هشدار فرانسه اجتنابناپذیر بودن درگیری نظامی در صورت عدم توافق جدید هستهای
به گزارش وبسایت پابلیک سنا، وزیر خارجه فرانسه در صحبتهایش در کمیته خارجی سنا، به موضوع برنامه هستهای ایران پرداخت.
او با اشاره به صحبتهای ترامپ درباره مذاکرات هستهای با ایران گفت «ما با علاقه به اعلام آغاز گفتوگوهای میان ایران و ایالات متحده در روزهای آینده توجه داریم.»
بارو همچنین هشدار داد: «فرصت محدود است. تنها چند ماه تا انقضای توافق هستهای ایران باقی مانده است. در صورت شکست این مذاکرات، یک درگیری نظامی تقریبا اجتنابناپذیر خواهد بود.»
وزیر خارجه فرانسه در ادامه افزود: «ایران در حال پیشبرد برنامهای بیثباتکننده است که با فرار رو به جلوی هستهای همراه است و مستقیما امنیت سرزمین ما را تهدید میکند.»
بارو با تکرار موضع رسمی فرانسه دال بر مخالفت صریح این کشور با دستیابی ایران به سلاح هستهای، گفت «ایران هرگز نباید به سلاح هستهای دست یابد. ما باید به توافقی برسیم که بهصورت بلندمدت و قابل راستیآزمایی، برنامه هستهای ایران را محدود کند.»
پیت هگست، وزیر دفاع ایالات متحده، ضمن ابراز امیدواری درباره اینکه مذاکرات میان واشینگتن و تهران درباره برنامه هستهای ایران، موجب حلوفصل مسالمتآمیز موضوع شود، گفت این به حکومت ایران بستگی دارد که تصمیم بگیرد آیا استقرار اخیر بمبافکنهای بی-۲ آمریکا پیامی به ایران است یا نه.
او که چهارشنبه در سفر به پاناما با خبرنگاران صحبت میکرد، گفت: «این یک دارایی فوقالعاده است ... و برای همه پیام دارد.»
زمانی که از وزیر دفاع پرسیده شد آیا این بمبافکنها برای ارسال پیام به ایران مستقر شدهاند، هگست پاسخ داد: «بگذارید خودشان تصمیم بگیرند.»
هگست ادامه داد: «رییسجمهور ترامپ موضع روشنی داشته است ... ایران نباید به بمب هستهای دست یابد. رییسجمهور تمام تمرکز خود را بر دستیابی به این هدف از طریق صلحآمیز گذاشته است.»
مقامهای آمریکایی به رویترز گفتهاند شش فروند بمبافکن بی-۲ در ماه مارس به پایگاه نظامی مشترک ایالات متحده و بریتانیا در جزیره دیهگو گارسیا در اقیانوس هند منتقل شدهاند.
این انتقال همزمان با ادامه کارزار بمباران آمریکا در یمن و افزایش تنشها با ایران صورت گرفته است.
نیروی هوایی آمریکا تنها ۲۰ فروند بمبافکن بی-۲ در اختیار دارد، بنابراین این هواپیماها بهندرت مورد استفاده قرار میگیرند.
به گزارش رویترز، کارشناسان میگویند این موضوع باعث میشود بی-۲ که به رادارگریز است و توانایی حمل سنگینترین بمبها و تسلیحات هستهای آمریکا را دارد، برای عملیات در خاورمیانه موقعیتی راهبردی و ایدهآل داشته باشد.
دونالد ترامپ، رییسجمهور ایالات متحده، دوشنبه گذشته بهطور غیرمنتظرهای اعلام کرد که آمریکا و ایران در آستانه آغاز گفتوگوهای مستقیم درباره برنامه هستهای تهران در روز شنبه هستند. او همزمان هشدار داد اگر این مذاکرات ناموفق باشد، ایران در «خطر بزرگی» قرار خواهد گرفت.
جمهوریاسلامی که در هفتههای اخیر با خواستههای ترامپ مخالفت کرده بود، اعلام کرده است که مذاکرات بهصورت غیرمستقیم در عمان برگزار خواهد شد.
