لیندزی گراهام و تام کاتن، دو سناتور ارشد جمهوریخواه، هشدار دادند که سنا توافق هستهای با جمهوری اسلامی را تنها در صورتی تصویب خواهد کرد که این توافق به «برچیدن کامل» برنامه هستهای تهران منجر شود.
این دو سناتور پنجشنبه ۱۸ اردیبهشت، در یک نشست خبری در کنگره که با هدف حمایت از قطعنامهای برای تاکید بر ضرورت برچیدن کامل برنامه غنیسازی جمهوری اسلامی برگزار شد، این هشدار را دادند.
وقتی از آنها پرسیده شد که چرا تصویب سنا ضروری است، در حالی که ترامپ از نظر فنی میتواند توافقی را بدون دخالت قوه مقننه اجرا کند، هر دو سناتور تاکید کردند که بدون تصویب کنگره، هیچ تضمینی برای دوام این توافق در دولتهای آینده وجود نخواهد داشت.
کاتن گفت: «اگر آنها خواهان توافقی بادوام و ماندگار هستند، باید آن را به سنا بیاورند و بهعنوان یک معاهده به رای بگذارند.»
گراهام نیز تاکید کرد که حمایت کنگره از چنین توافقی تنها در صورتی ممکن است که به موضوع برنامه موشکی و فعالیتهای تروریستی نیابتی جمهوری اسلامی نیز پرداخته شود.
لیندزی گراهام و تام کاتن، دو سناتور ارشد جمهوریخواه، هشدار دادند که سنا توافق هستهای با جمهوری اسلامی را تنها در صورتی تصویب خواهد کرد که این توافق به «برچیدن کامل» برنامه هستهای تهران منجر شود.
این دو سناتور پنجشنبه ۱۸ اردیبهشت، در یک نشست خبری در کنگره که با هدف حمایت از قطعنامهای برای تاکید بر ضرورت برچیدن کامل برنامه غنیسازی جمهوری اسلامی برگزار شد، این هشدار را دادند.
وقتی از آنها پرسیده شد که چرا تصویب سنا ضروری است، در حالی که ترامپ از نظر فنی میتواند توافقی را بدون دخالت قوه مقننه اجرا کند، هر دو سناتور تاکید کردند که بدون تصویب کنگره، هیچ تضمینی برای دوام این توافق در دولتهای آینده وجود نخواهد داشت.
کاتن گفت: «اگر آنها خواهان توافقی بادوام و ماندگار هستند، باید آن را به سنا بیاورند و بهعنوان یک معاهده به رای بگذارند.»
گراهام نیز تاکید کرد که حمایت کنگره از چنین توافقی تنها در صورتی ممکن است که به موضوع برنامه موشکی و فعالیتهای تروریستی نیابتی جمهوری اسلامی نیز پرداخته شود.
او افزود: «به وزیر امور خارجه مارکو روبیو گفتهام که یک معاهده در این حوزه تنها زمانی ممکن است که ۶۷ رای به دست بیاورید... شما برای یک توافق درباره برنامه هستهای ایران، بدون رسیدگی به برنامه موشکی و فعالیتهای تروریستی آنها، ۶۷ رای نخواهید گرفت. بنابراین آیا این ممکن است؟ بله، اگر ایران تغییر کند.»
گراهام افزود: «من به آیتالله توصیه میکنم بهطور جدی پیشنهادهای وزیر روبیو و استیو ویتکاف، فرستاده ویژه ترامپ در امور خاورمیانه را بررسی کند. اگر شما واقعا همان چیزی را میخواهید که ادعا میکنید، یعنی یک برنامه هستهای صلحآمیز، باید این برنامه را برچینید. علاوه بر این، اگر کارهایی را که سناتور کاتن مطرح کرد انجام دهید، میتوانید روابط بهتری با آمریکا داشته باشید. بدون تغییرات اساسی، هیچ راهی برای تصویب معاهدهای در سنای آمریکا وجود ندارد.»
گراهام خطاب به حکومت ایران گفت: «شما ادعا میکنید فقط یک برنامه هستهای صلحآمیز میخواهید. میتوانید آن را داشته باشید، اما نمیتوانید غنیسازی کنید و باید این برنامه را برچینید. و باید همین حالا برچینید.»
