تحلیلگر ارشد در ایراناینترنشنال
ژنرال دیوید پترائوس، فرمانده پیشین ستاد فرماندهی مرکزی ارتش ایالات متحده (سنتکام)، در گفتوگو با ایراناینترنشنال، برای نخستینبار جزییاتی از طرح حمله نظامی آمریکا به تاسیسات هستهای جمهوری اسلامی را فاش کرده است.
به گفته او، این طرح سالها پیش طراحی شده و حتی یک بار بهصورت کامل در خاک آمریکا تمرین و بازبینی شده است.
پترائوس که در فاصله سالهای ۲۰۰۸ تا ۲۰۱۱، فرماندهی سنتکام را بر عهده داشت، گفت این طرح تنها محدود به هدف قرار دادن تاسیسات هستهای نیست، بلکه شامل نابودی سامانههای پدافندی و موشکی جمهوری اسلامی نیز میشود.
او که یکی از چهرههای برجسته ارتش ایالات متحده به شمار میرود، پیشتر در سالهای ۲۰۰۱ و ۲۰۰۲ بهعنوان فرمانده ارشد ناتو در بالکان و سپس در سال ۲۰۰۷ بهعنوان فرمانده ارشد نیروهای آمریکایی در عراق خدمت کرده است.
پترائوس پس از پایان دوران فرماندهیاش در سنتکام در سال ۲۰۱۱، به ریاست سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (سیا) منصوب شد. با توجه به سوابق نظامی و اطلاعاتی پترائوس، او بهخوبی با ایران، ساختار سپاه پاسداران و نیروهای نیابتی جمهوری اسلامی آشنایی دارد.
او در سالهای حضورش در عراق و منطقه، بارها با نیروی قدس سپاه پاسداران و فرمانده وقت آن، قاسم سلیمانی، درگیر شد و تقابل این دو از موضوعات مورد توجه رسانههای جهانی در سالهای ۲۰۰۷ تا ۲۰۱۱ بود.
پترائوس در گفتوگو با ایراناینترنشنال تاکید کرد طرح عملیات نظامی آمریکا علیه جمهوری اسلامی، یک طرح جامع و چندلایه است که نهتنها تاسیسات هستهای، بلکه سامانههای پدافند هوایی و موشکی، و ظرفیت پهپادی حکومت ایران را نیز هدف قرار میدهد.
او افزود این طرح ۱۵ سال پیش تهیه و از آن زمان بهطور مداوم بهروزرسانی شده است. در دوران فرماندهی او بر سنتکام، این عملیات یک بار بهشکل کامل و عملیاتی در خاک آمریکا تمرین شده تا خلبانان تمامی مراحل را اجرا و ایرادات احتمالی را شناسایی و رفع کنند.
به گفته پترائوس، ارتش آمریکا در مقطعی، برای اجرای این طرح در حالت آمادهباش کامل قرار گرفته بود؛ بهطوری که هواپیماهای جنگی، پایگاههای پروازی، بمبها، هواپیماهای سوخترسان و حتی تدارکات غذایی آماده اجرای عملیات شده بودند، اما در لحظه آخر، تصمیم به عدم اجرای حمله گرفته شد.
یکی از نکات کلیدی در اظهارات پترائوس، تاکید او بر ضرورت نابودی سامانههای پدافند هوایی و موشکی جمهوری اسلامی پیش از آغاز حمله به تاسیسات هستهای است.
او تصریح کرد از آنجا که بمبافکنهای آمریکایی دارای سرنشین هستند، باید پیش از ورود به حریم هوایی ایران، اطمینان حاصل شود که احتمال هدف قرار گرفتن این هواپیماها به حداقل ممکن رسیده باشد.
آمریکا نمیخواهد که هواپیماهایش در جریان حمله سرنگون شوند یا خلبانان آنها اسیر یا کشته شوند، چرا که این موضوع میتواند به ابزار تبلیغاتی جمهوری اسلامی تبدیل شود.
پترائوس همچنین تاکید کرد توان موشکی و پهپادی جمهوری اسلامی در فهرست اهداف اصلی حمله قرار دارد، زیرا این قابلیتها ممکن است در پاسخ تلافیجویانه حکومت ایران علیه اسرائیل یا پایگاههای آمریکایی در منطقه مورد استفاده قرار گیرند.
او در واکنش به اظهارات اخیر فرماندهان سپاه پاسداران، از جمله امیرعلی حاجیزاده، که تهدید کردهاند در صورت حمله آمریکا، منطقه را به آتش خواهند کشید، گفت: «جمهوری اسلامی خود در خانهای شیشهایتر از دیگران زندگی میکند.»
او افزود آمریکا کاملا آگاه است جمهوری اسلامی در صورت حمله ممکن است اقدام تلافیجویانه انجام دهد و بنابراین برای وارد آوردن ضربات سهمگینتر و موثرتر به جمهوری اسلامی نیز آمادگی دارد.
