تحلیلگر ارشد در ایراناینترنشنال
علی خامنهای روز چهارشنبه از مساله نفوذ در کشور ابراز نگرانی کرد و خواستار مقابله با نفوذ در برخی حوزههای مشخص شد اما برخلاف تصور ، او به نفوذ اطلاعاتی و امنیتی که منجر به کشته شدن اسماعیل هنیه، رهبر حماس، در تهران شد یا سایر موارد نفوذ در نهادهای اطلاعاتی و امنیتی اشاره نکرد.
خامنهای از نفوذ در حوزههای آموزش و پرورش، دانشگاهها، وزارت بهداشت، صدا و سیما و مطبوعات صحبت کرد و تاکید داشت که حکومت باید به تحمیل سبک زندگی مورد نظر خود بر مردم ادامه دهد.
معنای این حرف خامنهای این است که با خواست تغییر از سوی مردم در این حوزهها باید مقابله شود.
او بهصراحت اعلام کرد که در این حوزههای خاص نظراتی دارد و دیگران باید این نظرات را اجرا کنند. او نهتنها در این حوزهها بلکه تقریباً در تمام امور کشور نظر خود را تحمیل میکند و فشار میآورد که دیدگاههایش اجرا شوند.
برای مثال، در حوزه وزارت بهداشت، او دستوراتی درباره افزایش سرعت ازدواج،افزایش فرزندآوری، جلوگیری از توزیع وسایل پیشگیری از بارداری و افزایش جمعیت صادر کرده است و به زوجها امر میکند که باید بچه بیشتری داشته باشند.
در سخنرانی چهارشنبه، خامنهای تاکید کرد که نباید اجازه داد دشمن در سبک زندگی ما نفوذ کند. منظور او از این سبک زندگی، جلوگیری از تلاش زنان و دختران برای انتخاب پوشش اختیاری و ادامه تحمیل حجاب اجباری است.
او بارها اعلام کرده که باید در مقابل هرگونه تغییر در این زمینه ایستادگی کرد و تمام دستگاهها، از نیروی انتظامی تا قوه قضاییه، مسئول اجرای این سیاست هستند، حتی اگر مردم مخالف باشند.
جالب اینجاست که او نهتنها به این دستگاهها دستور اجرای حجاب اجباری میدهد، بلکه از مسولان و نخبگان میخواهد که حتی در این باره بحث نکنند. او بهشدت ناراحت است که چرا برخی از به گفته وی خواص، در مورد لغو حجاب اجباری صحبت میکنند و نظر دشمن را تکرار میکنند.
علاوه بر این، خامنهای بهشدت موافق محدودیتهای اینترنتی است و این موضوع را بعد از ریاست جمهوری پزشکیان هم با کلمات جدید بیان کرده و از ادامه محدودیت های اینترنتی و فیلترینگ شبکه های اجتماعی با نام جدید «ضرورت حکمرانی قانون در فضای مجازی» دفاع کرده است.
وزیر جدید ارتباطات، ستار هاشمی، معاون بخش فناوری اداره کل اطلاعات فارس بوده است؛ درست همانطور که آذری جهرمی از مدیران ارشد فناوری وزارت اطلاعات بود. بنابراین، با دستور خامنهای همان محدودیتهای اینترنتی ادامه پیدا میکنند، این بار به نام حکمرانی قانونمند در فضای مجازی.
این سیاستی است که جمهوری اسلامی از مدل چین یعنی سرکوب دیجیتال کپی کرده است و خامنهای آن را با کلماتی جدید و ظاهری زیبا بازگو میکند.
در نهایت، خامنهای برای اینکه نشان دهد جمهوری اسلامی با دنیا تعامل دارد، گفته است: «ما با نصف جهان تعامل داریم.» منظور او جمعیت چین، هند و روسیه است؛ اما رابطه سرد با اروپا و قطع رابطه با آمریکا برایش اهمیتی ندارد.
این در حالی است که عمده مشکلات امروز ایران ناشی از نبود رابطه با آمریکا و تیرگی روابط با اروپاست. گروه هفت علیه ایران بیانیه داده و قبل از آن هم سه کشور اروپایی همراه با آمریکا، ایران ایر را تحریم کردند، اما خامنهای همچنان بر این موضع پافشاری میکند که احیای روابط با اروپا اولویت جمهوری اسلامی نیست.
ویدیو کامل برنامه سیاست با مراد ویسی در روزهای شنبه تا چهارشنبه را اینجا می توانید ببینید.
گمرک جمهوری اسلامی اعلام کرده است از فروردین تا شهریور ماه سال ۱۴۰۳، مجموعا ۴۲/۸ تن شمش طلا به ارزش دو و نیم میلیارد دلار به کشور وارد شده است. این در حالیاست که در شش ماه نخست سال ۱۴۰۲، تنها ۷/۳ تن شمش طلا به ارزش ۴۶۶ میلیارد دلار به کشور وارد شده بود.
این دو رقم نشان میدهد واردات طلا در شش ماهه نخست سال ۱۴۰۳ نسبت به مدت مشابه در سال پیش، از نظر وزن نزدیک به ۶ و از نظر ارزش نزدیک به ۵ برابر افزایش یافته است.