گراهام و کاتن همچنین اعلام کردند از ادامه فعالیت یک برنامه هستهای غیرنظامی صلحآمیز در ایران بدون غنیسازی حمایت میکنند.
پیشتز نیز جیدی ونس، معاون رییسجمهوری گفته بود تهران میتواند یک «برنامه هستهای غیرنظامی» داشته باشد اما نه یک «برنامه تسلیحاتی هستهای»؛ به این معنا که ایران میتواند مواد هستهای با غنای پایین را وارد کند.
این دو سناتور جمهوریخواه از تصمیم ترامپ برای خروج از توافق هستهای ۲۰۱۵ دولت اوباما تمجید کردند و بار دیگر تاکید کردند که هر توافق آیندهای باید تضمینکننده برچیدن کامل برنامه هستهای باشد.
آنها با اشاره به گفتوگوهای خصوصی اخیر خود با رییسجمهوری آمریکا همچنین ابراز اطمینان کردند که ترامپ با آنها همنظر است و توافقی را نخواهد پذیرفت که این شرایط را نداشته باشد.
گراهام در پاسخ به سوال جوییش اینسایدر گفت: «آخر هفته درباره این موضوع با رییسجمهوری صحبت کردم. او میخواهد راهحلی دیپلماتیک دنبال کند که به هدف برسد و هدف این است که اطمینان حاصل کنیم ایران نمیتواند به بمب هستهای دست یابد؛ یعنی روندی که این امکان را فراهم میکند برچیده شود و همان مسیری که سناتور کاتن مطرح کرد، مسدود شود. این اساس هر رابطه آیندهای با ایران است.»
کاتن نیز افزود که هیچ سناریویی را متصور نیست که سنا به توافقی شبیه توافق دولت اوباما رای دهد. او گفت که چنین توافقی «بسیار جنجالی» خواهد بود.
این موضعگیری سختگیرانه علیه جمهوری اسلامی در حالی مطرح میشود که جمهوریخواهان حامی اسرائیل در کنگره بهطور فزایندهای نسبت به ادامه مذاکرات ترامپ با تهران بدبین شدهاند.
گراهام گفت: «اگر جمهوری اسلامی به توانایی ساخت سلاح هستهای دست یابد، این بیثباتکنندهترین رویداد در جهان خواهد بود. فکر میکنم دنیای عرب سنی هم وارد این مسیر خواهد شد و ما شاهد یک مسابقه تسلیحات هستهای در خاورمیانه خواهیم بود. اما مهمتر از همه، من فکر میکنم تهران از این سلاح استفاده خواهد کرد. اگر حکومت ایران سلاح هستهای داشته باشد، آن را به عنوان بخشی از رژیم مذهبی افراطی خود به کار خواهد گرفت.»
او ادامه داد: «آیتالله و عواملش عملا نازیهای مذهبی هستند. آنها آشکارا درباره نابودی اسرائیل صحبت میکنند و این را روی موشکهایشان مینویسند. و من آنها را باور دارم. باور دارم که آنها میخواهند اسلام را پاکسازی کنند، بر اماکن مقدس عربستان مسلط شوند، دولت یهود را نابود کنند و ما را از خاورمیانه بیرون برانند. سلاح هستهای بخشی از این دستور کار است. این سلاح یک بیمهنامه برای بقای رژیم نیست؛ بلکه ابزاری است برای اجرای یکی از افراطیترین ایدئولوژیهای مذهبی روی زمین.»
کاتن نیز با اشاره به انباشت گسترده اورانیوم غنیشده و با غنای بالا از سوی جمهوری اسلامی، حمایت تهران از گروههای تروریستی در سراسر خاورمیانه و تلاشهایش برای ترور ترامپ و دیگر مقامات آمریکایی گفت که رفتار این حکومت پس از دستیابی به «چتر حمایتی یک سلاح هستهای» بدتر خواهد شد.
او افزود: «ایران هستهای دنیای بسیار خطرناکتری خواهد ساخت.»