ترامپ چهارشنبه بار دیگر تهدید کرد که اگر ایران با توقف برنامه هستهای خود موافقت نکند، از نیروی نظامی استفاده خواهد کرد «اگر لازم باشد از نیروی نظامی استفاده میکنیم. اسرائیل قطعا در این موضوع درگیر خواهد بود و نقش رهبری خواهد داشت. اما هیچکس رهبری ما را برعهده نمی گیرد؛ ما هر کاری بخواهیم، انجام میدهیم.»
ترامپ از پاسخ به این سؤال که اقدام نظامی ممکن است چه زمانی آغاز شود، خودداری کرد.
هرچند در گذشته از بمبافکنهای بی-۲ برای حمله به اهداف حوثیها در یمن استفاده شده، بیشتر کارشناسان معتقدند که استفاده از چنین هواپیماهای پیشرفتهای برای این هدف، بیش از حد و غیرضروری است.
با این حال، بی-۲ قابلیت حمل بمب عظیم جیبییو-۵۷ با وزن نزدیک به ۱۴ تن را دارد، بمبی که برای نابودی اهداف در اعماق زمین طراحی شده است. به گفته کارشناسان، این سلاح ممکن است برای هدف قرار دادن تاسیسات هستهای ایران مورد استفاده قرار گیرد.
بمبافکن بی ۲؛ سلاحی برای جنگهای راهبردی
بی ۲ اسپیریت، که سه دهه از عمر آن میگذرد، تنها بمبافکن راهبردی رادارگریز در ارتش آمریکا محسوب میشود. این هواپیما در ابتدا برای حمل سلاحهای هستهای طراحی شد، اما اکنون میتواند تعداد زیادی بمب متعارف سنگین را نیز حمل کند.
از این بمبافکن تاکنون تنها در پنج عملیات نظامی استفاده شده است. آخرین ماموریت آن در اکتبر سال گذشته انجام شد، زمانی که دولت بایدن دو فروند بی ۲ را از پایگاه هوایی وایتمن در میسوری برای حمله به مواضع حوثیها در فاصله ۱۲ هزار کیلومتری اعزام کرد.
محمد الباشا، تحلیلگر امنیت خاورمیانه در بشا ریپورت مستقر در آمریکا، به والاستریت ژورنال گفت در آن حمله موشکها، قطعات تسلیحاتی و دیگر مهمات در مجتمعهای تونلی صنعا منهدم شد و ورودی چند تونل نیز فرو ریخت اما تصاویر ماهوارهای نشان میدهند که حوثیها توانستهاند با حفر ورودیهای جدید بار دیگر به این تونلها دسترسی یابند.
بمبافکن بی ۲ برای اولین بار در جنگ کوزوو به کار گرفته شد، جایی که در هشت هفته نخست جنگ، یکسوم اهداف دشمن را بهتنهایی نابود کرد.
این هواپیما در حملات ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱، مواضع طالبان در افغانستان را هدف قرار داد و مسیر را برای ورود نیروهای آمریکایی به این کشور هموار کرد.
در جنگ عراق ۲۰۰۳، بی ۲ عملیات را با ریختن بیش از ۱.۵ میلیون پوند بمب بر مواضع حکومت صدام آغاز کرد و نقشی کلیدی در حمله اولیه به بغداد داشت.
از این بمبافکن همچنین در سال ۲۰۱۱ علیه نیروی هوایی معمر قذافی در لیبی و در ۲۰۱۷ برای حمله به اردوگاههای داعش در این کشور استفاده شد.
دیوید دس روش، مقام سابق وزارت دفاع آمریکا، در گفتوگو با والاستریت ژورنال به مزایای منحصر به فرد بمبافکنهای بی ۲ اشاره کرد و گفت: «حوثیها هیچ هشدار اولیهای دریافت نخواهند کرد. این بمبافکن دارای محمولهای سنگین است و میتواند برای یک کارزار بمباران پایدار بهسرعت آماده شود.»
بسیاری از حملات آمریکا علیه حوثیها تاکنون با جنگندههای اف ۱۸ سوپر هورنت انجام شده است. اما به گفته مایکل پاتریک مولروی، معاون سابق وزارت دفاع، بی ۲ معمولا در آغاز حملات گسترده و برای اثرگذاری شدید به کار گرفته میشود.