در همین چارچوب، ایالات متحده اخیرا اقدام به انتقال سامانههای پدافندی پاتریوت از کره جنوبی به منطقه خلیج فارس کرده است. این اقدام تنها بهمنظور بازدارندگی نیست، بلکه نشانهای از آمادگی کامل نظامی آمریکا برای حمله احتمالی به جمهوری اسلامی است.
انتقال یکسوم از کل بمبافکنهای بی۲ به منطقه، همچنین جابهجایی ناو هواپیمابر «کارل وینسون» از اقیانوس آرام به حوزه سنتکام، همه نشانههایی از آمادهسازی نظامی برای حمله است.
پترائوس یادآور شد اسرائیل بهتنهایی توانایی انجام چنین حملهای را ندارد، زیرا نه بمبهای سنگرشکن GBU-57 را در اختیار دارد (که هرکدام وزنی حدود ۱۴ تُن دارند) و نه هواپیماهایی که قادر به حمل این بمبها باشند.
از همین رو، ایالات متحده تنها کشوری است که میتواند چنین عملیاتی را بهصورت کامل و موثر انجام دهد.
او در بخش دیگری از سخنان خود احتمال داد حمله بهطور کامل توسط آمریکا صورت گیرد و نیازی به مشارکت اسرائیل نباشد، چرا که مشارکت اسرائیل ممکن است با موانع لجستیکی و سیاسی مواجه شود.
آمریکا با استقرار ناوهای هواپیمابر، بمبافکنها در جزیره دیهگو گارسیا، و ناوهای موشکانداز همراه، قادر است حمله را از دریا و هوا بهصورت مستقل و بدون نیاز به استفاده از پایگاههای خود در کشورهای عربی منطقه انجام دهد.
برخلاف تصور بسیاری، ترامپ هرچند علاقهمند به آغاز جنگ نبود، اما در صورت ضرورت، هم اراده و هم توان اجرای عملیات نظامی را دارد.
رهبران جمهوری اسلامی در این زمینه دچار سوءبرداشت شدند. جمهوری اسلامی در آستانه تسلیم سیاسی و تن دادن به توافقی دردناک یا روبهرو شدن با خطر حمله کمسابقه آمریکا است.
به این ترتیب، سیزدهبهدر ۱۴۰۴ برای ایرانیان نهتنها روز طبیعت، بلکه روز مقاومت مدنی در برابر حذف نمادهای ملی بود.
این مقابله حکومت با مناسبتهای ملی و بهانههای مردم برای شادی و زندگی، از همان آغاز نوروز شروع شد. در لحظهای که میلیونها ایرانی به رسم هزاران ساله، کنار سفرههای هفتسین گرد آمده بودند تا تحویل سال نو را جشن بگیرند، رهبر جمهوری اسلامی در سخنرانیاش نه تبریکی گفت، نه نامی از «نوروز» برد و نه نشانی از شعف و شادمانی ملی بروز داد.
این سکوت معنادار در نوروز ۱۴۰۴، نه فقط یک حذف تصادفی یا بیحوصلگی سیاسی، بلکه ادامه سیاست فرهنگیای است که علی خامنهای طی دو دهه گذشته آن را با دقت، گزینش و مداومت پی گرفته: اسلامیزهکردن گزینشی سنتها و حذف یا خنثیسازی آن دسته از آیینهای ملی که با روایت دینی او همخوانی ندارند.
خامنهای از دهه ۸۰ به این سو، بارها و بارها مخالفت ضمنی و صریح خود با برجستهسازی نمادهای ملی را بیان کرده است. او حتی در سالهایی که به اجبار عرف یا فشار اجتماعی، واژه نوروز را در سخنان خود گنجانده، تلاش کرده با چاشنی مذهبی آن را از محتوای ملی تهی کند.
در این پروژه، عناصر «بیخطر» یا قابل دینیسازی، مانند صبر و تقوا و دعا در سال نو برجسته شدهاند، در حالی که عناصر نمادین و سکولار جشنها، مثل آیینهای شادیآور، آتش، رقص، موسیقی و پیوندهای قومی و اسطورهای یا با سکوت گذرانده شده یا صراحتا «خرافه» و «ضداسلامی» قلمداد شدهاند.
این سیاست فرهنگی، تنها مختص نوروز نیست. آیینهایی چون چهارشنبهسوری، شب یلدا و جشن سده نیز همواره در تیررس حملات فکری و امنیتی بودهاند. اما نوروز به دلیل گستره جغرافیایی و عمق فرهنگیاش، میدان رویارویی اصلی میان دو دیدگاه بوده: از یکسو دیدگاه رسمی که هویت ملی را تهدیدی برای ایدئولوژی دینی میداند و در دیگر سو، دیدگاه مردم که نوروز را نه صرفا یک جشن که نماد پیوستگی با تاریخ، هویت و شادی مشروع میدانند.