کاتن تصریح کرد: «آژانس بینالمللی انرژی اتمی در فوریه امسال گزارش داد که ایران بین پنج تا هفت تن اورانیوم غنیشده و بیش از ۶۰۰ پوند اورانیوم با غنای ۶۰ درصد در اختیار دارد. اگر این اورانیوم بیشتر غنی شود، برای ساخت شش سلاح هستهای کافی است. صریح بگویم، هیچ دلیل خوب یا موجهی برای داشتن این مقدار وجود ندارد و این خود به تنهایی ثابت میکند که حکومت ایران نمیتواند مورد اعتماد باشد تا کلیدهای چرخه سوخت هستهای، بهویژه زیرساخت و تخصص لازم برای غنیسازی یا بازفرآوری اورانیوم را در اختیار داشته باشد.»
جیدی ونس، معاون اول ترامپ، پنجشنبه ۱۸ اردیبهشت با تاکید بر اینکه هند و پاکستان باید تنشها را کاهش دهند، گفت نمیتواند این دو کشور هستهای آسیایی را کنترل کند و جنگ میان آنها «به ما ربطی ندارد».
ونس در گفتوگو با فاکسنیوز گفت: «میخواهیم این ماجرا هرچه سریعتر فروکش کند، اما نمیتوانیم این کشورها را کنترل کنیم.»
او افزود: «کاری که از ما برمیآید این است که این افراد را کمی به کاهش تنش تشویق کنیم، اما قرار نیست درگیر جنگی شویم که اساسا به ما مربوط نیست و آمریکا هیچ کنترلی بر آن ندارد.»
وبسایت آکسیوس، بهنقل از دو منبع آگاه گزارش داد که دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، پیش از سفر به خاورمیانه با ران درمر، وزیر امور استراتژیک اسرائیل و از نزدیکترین مشاوران بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، دیدار و درباره مذاکرات هستهای با ایران و جنگ در غزه گفتوگو کرد.
وبسایت آکسیوس، بهنقل از دو منبع آگاه که نامشان را فاش نکرد گزارش داد که دونالد ترامپ، رییسجمهوری ایالات متحده، پیش از سفر به عربستان سعودی، امارات متحده عربی و قطر با ران درمر، وزیر امور استراتژیک اسرائیل و از نزدیکترین مشاوران بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، دیدار و درباره مذاکرات هستهای با ایران و جنگ در غزه گفتوگو کرد.
این دیدار که بهطور رسمی از سوی آمریکا و اسرائیل علنی نشد، پنجشنبه ۱۸ اردیبهشت و پیش از دور چهارم مذاکرات هستهای میان آمریکا و جمهوری اسلامی انجام شد که قرار است یکشنبه در مسقط برگزار شود.
ترامپ دوشنبه در اولین سفر خارجی خود در دور دوم ریاست جمهوری به عربستان سعودی، امارات متحده عربی و قطر میرود
بهنوشته آکسیوس، این دیدار از این جهت کمی غیرمعمول بود که روسای جمهوری معمولا با مقامهای خارجی که رییس دولت یا حکومت نیستند، دیدار نمیکنند.
این نشست تنها دو روز پس از آن برگزار شد که نتانیاهو و تیمش از اعلام آتشبس ترامپ با حوثیها غافلگیر شدند؛ مسئلهای که شکاف در اعتماد و هماهنگی میان دولت ترامپ و نتانیاهو را آشکار کرد.
این آتشبس اندکی پس از آن اعلام شد که اسرائیل بهدنبال حمله حوثیها به فرودگاه بینالمللی تلآویو، تاسیسات بندری و فرودگاهی بزرگ در یمن را هدف حمله قرار داد. مقامات اسرائیلی نگران بودند که آتشبس ترامپ شامل حملات علیه اسرائیل نشود.
یکی از مقامات اسرائیلی به آکسیوس گفت: «ما شوکه شدیم که دولت ترامپ هیچ چیزی به ما نگفت و از تلویزیون از این موضوع مطلع شدیم.»
این ماجرا نگرانیهایی نیز درباره میزان محدودیت نفوذ اسرائیل بر رویکرد آمریکا در مذاکرات هستهای با جمهوری اسلامی ایجاد کرد. نتانیاهو که به دیپلماسی بدبین است، خواهان آن است که ترامپ گزینه نظامی را هم روی میز نگه دارد.