مولروی به این روزنامه گفت: « پیام جدی استقرار این بمبافکنها به ایران این است: یا پای میز مذاکره بیایید، یا با نیروی نظامی ویرانگر مواجه شوید.»
پیت هگست، وزیر دفاع ایالات متحده، ضمن ابراز امیدواری درباره اینکه مذاکرات میان واشینگتن و تهران درباره برنامه هستهای ایران، موجب حلوفصل مسالمتآمیز موضوع شود، گفت این به حکومت ایران بستگی دارد که تصمیم بگیرد آیا استقرار اخیر بمبافکنهای بی-۲ آمریکا پیامی به ایران است یا نه.
زمانی که از وزیر دفاع پرسیده شد آیا این بمبافکنها برای ارسال پیام به ایران مستقر شدهاند، هگست پاسخ داد: «بگذارید خودشان تصمیم بگیرند.»
او که چهارشنبه در سفر به پاناما با خبرنگاران صحبت میکرد، گفت: «این یک دارایی فوقالعاده است ... و برای همه پیام دارد.»
هگست ادامه داد: «رییسجمهور ترامپ موضع روشنی داشته است ... ایران نباید به بمب هستهای دست یابد. رییسجمهور تمام تمرکز خود را بر دستیابی به این هدف از طریق صلحآمیز گذاشته است.»
پنج عضو مجلس نمایندگان آمریکا با تدوین طرحی قانونی، خواستار مقابله با سیاست گروگانگیری جمهوری اسلامی و بازداشت غیرقانونی شهروندان آمریکایی در ایران شدند.
مایکل بومگارتنر، جرد موسکوویتز، کلودیا تنی، مارک آمودی و ماریا الویرا سالازار این طرح قانونی را که «قانون منع پرداخت به گروگانگیران» نام دارد، به کمیته روابط خارجی و کمیته قضایی مجلس نمایندگان ایالات متحده ارائه کردند.
این طرح از دولت آمریکا میخواهد «با اتخاذ اقدامات مضاعف و اعمال مجازاتهای شدید، دولت ایران، دیگر حکومتهای متخاصم و گروههای غیردولتی را از گروگانگیری یا بازداشت غیرقانونی شهروندان آمریکایی باز دارد».
در این طرح آمده است: «جمهوری اسلامی ایران سابقهای طولانی در گروگانگیری و بازداشت ناعادلانه شهروندان ایالات متحده دارد؛ از جمله بازداشت غیرقانونی ۵۲ دیپلمات آمریکایی در فاصله سالهای ۱۹۷۹ تا ۱۹۸۱.»
پنج عضو مجلس نمایندگان ایالات متحده در ادامه طرح پیشنهادی خود، به سرنوشت رابرت لوینسون، شهروند آمریکایی، اشاره کردند و یادآور شدند او طولانیترین دوران گروگانگیری را در تاریخ این کشور تجربه کرد.
لوینسون مامور اداره مبارزه با مواد مخدر در افبیآی بود که ۱۸ اسفند ۱۳۸۵ پس از پرواز از دبی به کیش، در این جزیره ناپدید شد.
خانواده لوینسون در نهایت سال ۱۳۹۹ خبر درگذشت او را اعلام کردند.
پیش از این در سال ۲۰۲۰، قانونی به یاد این شهروند آمریکایی به تصویب رسید که به قانون «بازیابی گروگانها و پاسخگویی در قبال گروگانگیری رابرت لوینسون» شهرت یافت.
این قانون به دولت ایالات متحده اجازه میدهد اشخاص خارجی را که در گروگانگیری یا بازداشت غیرقانونی و ناعادلانه شهروندان آمریکایی در خارج از کشور نقش داشته یا در آن همدست بودهاند، مشمول تحریم قرار دهد.
اکنون پنج عضو مجلس نمایندگان آمریکا با ارائه طرحی جدید قصد دارند تدابیر ویژهای را بر قانون رابرت لوینسون بیفزایند و دولت ایالات متحده را موظف به پاسخگویی در این زمینه کنند.
