جانشین سازمان اطلاعات سپاه: مدل براندازی دشمن در ایران تغییر کرده
مهدی سیاری، جانشین سازمان اطلاعات سپاه، با اشاره به مخالفان جمهوری اسلامی گفت: «تصویر معاندان در فضای مجازی، فروپاشی ایران است و در این مبحث بر ناکارآمدی نظام فعالیت میکنند تا امید مردم را در جامعه از بین ببرند.»
او افزود: «برای رسیدن به این هدف باید از مشارکت مردم بهرهمند شوند؛ لذا مشکلات اقتصادی را طراحی کرده تا ناامیدی را در سطح جامعه رواج دهند.»
سیاری گفت: «مدل براندازی دشمن در ایران تغییر کرده، اما هدف همان است؛ امروز مدل براندازی بر اساس جنگ ترکیبی طراحی شده و دشمن بر موضوع دین مردم تمرکز کرده و نابودی دین را سرلوحه کارش قرار داده است.»
از اواخر فروردین ۱۴۰۴، تحول در اجرای سیاست حجاب اجباری لایههای تازهای از ترس، ابهام و بیاعتمادی را به جامعه تحمیل کرد: ارسال پیامک درباره تخلف ادعایی زنان از قانون حجاب که در مواردی برای مردان خانواده فرستاده شده است.
در بسیاری از این پیامکها، نام بردن از زمان و مکان دقیق موجب شد شهروندان احساس کنند که بهصورت لحظهای و دائمی تحت نظر هستند. در واکنش به این پیامکها، دولت مدعی شده که از منبع آنها بیاطلاع است؛ ادعایی که نهتنها افکار عمومی را بیشتر نگران کرده که تردیدها درباره نیت واقعی حاکمیت را نیز افزایش داده است.
کاربری از تهران درباره دریافت این پیامکها چنین گزارش داده: «برای من دومین باره پیام میآد و من نه ماشین به ناممه نه هیچی، با مترو و تاکسی تردد دارم. مشابه سیستمی که ستاد امر به معروف برای تحمیل سرپوش و حجاب اجباری در اصفهان راهاندازی کرده بود.»
ارسال پیامک با این شیوه مبهم و غیرشفاف که از اصفهان آغاز شد و به تهران و شیراز نیز رسید، کارزار تازه نظارت و ارعاب حکومتی است.
بسیاری از دریافتکنندگان پیامکها مردان خانواده، یعنی همسران، پدران یا برادران زنان بودهاند. از آنجا که نظام اجتماعی ایران هنوز در بسیاری سطوح بر ساختارهای پدرسالارانه استوار است، این پیامکها بهگونهای طراحی شدهاند که مردان را در نقش «نگهبان حجاب» قرار دهند تا بدینترتیب، کنترل زنان از نهادهای دولتی به درون خانهها منتقل شود، بیآنکه دولت مسئولیت مستقیم آن را بپذیرد.
پیامکهایی با منشاء نامعلوم
در میان واکنشهای گسترده عمومی، فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت مسعود پزشکیان و زهرا بهروزآذر، معاون امور زنان ریاستجمهوری گفتند که از منبع این پیامکها بیخبرند.زهرا بهروزآذر، ۱۶ اردیبهشت ۱۴۰۴، درباره ارسال پیامکهای حجاب گفت: «ما در حال حاضر در پی آن هستیم تا بدانیم دقیقا کدام نهاد این کار را انجام میدهد و من هنوز پاسخی ندارم. دنبال این هستیم که مشخص شود مبدأ این پیامکها کجاست و با چه هدفی ارسال میشوند و ذیل کدام قانون است. چون هنوز این اطلاعات دقیق جمعآوری نشده، من نمیتوانم گزارش دهم.»
چنین ادعایی در فضایی که جمهوری اسلامی طی سالهای گذشته میلیاردها تومان در توسعه سامانههای نظارتی دیجیتال، از جمله دوربینهای مدار بسته، سامانههای تشخیص چهره، ردیابهای موبایل و حتی اپلیکیشنهای شهروند-ناظر سرمایهگذاری کرده، بهشدت غیرقابلقبول بهنظر میرسد. اگر حاکمیتی با این وسعت از امکانات نظارتی نمیداند چه نهادی به دادههای خصوصی شهروندان دسترسی دارد و پیامکهایی اینچنین ارسال میکند، یا باید ناکارآمدیاش را بپذیرد یا پنهانکاری و فریب افکار عمومی را.