آکسیوس بهنقل از یک منبع آگاه، نوشت درمر چهارشنبه با مارکو روبیو، وزیر امور خارجه، دیدار و نگرانیهای اسرائیل را مطرح کرده بود.
بهنوشته آکسیوس درمر پنجشنبه نیز در چند نشست در کاخ سفید شرکت و از جمله با ترامپ دیدار کرد.
بهگزارش آکسیوس در این دیدار جیدی ونس، معاون رییسجمهوری، مارکو روبیو، وزیر امور خارجه و استیو ویتکاف، نماینده ویژه ترامپ در امور خاورمیانه، نیز حضور داشتند.
کارولین لویت، سخنگوی کاخ سفید، تایید کرد که ترامپ با درمر دیدار کرده و گفت این یک «دیدار خصوصی» بوده است.
انتظار میرود ویتکاف و تیمش روز یکشنبه در عمان دور جدیدی از مذاکرات هستهای با هیئت جمهوری اسلامی به ریاست عباس عراقچی را برگزار کنند.
ترامپ پنجشنبه بار دیگر تاکید کرد که در تلاش است توافق هستهای با جمهوری اسلامی را بدون توسل به نیروی نظامی پیش ببرد.
اسرائیل پایان سفر ترامپ را بهعنوان ضربالاجل برای دستیابی به توافقی جدید درباره گروگانها و آتشبس در غزه تعیین و تهدید کرده است که اگر توافقی حاصل نشود، عملیات گستردهای برای اشغال کامل این منطقه و آوارهسازی جمعیت آن انجام خواهد داد.
ویتکاف در روزهای اخیر با میانجیهای قطری و مصری گفتوگو کرده تا حماس را تحت فشار بگذارند که در ازای آتشبس موقت، برخی گروگانها را آزاد کند، اما این گروه همچنان اصرار دارد که اسرائیل باید به جنگ پایان دهد تا تمام گروگانها آزاد شوند.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، اعلام کرد انتظار دارد مذاکرات جدی میان ایالات متحده و چین درباره تجارت، آخر هفته جاری برگزار شود. او پیشبینی کرد تعرفههای تنبیهی ۱۴۵ درصدی آمریکا علیه پکن احتمالا کاهش یابد.
ترامپ پنجشنبه ۱۸ اردیبهشت در کاخ سفید و هنگام رونمایی از جزییات توافق تجاری جدید میان آمریکا و بریتانیا گفت: «تعرفهها دیگر نمیتوانند بالاتر بروند. همین حالا هم ۱۴۵ درصد است، بنابراین میدانیم که پایین خواهد آمد. فکر میکنم جلسه بسیار دوستانهای باشد. آنها مشتاقاند این کار را به شکلی شایسته انجام دهند.»
این اظهارات تازهترین نشانه از نرمتر شدن لحن دو اقتصاد بزرگ جهان است که مدتها بر سر تعرفهها و تجارت درگیر تنش بودهاند. پس از بیش از دو ماه رکود در روند آشتی، دو طرف این هفته اعلام کردند که مقامات عالیرتبه خود را برای مذاکراتی در آخر هفته به سوئیس اعزام میکنند.
همزمان تیم ترامپ مشغول کار روی چند توافق تجاری دیگر بوده است؛ این مذاکرات پس از آن شروع شد که رییسجمهوری آمریکا برای کاستن از شدت جنگ تجاری که بازارهای مالی و روابط آمریکا با دوستان و دشمنانش را به هم ریخته بود، تعرفههای متقابل با اکثر کشورها را به حالت تعلیق درآورد.
با این حال، تعرفهها علیه چین همچنان برقرار ماند و اظهارنظرهای تند از سوی واشینگتن و پکن در این مناقشه، پرسشهایی را درباره پیامدهای اقتصادی یک جنگ تجاری طولانیمدت میان دو کشور برانگیخته است.
ترامپ پنجشنبه اشاره کرد که ایالات متحده ممکن است برای کاهش این تنشها اقدامی انجام دهد و نرخ تعرفهها را پایین بیاورد. او در پاسخ به این پرسش که آیا حاضر است نرخ تعرفهها را در صورت پیشرفت مذاکرات کاهش دهد، گفت: «ممکن است.»