بر اساس مفاد این طرح، رییسجمهوری آمریکا موظف خواهد بود حداکثر ۹۰ روز پس از تصویب قانون و سپس هر ۱۸۰ روز بهمدت ۶ سال، گزارشی به کمیتههای مرتبط در کنگره ارائه دهد.
این گزارش باید شامل جزییات انتقال شش میلیارد دلار از حسابهای مسدودشده حکومت ایران در کرهجنوبی به حسابهای محدود در قطر باشد.
رییسجمهور همچنین موظف است مشخص کند که آیا مدارکی دال بر استفاده حکومت ایران از این پولها برای اهدافی غیر از امور بشردوستانه، از جمله تقویت توان دفاعی و اطلاعاتی یا فعالیتهای خارجی مخرب، وجود دارد یا خیر.
مبادله پنج زندانی ایرانی در برابر پنج زندانی آمریکایی در شهریورماه ۱۴۰۲ و در دوران ریاستجمهوری جو بایدن انجام پذیرفت و در چارچوب آن، شش میلیارد دلار از پولهای مسدودشده جمهوری اسلامی در کره جنوبی به قطر منتقل شد.
بنا بر اعلام دولت بایدن، جمهوری اسلامی تنها میتواند از این پولها برای مصارف بشردوستانه و غیرتحریمی، مانند خرید اقلام ضروری نظیر مواد غذایی و دارو استفاده کند.
با این حال، منتقدان میگویند آزادسازی این پولها، جمهوری اسلامی را به ادامه سیاست گروگانگیری خود ترغیب میکند.
مستندهای ایراناینترنشنال درباره «دیپلماسی گروگانگیری» حکومت ایران را اینجا ببینید.
طرح جدید همچنین رییسجمهوری آمریکا را ملزم میکند حداکثر ظرف ۱۸۰ روز پس از تصویب و سپس بهصورت سالانه بهمدت ۶ سال، تمامی موارد گروگانگیری و بازداشت ناعادلانه یا غیرقانونی شهروندان آمریکایی در ایران یا به دستور حکومت ایران طی ۱۰ سال گذشته را مورد بررسی قرار دهد.
فعالان حقوق بشر بازداشت شهروندان کشورهای غربی از سوی جمهوری اسلامی را «گروگانگیری حکومتی» میدانند و میگویند تهران از این حربه برای تحت فشار گذاشتن غرب و گرفتن امتیاز از آن استفاده میکند.
دو سناتور آمریکایی از دو حزب جمهوریخواه و دموکرات، طرحی را به کنگره ارائه کردهاند که هدف آن مقابله با «ناوگان سایه» روسیه است که در مواردی نفت جمهوری اسلامی را نیز حمل کردهاند.
این طرح که از سوی جانی ارنست و ریچارد بلومنتال ارائه شده، خواستار ایجاد صندوقی در وزارت خزانهداری آمریکا با بودجه اولیه ۱۵۰ میلیون دلار در سال ۲۰۲۵ است تا اجرای تحریمها علیه نفتکشهایی که در دور زدن تحریمهای نفتی نقش دارند، تسهیل شود.
روسیه برای دور زدن تحریمهای غرب به دلیل جنگ علیه اوکراین، از این ناوگان استفاده میکند، اما برخی از این نفتکشهای این مجموعه، نفت ایران را هم حمل و نقل میکنند.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، گفته که قصد دارد صادرات نفت جمهوری اسلامی را به صفر برساند تا در چارچوب سیاست فشار حداکثری، تهران را وادار به توافق هستهای تازهای کند که مانع از دستیابی ایران به سلاح هستهای میشود.
چرا این موضوع مهم است؟
روسیه و ایران از ناوگان سایه برای دور زدن تحریمها و ارسال نفت به مشتریان بزرگی چون چین و هند استفاده کردهاند.
اگر نفت روسیه زیر سقف ۶۰ دلار در هر بشکه فروخته شود، تجارت آن مشمول تحریم نخواهد شد، مشروط بر آنکه نفتکشهای حامل نفت، خود تحریم نشده باشند.
این طرح همچنین پیشنهاد میکند مرکزی برای هماهنگی برای اجرای کنترلهای صادراتی، تحت نظارت وزارت امنیت داخلی آمریکا تاسیس شود.