نوروز ۱۴۰۴ نقطه عطفی در این تقابل بود؛ چرا که برای نخستینبار پس از انقلاب، تحویل سال با شبهای قدر مقارن شد؛ وضعیتی که حکومت کوشید آن را به فرصتی برای غلبه نمادهای مذهبی بر نمادهای ملی بدل کند.
در روزهای منتهی به نوروز، فرماندهان سپاه هشدار دادند که مردم باید شان ماه رمضان و شبهای قدر را رعایت کنند. وزارت ارشاد و صداوسیما با تاکید بر حرمت شبهای احیا، از پخش برنامههای شاد یا موسیقیمحور در ایام نوروز پرهیز کردند. در سطح شهرها، رنگ مشکی تبلیغات ماه رمضان بر سر در معابر، عملا نوروز را به حاشیه برد.
اما در نقطه مقابل این تلاش برای انکار، مردم رفتار دیگری نشان دادند. حضور در مکانهای فرهنگی، پارکها، موزهها و مقاصد تاریخی در سراسر کشور، حتی در شبهای احیا، در بالاترین سطح خود طی سالهای اخیر بود.
برخلاف سالهای گذشته، خانوادههای بیشتری ترجیح دادند به جای حضور در مراسم دعا و مناجات یا اقامت در حرمهای مذهبی، لحظه سال تحویل را در جمعهای خانوادگی، سفر، طبیعت و فضای شهری سپری کنند.
از روز اول فروردین تا ۱۳ به در، در تهران، شیراز، اصفهان و بسیاری از شهرها، تصاویر رقص و آواز و شادی کودکان در میادین عمومی و فضای مجازی منتشر شد که پیام روشنی برای حکومت داشت: هویت ملی ما سرکوبشدنی نیست.
میتوان گفت که جمهوری اسلامی در نوروز ۱۴۰۴ شکست فرهنگی بزرگی را تجربه کرد. سالها حذف و سانسور و تحقیر آیینهای ملی، نهتنها باعث فراموشی آنها نشده، بلکه حتی واکنشی معکوس در مردم ایجاد کرده است.
جامعهای که روزگاری تا حدی با مناسک مذهبی پیوند خورده بود، امروز بهتدریج در حال کاهش جنبههای مذهبی آیینها و تقویت وجه ملی، فرهنگی و شادیآور آن است. آنچه خامنهای و نظامش «خرافه» میخوانند، از نگاه مردم نخ تسبیح فرهنگ و حافظه تاریخیشان است.
از سوی دیگر، مردمی که به خوبی دریافتهاند قدرت سیاسی در تلاش است آیینها را یا مصادره کند یا از بین ببرد، به مقاومتی هوشمندانه روی آوردهاند. این مقاومت، شکلی پنهان، غیرسیاسی و بیخشونت دارد، اما تأثیر آن درازمدت و ژرف است. در زمانی که حکومت تلاش میکند حتی نام ۱۳ به در را در تقویم تغییر دهد و آن را «روز طبیعت» بنامد، مردم با برگزاری این مراسم به شکل سنتی، عملا این تصمیمات را بیاثر میکنند.
باید تاکید کرد که این نبرد تنها یک مناقشه فرهنگی نیست. در بطن آن، مساله مشروعیت نمادین حکومت نهفته است. خامنهای و دستگاه فرهنگی زیر نظر او از آن واهمه دارند که آیینهای ملی میتوانند به پیوندی غیرمذهبی، فرامذهبی و حتی غیردولتی میان ایرانیان بدل شوند.
آنگونه که دین سیاسی شیعه، رابطه عمودی امت و امام را برجسته میکند، آیینهای ملی رابطه افقی ملت و تاریخ را تقویت میکنند. از همینروست که حکومت احساس میکند حتی یک جشن خانوادگی یا مراسم آتشبازی میتواند به فضای نافرمانی مدنی بدل شود، چنانکه در چهارشنبهسوریهای اخیر شاهد آن بودیم.
بر این اساس، رفتار علی خامنهای در نوروز ۱۴۰۴ نه یک اتفاق بلکه نتیجه سالها سیاستگذاری فرهنگی، فقهی و امنیتی است. او که در سالهای گذشته کوشیده با تعبیرات مبهم مانند «بهار معنوی» و «نوروز اسلامی» جشن ملی ایرانیان را خنثی کند، اینک حتی دیگر نیاز نمیبیند چنین واژگانی را به زبان آورد. سکوت او در مقابل شادی عمومی، دقیقا بهمثابه اعتراض به شادی مردم است.
در مقابل این سکوت و حذف، مردم با صدا، تصویر، موسیقی، حضور و بازسازی آیینها در فضای شخصی و مجازی، پاسخ دادهاند. آنها با پافشاری بر نمادهای نوروزی، با سفرهای گسترده، با پخش موسیقی سنتی و شاد، با شادیکردن در میادین و پارکها نشان دادند که این نبرد را جدی گرفتهاند و چنین بود که نوروز امسال بیش از هر زمان دیگری، به میدان دفاع از هویت بدل شد.