مذاکرات این آخر هفته با حضور اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، جیمسون گریر، مذاکرهکننده ارشد تجاری آمریکا، و هه لیفنگ، تزار اقتصادی چین، در کشور بیطرف سوئیس برگزار خواهد شد و بهعنوان نخستین گام برای حل یک جنگ تجاری که اقتصاد جهانی را مختل کرده است، دیده میشود.
ترامپ گفت معتقد است چین بسیار مایل به دستیابی به توافق است. او همچنین اظهار داشت که دوست دارد چین اقتصادش را بازتر کند.
ترامپ افزود: «فکر میکنم آخر هفته خوبی با چین خواهیم داشت. فکر میکنم آنها چیزهای زیادی برای به دست آوردن دارند. به نظرم آنها خیلی بیشتر از ما منفعت خواهند برد.»
در پاسخ به این پرسش که آیا پس از مذاکرات با شی جینپینگ، رییسجمهوری چین، تماس خواهد گرفت یا خیر، ترامپ گفت: «ممکن است، بله، حتما.»
ترامپ هرچند به اختلافات بر سر تجارت اذعان داشته و چین را مسئول آغاز همهگیری کووید-۱۹ دانسته، اما همواره از شی جینپینگ تمجید کرده است.
رییسجمهوری آمریکا پیش از مذاکرات پایان هفته، لحن خوشبینانهای اتخاذ کرد و گفت: «فکر میکنم مذاکرات سازندهای باشد. چین میخواهد کاری انجام دهد و ببینید، آنها دیگر مجبورند در این مقطع وارد عمل شوند.
بیل گیتس، بنیانگذار مایکروسافت، متعهد شد که تا سال ۲۰۴۵ مبلغ ۲۰۰ میلیارد دلار از طریق بنیاد خیریهاش اهدا کند. او همزمان بهشدت به ایلان ماسک تاخت و او را متهم کرد که با کاهش شدید بودجه کمکهای خارجی ایالات متحده، «فقیرترین کودکان جهان را میکشد».
این میلیاردر ۶۹ ساله پنجشنبه ۱۸ اردیبهشت اعلام کرد که برنامههایش برای واگذاری تقریبا تمام ثروتش را سرعت بخشیده و قصد دارد بنیادش را در تاریخ ۳۱ دسامبر ۲۰۴۵ تعطیل کند؛ اقدامی که چندین سال زودتر از برنامهریزی قبلی خواهد بود.
گیتس گفت باور دارد این پول به تحقق چندین هدفش از جمله ریشهکن کردن بیماریهایی مانند فلج اطفال و مالاریا، پایان دادن به مرگومیرهای قابل پیشگیری در میان زنان و کودکان، و کاهش فقر جهانی کمک خواهد کرد.
این اعلامیه پس از اقداماتی از سوی دولتها، از جمله دولت ترامپ، برای کاهش بودجه کمکهای بینالمللی که برای جلوگیری از بیماریهای مرگبار و قحطی استفاده میشود، منتشر شد.
کاهش بودجههای ایالات متحده تحت نظارت ایلان ماسک، ثروتمندترین فرد جهان انجام شده است؛ او بهطور علنی از نابود کردن آژانس توسعه بینالمللی ایالات متحده (USAID) زیر نظر اداره تحت مدیریت خود موسوم به «اداره کارآمدی دولت» (DOGE) سخن گفته است. قرار است حدود ۸۰ درصد از برنامههای این آژانس قطع شود. این آژانس در سال مالی ۲۰۲۳ مبلغ ۴۴ میلیارد دلار در سراسر جهان هزینه کرد.
گیتس به فایننشال تایمز گفت: «تصویر مردی که ثروتمندترین فرد جهان است و فقیرترین کودکان جهان را میکشد، تصویر خوشایندی نیست.»
او در گفتوگو با رویترز هشدار داد که در چهار تا شش سال آینده، ب دلیل کاهش بودجه دولتها در سراسر جهان، شاهد بازگشت چشمگیر مرگومیرها خواهیم بود؛ روندی که دههها رو به کاهش بود.
گیتس به رویترز گفت: «میزان مرگ و میر برای نخستین بار شروع به افزایش خواهد کرد... میلیونها مرگ بیشتر بهدلیل کمبود منابع رقم خواهد خورد.»
