مطالب بیشتر
مطالعات جدید یک دانشگاه در ایالات متحده، تفاوتهایی چشمگیر را در الگوهای خواب زنان و مردان کشف کرده است و نقش پررنگ عوامل زیستشناختی را در این تفاوتها نشان داده است.
یافتههایی که به تازگی و بر اساس پژوهشهای محققان در دانشگاه کلرادو بولدر در آمریکا منتشر شدهاند، بر ضرورت بازنگری در پژوهشهای پیشین زیستپزشکی تاکید میکنند زیرا نادیده گرفتن زنان در این مطالعات میتواند به برداشتهای نادرست در توسعه داروها و اثربخشی درمانها منجر شده باشد.
به گزارش سایتکدیلی، پژوهش محققان دانشگاه کلرادو بولدر نشان میدهد جنس ماده خواب کمتر و منقطعتری دارد و از خواب ترمیمی کمتری برخوردار است.
تفاوتهای جنسیتی در الگوهای خواب
مطالعه مورد نظر که در مجله ساینتیفیک ریپرتز منتشر شده، بر نقش پررنگ عوامل زیستی در تفاوتهای خواب میان دو جنس تاکید میکند.
به گفته دکتر راشل رو، استادیار فیزیولوژی و نویسنده ارشد این مطالعه، تفاوت الگوهای خواب میان مردان و زنان معمولا به سبک زندگی و نقشهای مراقبتی نسبت داده شده اما: «یافتههای ما نشان میدهند عوامل زیستی در این تفاوتها نقشی بسیار مهمتر از آنچه پیشتر تصور میشد، دارند.»
اهمیت پژوهشهای خواب
در سالهای اخیر، مطالعات گستردهای روی حیوانات انجام شده که نشان میدهد کمبود خواب چگونه خطر ابتلا به بیماریهایی مانند دیابت، چاقی، آلزایمر و اختلالات ایمنی را افزایش میدهد.
به گفته گرانت مانینو، از نویسندگان مقاله و دانشآموخته روانشناسی و علوم اعصاب، محققان در این پژوهش دریافتهاند که «متداولترین گونه موش مورد استفاده در تحقیقات زیستپزشکی، رفتارهای خواب وابسته به جنسیت دارد».
بر این اساس، نادیده گرفتن این تفاوتهای جنسیتی میتواند به تفسیرهای نادرست از دادهها منجر شود.
این پژوهش نشان میدهد بسیاری از نتایج پیشین ممکن است به دلیل عدم مشارکت کافی جنس ماده در مطالعات، از دقت کافی برخوردار نباشند.
جزییات مطالعه
پژوهشگران در این مطالعه، الگوهای خواب ۲۶۷ موش را بررسی کردند. آنها از قفسهای ویژهای استفاده کردهاند که به حسگرهای فوق حساس حرکتی مجهز بودهاند.
نتایج نشان داده است موشهای نر در هر شبانهروز حدود ۶۷۰ دقیقه میخوابند که تقریبا یک ساعت بیشتر از موشهای ماده است. این خواب اضافی از نوع خواب بدون حرکت سریع چشم (NREM) است؛ مرحلهای که در آن بدن فرصت ترمیم و بازسازی مییابد.
موشها موجوداتی شبزی و دارای الگوی خواب چندفازی هستند. آنها معمولا چند دقیقه چرت میزنند، سپس برای بررسی محیط بیدار میشوند و دوباره به خواب میروند.
یافتههای این پژوهش آشکار کرد که موشهای ماده دورههای خواب کوتاهتری دارند و در واقع، خواب آنها منقطعتر است.
نقش عوامل زیستی در الگوهای خواب
تفاوتهای جنسیتی در خواب تنها به موشها محدود نمیشود.
پژوهشها نشان دادهاند این تفاوتها در گونههای دیگری مانند مگس میوه، موش صحرایی، گورخرماهی و پرندگان نیز وجود دارد.
این گستردگی از منظر تکاملی قابل توجیه است.
از دیدگاه زیستشناختی، به نظر میرسد جنس ماده برای حساسیت بیشتر به محیط و واکنش سریع به محرکها تکامل یافته است.
این ویژگی احتمالا با نقش آنها در مراقبت از نوزادان ارتباط دارد. اگر جنس ماده نیز مانند جنس نر خواب عمیق داشت، بقای گونه به خطر میافتاد.
هورمونها نیز نقش مهمی در این تفاوتها ایفا میکنند. برای مثال، کورتیزول که هورمون استرس است، هوشیاری را افزایش میدهد.
تغییرات هورمونهای جنسی نیز بر کیفیت خواب تاثیرگذارند. مشاهده شده که زنان در دوران قاعدگی، زمانی که سطح استروژن و پروژسترون در پایینترین حد خود است، خواب نامناسبتری را تجربه میکنند.