ادعای بیخبری دولت را میتوان اقدامی حسابشده برای پرهیز از پذیرش مسئولیت تلقی کرد. با توجه به فضای پرتنش پس از اعتراضات گسترده «زن، زندگی، آزادی» در سال ۱۴۰۱، دولت پزشکیان با شعارهایی چون «رویکرد ملایمتر» به اجرای حجاب، ظاهرا سعی در فاصلهگیری از سرکوب آشکار داشت اما شواهد نشان میدهد که اجرای قانون حجاب نهتنها ادامه یافته، بلکه پیچیدهتر و مرموزتر شده است.
به نظر میرسد پنهان نگهداشتن منشأ پیامکها این امکان را برای دولت فراهم میکند که در صورت بروز اعتراضات یا فشارهای بینالمللی، خود را از تیررس انتقادات دور نگه دارد.
در این میان، نقش نهادهای تندرو و غیرپاسخگو، از جمله سپاه پاسداران، وزارت اطلاعات و شورای نگهبان، پررنگتر از همیشه است. اگرچه پزشکیان در ابتدا با برخی مفاد این قانون مخالفت کرده بود و آن را «غیرعملی» میدانست، قانون با فشار نمایندگان محافظهکار مجلس و نظارت شورای نگهبان به تصویب رسید. اجرای این کارزار پیامکی میتواند اقدامی مستقل از سوی این نهادها باشد، در حالی که دولت با حفظ ظاهر بیخبری تلاش میکند چهرهای میانهرو از خود نشان دهد. بهبیان دیگر، این اظهار بیخبری نشان میدهد که قدرت واقعی نه در دست دولت، بلکه در اختیار نهادهای امنیتی و ایدئولوژیک است.
از سوی دیگر، نسبت دادن این پیامکها به منابع ناشناس یا افراد «خودسر» یادآور تاکتیک آشنای حکومت در طول دهههای گذشته است؛ تاکتیکی که هدف آن محو مرز میان نظارت سازمانیافته و اقدامات فردی است. پیامکهای اخیر نیز در ادامه همین سیاست، اجرای قانون را خودجوش و غیرمتمرکز نشان میدهند تا نقش نهادهای امنیتی و اطلاعاتی در این روند، از دید عمومی پنهان بماند.
عواقب کارزار دیجیتالی حجاب
در بطن این روند، مجموعهای از نگرانیهای جدی شکل گرفته است.
نخست آنکه زیرساختهای دیجیتال ایران با بهرهگیری از فناوریهایی چون شناسایی چهره، ردیابی موقعیت جغرافیایی و پایش شبکههای اجتماعی، بهگونهای طراحی شدهاند که امکان نظارت لحظهبهلحظه بر شهروندان را فراهم میکنند. دریافت پیامکهایی که دقیقا به زمان و مکان خاصی اشاره دارند، این گمانه را تقویت میکند که نهادهای حکومتی به دادههای کاربران دسترسی مستقیم دارند. این سطح از نظارت، نقض آشکار حریم خصوصی است و فضا را برای سرکوب دیجیتال گستردهتر فراهم میکند.
دوم آنکه هدف قرار دادن مردان خانواده برای اعمال فشار، تصویری روشن از تلاش حاکمیت برای احیای نقش مردان بهعنوان «کنترلگر زنان» در خانه ارائه میدهد. چنین سیاستی، نهتنها بر خشونت خانگی دامن میزند، بلکه اعتماد خانوادگی را بهویژه در خانوادههایی که سرپیچی از حجاب در آنها به نماد همبستگی تبدیل شده از میان میبرد.
فراتر از همه اینها، اعتماد عمومی بزرگترین قربانی این کارزار است. کسانی که به پزشکیان رای دادند، انتظار تغییر رویکرد در مواجهه با حجاب و آزادیهای فردی داشتند. حالا در حالی که دولت از یکسو ادعای اصلاحطلبی دارد و از سوی دیگر، ابزارهای سختگیرانه و پنهانکارانه را تحمل یا حتی هدایت میکند، تضاد میان گفتار و عمل به شکلی عمیقتر از همیشه نمایان شده است. این دوگانگی، مشروعیت دولت را زیر سوال برده و احساس بیپناهی و فریبخوردگی را در میان شهروندان تشدید میکند.
کارزار پیامکی حجاب، تنها به رعایت یا عدم رعایت یک قانون خاص محدود نیست؛ بلکه نشانهای است از نبردی گستردهتر میان حکومت و جامعه بر سر نوع نگاه به انسان، آزادی، و کنترل. زنان از یک سو با امتناع آگاهانه از پوشش اجباری در حال بازتعریف رابطهی میان شهروند و قدرت هستند و در مقابل، حکومتی که در پی ازسرگیری کنترل مطلق است، به روشهایی متوسل شده که نه تنها اعتماد عمومی را میفرساید، بلکه پایههای لرزان مشروعیت خود را نیز سستتر میکند.