بودجه سالانه بنیاد گیتس تا سال ۲۰۲۶ به ۹ میلیارد دلار خواهد رسید و پس از آن سالانه حدود ۱۰ میلیارد دلار هزینه خواهد شد. گیتس هشدار داده که بنیاد او و سایر نهادهای خیریه نمیتوانند جای خالی دولتها را پر کنند.
با این حال، گیتس روز پنجشنبه گفت: «فکر میکنم دولتها در طول ۲۰ سال آینده دوباره به اهمیت نجات جان کودکان توجه خواهند کرد.»
گیتس و ماسک، مدیرعامل تسلا و اسپیسایکس، زمانی بر سر نقش ثروتمندان در کمک به دیگران همنظر بودند اما از آن زمان چندین بار با یکدیگر دچار اختلاف شدهاند.
گیتس در پاسخ به این پرسش که آیا اخیرا از ماسک خواسته مسیرش را تغییر دهد، گفت که اکنون تصمیمگیری درباره آینده بودجه کمکهای خارجی ایالات متحده بر عهده کنگره است.
ماسک در پاسخ به توییتی که مصاحبه گیتس درباره هشدارهایش نسبت به کاهش کمکهای آمریکا را بازنشر کرده بود، نوشت: «گیتس یک دروغگوی بزرگ است.»
رویترز نوشت که سخنگویان ماسک فورا برای اظهار نظر در دسترس نبودند.
گیتس گفت که با وجود منابع مالی عظیم بنیادش، بدون حمایت دولتها پیشرفتی حاصل نخواهد شد.
او در وبسایتش نوشت: «مشکلات فوری زیادی برای حل کردن وجود دارد که نمیتوانم منابعی را که میتوانند به مردم کمک کنند، برای خودم نگه دارم. مشخص نیست که آیا ثروتمندترین کشورهای جهان همچنان به حمایت از فقیرترین مردم ادامه خواهند داد یا نه.»
گیتس از واکنش برخی کشورها در آفریقا به کاهش کمکها تمجید کرد و گفت برخی دولتها بودجههای داخلی خود را بازتخصیص دادهاند. با این حال او تاکید کرد که بدون تامین مالی ایالات متحده، فلج اطفال ریشهکن نخواهد شد.
این اعلامیه همزمان با بیستوپنجمین سالگرد تاسیس بنیاد گیتس منتشر شد. او این بنیاد را همراه با همسر سابقش ملیندا فرنچ گیتس در سال ۲۰۰۰ راهاندازی کرد و بعدها وارن بافت، میلیاردر سرمایهگذار نیز به آنها پیوست.
«آموختههای والدینم»
از زمان تاسیس، این بنیاد حدود ۱۰۰ میلیارد دلار اهدا کرده است؛ پولی که به نجات جان میلیونها نفر کمک کرده و از ابتکاراتی مانند گروه واکسن گاوی و صندوق جهانی مبارزه با ایدز، سل و مالاریا حمایت کرده است.
گیتس گفت این بنیاد پس از خرج کردن حدود ۹۹ درصد از ثروت شخصیاش تعطیل خواهد شد. بنیانگذاران در ابتدا انتظار داشتند این بنیاد چند دهه پس از مرگشان به فعالیت ادامه دهد.
ثروت گیتس در حال حاضر حدود ۱۰۸ میلیارد دلار برآورد میشود و او انتظار دارد که بنیادش تا سال ۲۰۴۵ حدود ۲۰۰ میلیارد دلار هزینه کند؛ رقمی که به شرایط بازار و تورم بستگی خواهد داشت.
این بنیاد به دلیل قدرت و نفوذ زیادش بدون پاسخگویی کافی، از جمله در سازمان جهانی بهداشت، مورد انتقاد قرار گرفته است.
گیتس همچنین در جریان همهگیری کرونا هدف تئوریهای توطئه قرار گرفت.
او به رویترز گفت در ماههای اخیر چندین بار و پس از آغاز به کار او بهعنوان رییسجمهوی آمریکا در ۲۰ ژانویه، دو بار با ترامپ درباره اهمیت ادامه سرمایهگذاری در سلامت جهانی گفتوگو کرده است.
گیتس گفت: «دنیا ارزشهایی دارد. این چیزی است که والدینم به من آموختند.»