به گفته دکتر رو، پرسش مهمی که مطرح میشود این است که آیا ما به خود استرس بیموردی وارد میکنیم: «وقتی میبینیم الگوی خوابمان با همسر یا شریک زندگیمان متفاوت است، نگران میشویم و فکر میکنیم مشکلی وجود دارد، در حالی که این تفاوتها میتوانند کاملا طبیعی باشند.»
چالشها و فرصتها در پژوهشهای خواب
از سال ۲۰۱۶، موسسه ملی بهداشت آمریکا از پژوهشگرانی که برای مطالعات حیوانی درخواست بودجه میکنند، خواسته است «جنسیت را به عنوان یک متغیر زیستی» در نظر بگیرند.
با وجود پیشرفتهای حاصل شده، مطالعات نشان میدهند سوگیری جنسیتی همچنان پابرجاست و این میتواند پیامدهای جدی داشته باشد.
پژوهشگران با شبیهسازی یک درمان خواب که برای زنان موثرتر بود، دریافتند نتایج تنها زمانی دقیق است که نمونههای مورد مطالعه به طور مساوی از هر دو جنس انتخاب شده باشند. این یافته نشان میدهد اگر زنان کمتر در مطالعات حضور داشته باشند، ممکن است داروهای موثر برای آنها نادیده گرفته شوند یا عوارض جانبی جدی تشخیص داده نشوند.
به گفته دکتر رو، فرآیند تبدیل یک یافته آزمایشگاهی به درمان بالینی معمولا چندین دهه طول میکشد و بسیاری از درمانهایی که روی حیوانات موفق بودهاند، در آزمایشهای بالینی شکست میخورند. آیا این شکستها به این دلیل است که تفاوتهای جنسیتی به اندازه کافی مورد توجه قرار نگرفتهاند؟
به نوشته سایتکدیلی، شگفتآور نیست که موشهای نر و ماده، الگوهای خواب متفاوتی دارند. آنچه باعث تعجب است، غفلت چندین دههای جامعه علمی از مطالعه جامع این تفاوتهاست.
به گفته دکتر رو، این موضوع که تا سال ۲۰۲۴ نادیده گرفته شده، میبایست سالها پیش کشف و بررسی میشد.
همزمان با انتشار خبرهایی درباره آتش بس قریبالوقوع میان اسرائیل و حزبالله، فولکر تورک، کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل متحد روز سهشنبه از تشدید درگیریها در لبنان ابراز نگرانی کرد.
جرمی لارنس، سخنگوی دفتر او گزارش داد که در روزهای اخیر تقریبا ۱۰۰ نفر از جمله زنان، کودکان و امدادگران در نتیجه حملات هوایی اسرائیل کشته شدهاند.
لارنس اضافه کرد که دستکم هفت امدادگر در سه حمله هوایی اسرائیل در جنوب لبنان طی روزهای دوم و سوم آذر امسال، کشته شدهاند.
او یادآوری کرد که طی جنگ یک ساله، ۲۲۶ کارمند بخش سلامت در لبنان کشته شدهاند.
مقامهای لبنانی و اسرائیلی تخمین زدهاند که توافق آتشبس پیشنهادی آمریکا با تصویب دولتهای دو کشور، از روز چهارشنبه هفت آذر اعمال شود.
زندانیان عضو کارزار «سهشنبههای نه به اعدام» در ۲۵ زندان کشور، روز شش آذر برای چهل و چهارمین هفته اعتصاب غذا کردند. آنها در بیانیهای با اشاره به اعدام بیش از ۱۴۰ زندانی در ماه گذشته، تاکید کردند هدف جمهوری اسلامی از اعدامها، «سیاسی و به قصد ایجاد ترس و اختناق در جامعه» است.
زندانیان عضو کارزار «سهشنبههای نه به اعدام» در زندانهای اراک، اردبیل، ارومیه، اسدآباد اصفهان، اوین (بندهای زنان، چهار و هشت)، بانه، بم، تبریز، تهران بزرگ، خرمآباد، خوی، رشت (بندهای مردان و زنان)، سقز، سلماس، شیبان اهواز، قائمشهر، قزلحصار (واحدهای سه و چهار)، کامیاران، کهنوج، مرکزی کرج، مریوان، مشهد، نظام شیراز و نقده، روز سهشنبه ششم آذر، اعتصاب غذا کردند.
آنها با تاکید بر این که جامعه ایران با مشکلات معیشتی فراوان و بغرنجی مواجه است و حکومت در حل این مشکلات به بنبست رسیده است، تاکید کردند: «جمهوری اسلامی از ترس تکرار اعتراضات فراگیر مردمی، افزایش اعدامها را بهعنوان تنها راهحل میداند.»
