه دولت آمریکا و جرد کوشنر، داماد ترامپ، برای گفتوگو با نمایندگان اروپا و اوکراین راهی برلین میشوند.
قرار است این دیدارها ۲۳ و ۲۴ آذر برگزار شوند، اما جزییات آنها هنوز اعلام نشده است.
رویترز افزود اعزام ویتکاف به برلین حاکی از آن است که واشینگتن پیشرفت در روند مذاکرات را محتمل میداند.
زلنسکی پیشتر تاکید کرد اوکراین به صلحی «شرافتمندانه» نیاز دارد و آماده است تا به «سازندهترین شکل ممکن» همکاری کند.
یک مقام ارشد امنیتی اسرائیل اعلام کرد که حمله تروریستی مرگبار به یهودیان سیدنی در ساحل بوندای بخشی از کارزار جمهوری اسلامی و نیروهای نیابتیاش علیه اسرائیلیها و یهودیان در سراسر جهان است.
این مقام ارشد امنیتی که نامش فاش نشده، به روزنامه اسرائیل هیوم گفت: «در ماههای اخیر، فعالیت جمهوری اسلامی برای سازماندهی حملات علیه اهداف اسرائیلی و یهودی در سراسر جهان افزایش یافته است و هیچ تردیدی وجود ندارد که هدایت و زیرساخت این حمله از تهران سرچشمه گرفته است.»
او افزود: «در ماههای اخیر، افزایش چشمگیری در فعالیت جمهوری اسلامی و نیروهای نیابتی آن، سازمانهای تروریستی حزبالله و حماس، با هدف اجرای حملات علیه اهداف اسرائیلی و یهودی در سراسر جهان مشاهده شده است.»
این منبع امنیتی تاکید کرد: «این موضوع شامل استرالیا نیز میشود؛ جایی که پس از هشدارهای اطلاعاتی مشخص، دولت اقداماتی جزئی علیه سفارت جمهوری اسلامی از جمله اخراج سفیر انجام داد. هیچ تردیدی وجود ندارد که هدایت و زیرساخت این حمله از تهران سرچشمه گرفته است.»
پلیس استرالیا اعلام کرد که یک «دستگاه انفجاری دستساز» در خودرویی کشف شده که به یکی از مظنونان حمله تروریستی مرگبار علیه جشن جامعه یهودی در ساحل بوندای مرتبط بوده است.
مال لَنیون، کمیسر پلیس ایالت نیو ساوت ولز، در یک کنفرانس خبری گفت: «ما یک دستگاه انفجاری دستساز را در خودرویی پیدا کردهایم که با عامل متوفی این حمله مرتبط است.»