جامعه جهانی نیز این وضعیت را صرفا بهعنوان یک «قضیه فرهنگی» در نظر نمیگیرد. پیامکهایی با منشأ پنهان که کنترل را از نهاد رسمی به درون خانهها میکشانند، زنگ خطری است برای تشدید سرکوب سازمانیافته که پیامدهای فراملی و واکنش نهادهای حقوق بشری را به دنبال خواهد داشت.
نبرد جنگندههای پاکستانی ساخت چین و جنگندههای هندی ساخت فرانسه مورد توجه ارتشهای جهان قرار گرفته است. این درگیری هوایی فرصتی نادر فراهم کرده تا آنها عملکرد خلبانان، جنگندهها و موشکهای هوا به هوا را در نبردی واقعی بررسی کنند و از آن برای آمادهسازی نیروی هوایی خود بهره برند
دو مقام آمریکایی پنجشنبه ۱۸ اردیبهشت به رویترز گفتند که یک جنگنده پاکستانی ساخت چین روز چهارشنبه دستکم دو هواپیمای نظامی هند را ساقط کرده است؛ رویدادی که میتواند نقطه عطف مهمی برای این جنگنده پیشرفته پکن باشد.
هر دو مقام تاکید کردند که هواپیماهای اف ۱۶ پاکستان که شرکت لاکهید مارتین آنها را ساخته، در این عملیات مشارکتی نداشتهاند.
روزنامه تلگراف بریتانیا درباره بازداشت تعدادی از اتباع ایران در ارتباط با اقدامات تروریستی، به نقل منابعی مطلع از درون حکومت ایران که نام و عنوانی از آنها نبرده، نوشت سپاه پاسداران توطئه حمله به سفارت اسرائیل از سوی این افراد را طراحی کرده بود تا مذاکرات با آمریکا را بر هم بزند.
این روزنامه به نقل از منابعی در داخل جمهوری اسلامی نوشت که یک بخش تندرو در درون سپاه پاسداران مسئول تایید حمله به سفارت اسرائیل در مرکز لندن بوده است.
این حملهی «قریبالوقوع» از سازمان اطلاعات داخلی بریتانیا (امآیفایو) و پلیس ضد تروریسم در روز شنبه خنثی شد.
چهار ایرانی در این زمینه بازداشت شدهاند و همچنان در بازداشت به سر میبرند.
مقامهای جمهوری اسلامی هرگونه دخالت در این حمله را انکار کردهاند و خواستار رعایت دادرسی عادلانه برای افراد بازداشتشده شدند. این روزنامه به نقل از منابعی در داخل جمهوری اسلامی نوشت که یک بخش تندرو در درون سپاه پاسداران مسئول تایید حمله به سفارت اسرائیل در مرکز لندن بوده است.
تلگراف به نقل از یک مقام ارشد جمهوری اسلامی نوشت که تحقیقی در داخل سپاه پاسداران در این زمینه آغاز شده؛ چرا که نگرانیهایی وجود دارد مبنی بر اینکه یک جناح سپاه از کنترل خارج شده و این حمله در لندن را با هدف فروپاشی مذاکرات تهران و واشینگتن تایید کرده است.
«کمپین آزادی وریشه مرادی» اعلام کرد این زندانی سیاسیِ محکوم به اعدام با وجود نیاز مبرم به مداوای خارج از زندان، همچنان از دسترسی به خدمات پزشکی محروم است.
طبق این گزارش، وریشه مرادی به ویژه از پارگی دیسک گردن، تنگی کانال نخاع و بیحسی دست و درد مداوم ناشی از این عارضه رنج میبرد.
کمپین آزادی وریشه مرادی گفت این زندانی سیاسی حدود دو ماه پیش مورد معاینه پزشک متخصص مغز و اعصاب قرار گرفت و با وجود تاکید پزشکان و مسئولان بهداری زندان اوین مبنی بر ضرورت انجام عمل جراحی، تا کنون مسئولین این زندان تحت فشار نهادهای امنیتی از اعزام او به مراکز درمانی خودداری کردهاند.
طبق این گزارش، طی ماههای گذشته، وریشه مرادی با تشدید بیماریاش دچار بیحسی و درد مداوم دست راست و بیخوابی ناشی از آن شده است.