به گفته رضوانیفر، ۹۶/۸ درصد شمشهای طلا در این مدت از طریق فرودگاه «امام خمینی» و باقی این واردات هم از مبادی گمرکی باشماق، تبریز، مشهد، فرودگاه اصفهان، پیرانشهر و یزد ترخیص شدهاند.
پیش از این، تلاشهایی برای رفع تعهد ارزی صادر کنندگان از طریق واردکردن طلا به جای ارز و ارائه آن به مرکز مبادله ارز و طلای ایران انجام گرفته بود. با این وجود در مسیر انجام این مصوبه موانعی هم به وجود آمد.
در خرداد ماه ۱۴۰۳، اداره رسیدگی به تعهدات صادراتی و وارداتی بانک مرکزی با صدور ابلاغیهای به مرکز مبادله ارز و طلای ایران، اعلام کرد این مرکز باید از عرضه طلای وارداتی از سوی صادرکنندگان پتروشیمی، فولاد، فلزات اساسی رنگین و فرآوردههای نفتی به منظور رفع تعهد ارزی این صادرکنندهها خودداری نماید.
عمده صادرات غیرنفتی جمهوری اسلامی را همین اقلام تشکیل دادند.
سابقه بزرگنمایی ذخایر طلا
در دوره ریاست جمهوری محمود احمدینژاد اعلام ذخایر طلای بانک مرکزی جمهوری اسلامی و جزئیات واردات آن به بهانه تحریمها متوقف شد.
محمود بهمنی، رئیس کل بانک مرکزی در دوره احمدی نژاد در سال ۱۳۹۰ میزان ذخایر طلای کشور را ۵۰۰ تن اعلام کرد، رقمی عجیب که همان زمان هم قابل پذیرش نبود. بعدها با تغییر دولت در سال ۱۳۹۲ و روی کار آمدن حسن روحانی، در سال ۱۳۹۵ مشخص شد در سال ۱۳۹۰، ذخیره طلای بانک مرکزی تنها ۴۵ تن بوده است و بهمنی رقمی حدودا ۱۰ برابر رقم واقعی را اعلام کرده است.
۱۱ تیرماه ۱۴۰۳ هم محمدرضا فرزین، از مدیران اقتصادی دوران ریاست جمهوری احمدینژاد، که ابراهیم رییسی او را به سمت ریاست کلی بانک مرکزی منصوب کرد، بدون اشاره به میزان ذخایر طلای بانک مرکزی، گفت: « یکی از اهداف اصلی بانک مرکزی افزایش ذخایر ارزی است و با اطمینان میتوان گفت که ذخایر آزاد ارزی و ذخایر طلا در حال افزایش است. »
ماجرای ۱۳ صفر ۱۴۰۳
مرداد ماه ۱۴۰۳، در اتفاقی بیسابقه، برخی سلبریتیها در فضای مجازی به صورت هماهنگ شروع به تبلیغ شایعه خوش یمنی خرید طلا در ۱۳ ماه قمری «صفر» کردند.
اقدامی که برخی آن را سازماندهی شده و مرتبط با جمهوری اسلامی دانستند. در پی این تبلیغات، سطح هجوم مردم به بازارهای طلا به حدی بود که محمد کشتیآرای، نایبرییس ۷۵ ساله اتحادیه طلا و جواهر ایران گفت در ۶۴ سالی که در بازار فعالیت داشته، شاهد چنین پدیدهای نبوده است.
آمار مشخصی از حجم طلای خریداری شده در آن روز ارائه نشده است، اما در صورتی که آمار رییس کل گمرک، واقعی باشد، شاید یکی از دلایل آن هجوم در ۱۳ صفر روشن شده باشد.
در صورتی که آمار اعلامی از سوی رییس کل بانک مرکزی واقعیت داشته باشد و از جنس گفتههای بهمنی در سال ۱۳۹۰ برای تایید ادعای رئیس کل فعلی بانک مرکزی نباشد، شاید این آمار پاسخی به چرایی هجوم بی سابقه مردم به بازار طلا در «۱۳ صفر» باشد.
به خصوص آنکه شرکتها و اشخاص مورد اعتماد جمهوری اسلامی، برای دور زدن تحریمها از طلا به جای ارز در معاملات خود استفاده میکنند و شاید بخشی از آن را برای تامین مالی با شایعه «۱۳ صفر» در بازار به قیمت مناسب تبدیل کرده باشند.
به این ترتیب، صاحبان آن ۴۲/۸ تن طلا، احتمالا توانستند در آن هجوم برای خرید، بخشی از طلای وارد شده را به فروش برسانند.
سابقه معامله با شمش طلا به جای ارز
۱۷ بهمن ۱۴۰۲ یک گروه هکری با هک سرورهای تندر صحرا، تصویری از یک سند مالی را منتشر کرده که نشان داد این شرکت که در زمینه صنایع پهپادی با روسیه همکاری داشته معاملات خود را به جای دلار یا هر ارز دیگری با شمش طلا انجام داده است.
سابقه معاملات این چنینی محدود به جنگ اوکراین و معاملات پهپادی با روسیه نیست.