بر اساس این طرح، نفتی که ایالات متحده توقیف میکند، به فروش میرسد و مبالغ مازاد به پرداخت بدهی ملی آمریکا اختصاص خواهد یافت، اگرچه این مبالغ در مقایسه با بدهی ۳۶ تریلیون دلاری این کشور، ناچیز خواهد بود.
سناتور جانی ارنست با اشاره به اینکه روسیه با استفاده از ناوگان سایه، تحریمهای آمریکا را دور میزند و ماشین جنگی خود را تامین میکند، گفت «روسیه با این ناوگان به قاچاق نفت ایران نیز کمک میکند.»
او در ادامه با اشاره به کمکی که این قانون به بهبود اشتراک اطلاعات و تجهیز نیروهای اجرای قانون به ابزارهای لازم خواهد گرد، گفت «این لایحه علاوه بر مختل کردن تلاشهای بدخواهانه مسکو برای نقض قانون آمریکا، به کشور ما امکان خواهد داد تا از داراییهای توقیفشده استفاده کند و بخشی از بدهی خود را بپردازد.»
سناتور بلومنتال نیز تاکید کرده که این قانون به کنترلهای صادراتی آمریکا «قدرت واقعی» خواهد داد.
۴۸ نفر از شهروندان آمریکایی شامل نظامیان، پیمانکاران، غیرنظامیان و اعضای خانواده قربانیان، با ثبت شکایتی در دادگاه فدرال آمریکا، جمهوری اسلامی و کره شمالی را به حمایت مالی، تسلیحاتی و آموزشی از گروههایی مانند القاعده، حماس و حزبالله متهم کردند.
این شکایت چهارشنبه در دادگاه ناحیهای شرق ایالت ویرجینیا ثبت شد و به هفت حمله تروریستی در خاورمیانه اشاره دارد که از سال ۲۰۱۹ آغاز و تا حمله هفتم اکتبر ۲۰۲۳ در اسرائیل ادامه یافته است.
شاکیان میگویند این حملات از جمله شامل حمله راکتی به پایگاه هوایی عراق، عملیاتهایی در سوریه و کنیا و گروگانگیری در اسرائیل بوده و همه آنها از سوی نیروهای نیابتی جمهوریاسلامی و کره شمالی انجام شدهاند.
این حملات را که شامل هدفگیری آمریکاییها در کنیا و سوریه نیز بوده و طبق دادخواست ارائهشده به دادگاه، به دست القاعده، حماس، حزبالله و دیگر نیروهای نیابتی جمهوریاسلامی و کره شمالی انجام شدهاند. هدف این گروهها بیرون راندن آمریکا از امور خاورمیانه عنوان شده است.
۴۸ شاکی این پرونده به گزارشهایی از نهادهای دولتی آمریکا استناد کردهاند که نشان میدهد ایران و کره شمالی مدتها در تامین تسلیحات و آموزش گروههای تروریستی شناختهشده با یکدیگر همکاری داشتهاند.
یکی از شاکیان این پرونده، جوسلین ترول، همسر استفن ترول، معلم زبان انگلیسی است که در نوامبر ۲۰۲۲ در بغداد به دست عوامل سپاه پاسداران کشته شد.
به گفته مقامات آمریکایی، ماموران جمهوریاسلامی گمان میکردند او جاسوس اسرائیل یا آمریکاست. محمدرضا نوری، یکی از فرماندهان سپاه، متهم به طراحی این ترور شده و اکنون همراه با چهار نفر دیگر در عراق به حبس ابد محکوم شده است.
جوسلین ترول گفت همسرش با انگیزه ایمان مسیحی و کمک به بازسازی عراق وارد این کشور شده بود. او مسئول تبلیغات و شبکههای اجتماعی مؤسسه زبان بود و عربی یاد گرفته و با مغازهداران محلی شوخی میکرد. به گفته جوسلین، استیفن یک مؤسسه خیریه برای ارسال بخاری برقی، پوشک و شیر خشک برای نیازمندان در جنگ سوریه راهاندازی کرده بود.
او گفت: «استیفن تلاش میکرد نیروی خیری باشد که با شر مبارزه میکند.» او در مصاحبهای افزود: «مردی اهل عمل بود که حاضر بود بهای آن را بپردازد.»