کارزار اعتصاب غذای زندانیان سیاسی در بهمن ماه ۱۴۰۲ از سوی زندانیان سیاسی محبوس در زندان قزلحصار کرج آغاز شد و سپس زندانیانی از سایر زندانها به آن پیوستند.
اعضای این کارزار در اطلاعیه روز ششم آذر خود با اشاره به صدور حکم اعدام برای مهران حسنزاده و حمید عبداللهزاده، دو زندانی سیاسی، اعلام کردند که صدور این احکام همزمان با محکومیت جمهوری اسلامی برای هفتاد و یکمین بار از سوی مجمع عمومی سازمان ملل به خاطر نقض فاحش حقوق بشر است.
آنها با یادآوری این که از حدود ۴۰ روز پیش و پس از انتقال عدنان غبیشاوی، معین غنفری، علی مجدم و محمدرضا مقدم، چهار زندانی سیاسی عرب به سلولهای انفرادی، هیچ خبری از سرنوشت آنها در دست نیست، بر «اتحاد عمل و همبستگی جمعی برای توقف ماشین کشتار جمهوری اسلامی» تاکید کردند.
خاورمیانه به «زن، زندگی، آزادی» محتاج است
حورا نیکبخت، ناشر، فعال حقوق زنان و زندانی سیاسی، در نامهای از زندان اوین با عنوان «خاورمیانه به زن، زندگی، آزادی محتاج است»، نوشت پازل زندگی همه ساکنان خاورمیانه به قطعه لغو حکم اعدام پخشان عزیزی، وریشه مرادی و تکتک زنان و مردانی نیاز دارد که برای آزادی مبارزه میکنند.
نیکبخت در این نامه با روایتی از زندگی و فعالیتهای عزیزی و مرادی، دو همبندی محکوم به اعدام خود نوشت: «پازل پیچیده زندگی من قطعه زیستن در اوین را کم داشت. باید به اینجا میآمدم و زیبایی و شکوه این زنان بزرگ را میدیدم.»
مرادی و عزیزی، دو زندانی سیاسی کُرد هستند که در پروندههایی جداگانه از سوی دادگاه انقلاب تهران، با اتهام «بغی» به اعدام محکوم شدهاند.
نیکبخت از عزیزی به عنوان زنی که بدون کتاب، تماس و ملاقات، ماهها در سلول انفرادی بوده و ابلاغ حکم اعدام در روند زندگی روزانهاش ذرهای تغییر ایجاد نکرده، یاد کرد و نوشت: «در برنامه تغذیه، نظافت، ورزش و مطالعه پخشان عزیزی هیچ چیزی جابهجا نشده و برای شام کارزار سهشنبههای نه به اعدام، در حجمی بالا غذا میپزد.»
این زندانی سیاسی با ارائه تجربه زیسته خود در میان زندانیان سیاسی بند زنان زندان اوین اضافه کرد که باید به زندان میرفت تا ببیند مبارزه بسیار گستردهتر از چیزی است که تصور میکرده است: «باید میآمدم و در کنار این زنان میایستادم و در حیاط اوین فریاد میکشیدم "بند زنان اوین/ همصدا و همپیمان/ تا لغو حکم اعدام/ ایستادهایم تا پایان." زنانی که از چیزی نمیترسند و در زندان هم ساکت نمینشینند.»
زنان زندانی سیاسی طی ماههای گذشته بارها در اعتراض به صدور حکم اعدام و اجرای گسترده احکام اعدام در زندانهای سراسر ایران، دست به اقدامات اعتراضی زدهاند.
وزارت امور خارجه لبنان گفت شکایتی را به شورای امنیت سازمان ملل ارائه و اسرائیل را به «هدف قرار دادن عمدی و مداوم» نیروهای ارتش لبنان در یک سال گذشته متهم کرده است.
این بیانیه بهویژه به حملاتی از ۱۷ نوامبر (۲۷ آبان امسال) اشاره دارد که به کشته شدن ۱۰ سرباز ارتش لبنان و زخمی شدن ۳۵ تن دیگر انجامیده است.
وزارت خارجه لبنان تاکید کرد: «لبنان از کشورهای عضو شورای امنیت خواسته تا حملات مکرر اسرائیل به ارتش لبنان را محکوم کنند و آن را نقض آشکار قوانین جهانی، منشور سازمان ملل و قطعنامههای بینالمللی بهویژه قطعنامه ۱۷۰۱ بدانند.»
این بیانیه همچنین تاکید کرد که این حوادث پیامی آشکار از سوی اسرائیل مبنی بر این است که هرگونه ابتکار برای حلوفصل را رد میکند و بهجای دیپلماسی، بر تشدید نظامی اصرار دارد.