وریشه پیشتر نیز به دلیل اعتصاب غذای ۲۰ روزه در مخالفت با صدور احکام اعدام، دچار نارساییهای گوارشی شد و تا ماهها بعد از آن، از رسیدگی پزشکی محروم بود.
بعد از اعتصاب غذای وریشه مرادی و در پی فشارهای مردمی و نهادهای بینالمللی مدافع حقوق بشر، او حدود دو ماه پیش به مراکز درمانی خارج از زندان منتقل شد و مورد معاینه قرار گرفت ،اما با وجود تاکید پزشکان، روند درمانی او ادامه نداشت.
نبرد جنگندههای پاکستانی ساخت چین و جنگندههای هندی ساخت فرانسه مورد توجه ارتشهای جهان قرار گرفته است. این درگیری هوایی فرصتی نادر فراهم کرده تا آنها عملکرد خلبانان، جنگندهها و موشکهای هوا به هوا را در نبردی واقعی بررسی کنند و از آن برای آمادهسازی نیروی هوایی خود بهره برند
برتری چین بر غرب؟ نبرد جنگندههای هند و پاکستان زیر ذرهبین ارتشهای جهان
دو مقام آمریکایی پنجشنبه ۱۸ اردیبهشت به رویترز گفتند که یک جنگنده پاکستانی ساخت چین روز چهارشنبه دستکم دو هواپیمای نظامی هند را ساقط کرده است؛ رویدادی که میتواند نقطه عطف مهمی برای این جنگنده پیشرفته پکن باشد.
هر دو مقام تاکید کردند که هواپیماهای اف ۱۶ پاکستان که شرکت لاکهید مارتین آنها را ساخته، در این عملیات مشارکتی نداشتهاند.
وزیر دفاع پاکستان، خواجه محمد آصف، نیز پنجشنبه به رویترز گفت که جنگنده جی-۱۰ (J-10) برای ساقطکردن سه هواپیمای رافال ساخت فرانسه که به تازگی از سوی هند خریداری شده بودند، به کار گرفته شده است.
جنگنده رافال ساخت فرانسه با پرچم هند
پاکستان اعلام کرده است که پنج جنگنده نیروی هوایی هند از جمله سه فروند جنگنده پیشرفته رافال ساخت فرانسه، یک سوخو-۳۰ و یک میگ- ۲۹ هر دو ساخت روسیه را سرنگون کرده است.
دهلی تا کنون از دست دادن هیچ یک از جنگندههای خود را نپذیرفته است و در مقابل اعلام کرده که حملات موفقی را علیه آنچه «زیرساختهای تروریستی» در داخل خاک پاکستان توصیف کرده، انجام داده است.
رافال و مدل جی-۱۰ (J-10) مورد استفاده پاکستان هر دو جزو جنگندههای نسل ۴.۵ محسوب میشوند و در زمره پیشرفتهترین هواپیماهای رزمی هستند.
کارشناسان گفتند استفاده عملی از سلاحهای پیشرفته بهدقت در سراسر جهان تحلیل خواهد شد، از جمله در چین و ایالات متحده که هر دو خود را برای احتمال یک درگیری بر سر تایوان یا منطقه وسیعتر هند-اقیانوس آرام آماده میکنند.
یکی از مقامات آمریکایی، که نخواست نامش فاش شود، به رویترز گفت: «اطمینان بالایی وجود دارد که پاکستان از جنگنده جی-۱۰ (J-10) ساخت چین برای شلیک موشکهای هوا به هوا به سوی جنگندههای هندی استفاده کرده است.»
پستهای شبکههای اجتماعی بر عملکرد موشک هوا به هوای پیال- ۱۵(PL-15) چین در برابر موشک متیور، که گروه اروپایی امبیدیای (MBDA) آن را تولید میکند، متمرکز بودند. تاکنون بهطور رسمی تایید نشده که آیا هند از این موشک استفاده کرده است یا خیر.
داگلاس بری، عضو ارشد مؤسسه بینالمللی مطالعات استراتژیک در حوزه هوافضای نظامی گفت: «جوامع هوایی در چین، ایالات متحده و شماری از کشورهای اروپایی قطعا به دنبال آن خواهند بود که تا جای ممکن اطلاعات دقیق میدانی درباره تاکتیکها، تکنیکها، رویهها، تجهیزات مورد استفاده، موفقیتها و ناکامیها به دست آورند.»