او و همسرش پیش از رفتن به منطقهای پرخطر، ده روز دوره آموزش امنیتی دیده بودند، اما جوسلین اکنون میگوید که آنها «هدف آسانی» بودند.
وزارت دادگستری آمریکا اعلام کرده این زوج اهل تنسی به تلافی حمله هوایی آمریکا در سال ۲۰۲۰ که منجر به کشته شدن قاسم سلیمانی، فرمانده نیروی قدس سپاه شد، هدف قرار گرفتند.
بر اساس «قانون مصونیت دولتهای خارجی»، کشورها بهطور کلی در برابر شکایتهای حقوقی در دادگاههای آمریکا مصونیت دارند.
اما این قانون به کسانی که در «حملات تروریستی» مجروح شدهاند یا اعضای خانوادهشان کشته شدهاند اجازه میدهد از کشورهایی که حامی تروریسم دولتی محسوب میشوند، خسارت مالی طلب کنند. این نوع شکایتها نادر است، اما گاهی منجر به صدور احکامی چند میلیارد دلاری به نفع قربانیان میشود.
در برخی موارد، دعاوی مطرحشده بر اساس «قانون مصونیت دولتهای خارجی» منجر به صدور احکام مالی تاریخی (هرچند عمدتا نمادین) شدهاند.
برای نمونه، یک قاضی فدرال در واشنگتن دیسی، ایران را مسئول بمبگذاری سال ۲۰۰۰ علیه ناو یواساس کول در یمن دانست؛ حملهای که بهدست القاعده انجام شد و ۱۷ ملوان آمریکایی را کشت و دهها نفر را مجروح کرد. دادگاه سال گذشته حکم پرداخت تقریبا ۲ میلیارد دلار خسارت به قربانیان را صادر کرد.
در سال ۲۰۱۶ نیز قاضی فدرالی در منهتن، حکم غیابی علیه ایران صادر کرد و ایران را به پرداخت ۷.۵ میلیارد دلار به خانوادههای قربانیان حملات ۱۱ سپتامبر و ۳ میلیارد دلار به شرکتهای بیمهای که خسارت پرداخته بودند، محکوم کرد.
پروندهای مشابه با درخواست بیش از ۱۰۰ میلیارد دلار علیه عربستان سعودی نیز در جریان است. عربستان هرگونه نقش در حملات ۱۱ سپتامبر را رد کرده و سال گذشته خواستار رد این شکایت شد.
به گزارش رسانهها، اگر ایران و کره شمالی به اتهامات جدید مطرحشده در دادگاه ویرجینیا پاسخ ندهند، و قاضی در نهایت به نفع شاکیان رای بدهد، آنها ممکن است از منابعی که دولت آمریکا از محل تحریمها و جریمهها علیه شرکتهای طرف معامله با حامیان تروریسم گردآوری کرده، غرامت دریافت کنند.
«صندوق قربانیان تروریسم دولتی» که از سال ۲۰۱۵ تاسیس شده، تاکنون بیش از ۷ میلیارد دلار به قربانیان یا خانوادهای آنان پرداخت کرده است. با این حال، گروهی دوحزبی از قانونگذاران میگویند این مبلغ تنها بخش کوچکی از مجموع احکام قضایی است.
طرحی قانونی که سناتور ریچارد بلومنتال (دموکرات از کنتیکت) و جان کورنین (جمهوریخواه از تگزاس) به همراه شماری از نمایندگان مجلس تهیه کردهاند، خواستار افزایش نیروی انسانی برای مدیریت بهتر این صندوق، نظارت بیشتر کنگره و پرداخت سالانه به افراد واجد شرایط است.
راج پارک، وکیل ۴۸ شاکی و دادستان سابق منطقه شرقی ویرجینیا که رهبری چندین پرونده مهم مرتبط با تروریسم را برعهده داشته، گفت: «کار مبارزه با تروریسم که افتخار انجامش را داریم، به ما امکان میدهد به کسانی که زندگیشان با خشونت وحشتناک نابود شده، صدا بدهیم و رنج آنها را فراموشناشدنی کنیم.»