مهدی همزه، رییس هیات مدیره انجمن پرستاران شاغل در بخش خصوصی با بیان این که تمام اعتراضات یک سال گذشته پرستاران و وعدههای داده شده تنها معطوف به پرستاران شاغل در بیمارستانهای دولتی است، گفت که سهم پرستاران بخش خصوصی تقریبا هیچ است و کسی صدای اعتراض آنها را نمیشنود.
همزه، روز ششم آذر در گفتوگو با روزنامه شرق گفت بسیاری از قوانین تصویب شده در حوزه پرستاری در بیمارستانهای خصوصی اجرا نمیشوند و این موضوع باعث دلسردی در میان پرستاران بخش خصوصی شده است.
این فعال صنفی پرستاران از «بهرهوری نظام سلامت در کارکنان بالینی، شناخته شدن پرستاری بهعنوان شغل سخت و زیانآور و تعرفهگذاری و اختلاف ۶۰ هزار تومانی مبلغ اضافهکاری پرستاری»، به عنوان برخی موارد و امتیازها نام برد که شامل پرستاران بخش خصوصی نمیشوند.
او با اشاره به این که برخی مسئولان وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی خود سهامدار بیمارستانهای خصوصی هستند، تاکید کرد: «وقتی قرار است قانونی به سود پرستاران بخش خصوصی تصویب شود، آنان اجازه تصویب آن را نمیدهند و این تعارض منافع نمیگذارد بخش خصوصی کارکرد خودش را داشته باشد.»
همزه که خود کارشناس حقوق و کارشناس ارشد حقوق بشر است، تاکید کرد که وزارت بهداشت «به راحتی» میتواند این قوانین حوزه پرستاری را کنترل کند و از بخش خصوصی بخواهد آنها را اجرا کند اما نمیخواهد.
پرستاران و اعضای کادر درمان در ایران طی سالهای گذشته بارها در اعتراض به رسیدگی نشدن به خواستهها و مطالبات خود، تجمع، تحصن و اعتصاب کردهاند.
بزرگترین اعتراضات پرستاران شهرهای مختلف کشور از روز ۱۵ مرداد امسال شکل گرفت و آنها به مدت بیش از یک ماه در حدود ۵۰ شهر و ۷۰ بیمارستان ایران دست از کار کشیدند و تجمع اعتراضی برگزار کردند.
رییس هیات مدیره انجمن پرستاران شاغل در بخش خصوصی، در بخش دیگری از گفتوگوی خود با روزنامه شرق، به موضوع تبعیض در میزان دستمزد پرداختی به پرستاران بخش خصوصی در مقایسه با پرستاران بخش دولتی اشاره کرد و گفت بعضی بیمارستانهای خصوصی کارانه یا حق جذب را پرداخت میکنند اما در نهایت با میزان پرداختی به پرستاران دولتی «بسیار متفاوت» است.
همزه در پاسخ به این که آیا زنان پرستار شاغل در بخش خصوصی علاوه بر بحث دستمزد و نوع کارشان، از نظر جنسیتی نیز مورد تبعیض قرار میگیرند، گفت: «با توجه به این که زنان درصد بالایی از پرسنل پرستاری را شامل میشوند، در محیط کار با تبعیض مواجه میشوند.»
او از «عدم توجه به حقوق مادر بودن پرستاران، وجود نگاه جنسیتی و اجبار به داشتن پوشش خاص» بهعنوان برخی نمونهها از اعمال تبعیض درباره پرستاران زن در بیمارستانهای خصوصی نام برد و گفت که این مساله برای برخی آزاردهنده است و موجب ترک کار یا تغییر محل کار میشود.
احمد نجاتیان، رییس سازمان نظام پرستاری، روز ۱۲ آبان با اشاره به ترک خدمت هزار و ۵۰۰ پرستار در سال گفت طی یک سال اخیر ۵۰۰ پرستار مهاجرت کردهاند.
در سالهای گذشته شماری از انجمنها و نهادهای صنفی پرستاری نیز درباره روند رو به رشد مهاجرت پرستاران، تغییر شغل یا خروج آنها از چرخه خدمات، هشدار دادهاند.
هماکنون بیش از ۲۲۰ هزار پرستار در بیمارستانهای دولتی و خصوصی در ایران مشغول کار هستند.
در سراسر کشور به ازای هر هزار نفر جمعیت، به طور میانگین ۱/۵ نفر پرستار وجود دارد در حالی که میانگین جهانی آن، سه پرستار است.
به استناد گفتههای شمار زیادی از پرستاران و کادر درمان، آنان نه تنها دچار فرسودگی میشوند بلکه خدمات کامل پرستاری نیز به بیماران ارائه نمیشود.