او افزود: «شما عملا شاهد رویارویی قدرتمندترین سلاح چین با قدرتمندترین سلاح غرب هستید، البته اگر واقعا این موشک حمل شده و به کار گرفته شده باشند، چیزی که ما هنوز نمیدانیم.»
بری گفت که احتمالا فرانسویها و آمریکاییها نیز امیدوارند اطلاعات مشابهی از هند به دست آورند.
جنگنده رافال ساخت فرانسه
یک مدیر اجرایی صنعت دفاعی گفت: «موشک پیال- ۱۵(PL-15) یک مشکل بزرگ است. ارتش ایالات متحده توجه زیادی به آن دارد.»
رویترز گزارش داده که شرکت داسو اویاسیون، سازنده رافال، از اظهار نظر در این زمینه خودداری کرده و کنسرسیوم امبیدیای (MBDA) نیز بهدلیل تعطیلی رسمی در فرانسه برای اظهار نظر در دسترس نبود.
جزییات اندک
تحلیلگران غربی و منابع صنعتی گفتند که جزییات کلیدی همچنان نامشخص است، از جمله اینکه آیا این جنگندهها به موشک متیور مسلح شده بودند و نوع و میزان آموزش خلبانان چگونه بوده است.
کارشناسان افزودند که شرکتهای تسلیحاتی مشتاق خواهند بود عملکرد فنی را از عوامل عملیاتی جدا کنند.
بایرون کالان، کارشناس دفاعی مستقر در واشینگتن و شریک مدیریتی شرکت کاپیتال آلفا پارتنرز (Capital Alpha Partners) به رویترز گفت: «بازبینیهایی درباره آنچه کارآمد بود و آنچه ناکام ماند انجام خواهد شد، اما به نظرم مسئله دیگر همان مه غلیظ جنگ است.»
او افزود شرکتهای تسلیحاتی آمریکایی بهطور مداوم بازخوردهایی درباره عملکرد محصولاتشان در جنگ اوکراین دریافت میکنند.
کالان گفت: «بنابراین قطعا انتظار دارم وضعیت مشابهی برای تامینکنندگان اروپایی هند هم رخ دهد و پاکستان و چین احتمالا بازخوردهای مشابهی را به اشتراک میگذارند. اگر موشک پیال-۱۵(PL-15) طبق تبلیغات یا حتی بهتر از انتظار عمل کند، چینیها حتما میخواهند آن را بدانند.»
یک منبع صنعت دفاعی غربی که با موشک متیور کار میکند، گفت تصویری آنلاین از جستجوگر موشک ظاهرا نشاندهنده بخشی از موشکی بوده که به هدف اصابت نکرده است. گزارشها درباره اینکه آیا پاکستان همان مدل از موشک PL-15 را در اختیار دارد که نیروی هوایی چین از آن استفاده میکند یا مدل صادراتی آن با برد کمتر را که در سال ۲۰۲۱ رونمایی شد، متناقض هستند.
بری، که مقالات متعددی درباره این موشک نوشته است، به رویترز گفت که معتقد است پاکستان به احتمال زیاد نسخه صادراتی را در اختیار دارد.
جنگنده جی-۱۰ ساخت چین با پرچم پاکستان
موشک پیال- ۱۵ (PL-15) با سوخت موشکی و موشک متیور با موتور جت کار میکند. برد و عملکرد موشک پیال-۱۵ (PL-15) سالهاست که مورد توجه غرب قرار دارد. از ساخت این موشک بهعنوان یکی از نشانههای حرکت چین فراتر از وابستگی به فناوریهای مشتق از شوروی سابق یاد میشود.
ایالات متحده بخشی از واکنش خود به موشک پیال- ۱۵(PL-15) و توانایی آن در بردهای فراتر از دید را با توسعه موشک ایآیام- ۲۶۰ (AIM-260 Joint Advanced Tactical Missile) ساخت شرکت لاکهید مارتین دنبال میکند؛ تلاشی که بخشی از بازتنظیم اولویتهای غرب در برابر چین محسوب میشود.
کشورهای اروپایی نیز به دنبال ارتقاء میاندورهای موشک متیور هستند که به گفته نشریه تخصصی «جینز» ممکن است شامل بهبودهای در حوزه پیشران و هدایت باشد، اما تحلیلگران میگویند پیشرفتها در این زمینه کند بوده است.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا در ماه مارس قراردادی را به بوئینگ واگذار کرد تا پیشرفتهترین جنگنده نیروی هوایی ایالات متحده را بسازد؛ جنگندهای که به احتمال زیاد شامل فناوری پنهانکاری، حسگرهای پیشرفته و موتورهای نوین خواهد بود.