آذرماه سال ۱۳۹۴، «طلا» موضوع چهاردهمین دادگاه بابک زنجانی، متهم اقتصادی مشهور دوران ریاست جمهوری احمدینژاد بود.
در آن جلسه، قاضی دادگاه از زنجانی درباره خرید ۱/۵ تن طلا از آفریقا توضیح خواست. زنجانی در پاسخ به قاضی گفت با هماهنگی رییس کل وقت بانک مرکزی قرار بود ۱/۵ تن طلا از دو نفر به نامهای «آقای میم» و «آقای الف» خریداری و به کشور وارد شود.
زنجانی افزود طلاهای خریداریشده در ترکیه توقیف شده و پس از رفع توقیف به دبی منتقل شده اما در دبی متوجه شدند روی شمشها اکریل پاشیده شده و طلاها تقلبی بودند.
بر اساس این گزارش، نتایج یک پژوهش دانشگاهی که در نشریه «ساینس ادونسز» منتشر شده، نشان میدهد ۳/۵ درصد از مساحت ایران به دلیل استخراج آبهای زیرزمینی برای آبیاری در حال فرونشست است.
مهدی معتق و محمود حقشناس حقیقی از دانشگاه لایبنیتس آلمان، دادههای ماهوارهای جمعآوریشده بین سالهای ۲۰۱۴ تا ۲۰۲۰ میلادی را برای ارزیابی تاثیر استخراج آبهای زیرزمینی در سراسر ایران تجزیه و تحلیل کردند.
به گفته آنها، این اتفاق نتیجه برداشت بیش از حد از آبهای زیرزمینی است و ممکن است صدها تا هزاران سال طول بکشد تا این آب دوباره پر شود.
به گزارش روزنامه بریتانیایی گاردین، بیشترین فرونشست در باغات کاشت پسته در استان کرمان و با نرخ بیش از ۳۵ سانتیمتر در سال ثبت شده است.
معتق هشدار داد اکنون نیاز فوری به اقدام فوری و سیاست منسجم در زمینه آبهای زیرزمینی وجود دارد.
فرونشست زمین بر زیرساختهایی مانند فرودگاهها، جادهها و راه آهن تاثیر میگذارد.
در ایران تختجمشید و دیگر بناهای باستانی اطراف آن مثل نقش رستم سالهاست با پدیده فرونشست زمین مواجه هستند.
به گفته محققان، استخراج ناپایدار آبهای زیرزمینی تقریبا ۹۰ میلیون نفر را در کشور به بحران آب میکشاند.
روزنامه دنیای اقتصاد هشتم شهریور بیشترین نرخ فرونشست در ایران را مربوط به استانهای کرمان، البرز و مرکزی دانست و با با تاکید بر اینکه فرونشست بالای چهار میلیمتر در سال، به معنای رسیدن شرایط به نقطه بحرانی است، نوشت این نرخ در ۱۴ استان کشور بالای ۱۰ سانتیمتر در سال است.
علی بیتاللهی، رییس بخش خطرپذیری مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی، هم در ۲۸ شهریور از زندگی سه میلیون نفر در تهران بر روی پهنه فرونشستی خبر داده و گفته بود نرخ فرونشست زمین در تهران به ۲۰ سانتیمتر رسیده است.
نرخ فرونشست ایران در بین بالاترین رتبههای جهان قرار دارد و ممکن است در برخی مناطق که سفرههای زیرزمینی به طور کامل ریزش کرده اند غیرقابل برگشت باشد.
بحث درباره حمایت نظامی جمهوری اسلامی از روسیه در جنگ اوکراین یکی از محورهای اصلی این دیدار بود که حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل متحد انجام شد.
در بیانیه مطبوعاتی اتحادیه اروپا که روز چهارشنبه چهارم مهر منتشر شده، آمده این دیدار فرصتی بود تا موضع این اتحادیه در مورد مجموعه گستردهای از «مسائل مشکلساز»، به ویژه حمایت نظامی ایران از روسیه و بحرانهای منطقهای به اشتراک گذاشته شود.
بورل در این دیدار تاکید کرد اتحادیه اروپا شدیدا ارسال اخیر موشکهای بالستیک ساخت ایران به روسیه را محکوم میکند.
مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا خطاب به عراقچی خاطر نشان کرد که این اتحادیه اقدام ایران را تهدیدی مستقیم برای امنیت اروپا میداند.
مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا و دیپلمات ارشد این اتحادیه، پیشتر و در ۲۳ شهریور در واکنش به گزارشها مبنی بر این که تهران به روسیه در حال جنگ با اوکراین موشکهای بالستیک داده، گفت اتحادیه اروپا در حال بررسی تحریمهایی است که بخش هوانوردی ایران را هدف قرار میدهند.
آمریکا، آلمان، بریتانیا و فرانسه روز ۲۰ شهریور از وضع تحریمهای تازه علیه جمهوری اسلامی از جمله علیه شرکت هواپیمایی ایرانایر خبر دادند.
روز ۱۶ شهریور، روزنامه والاستریت ژورنال به نقل از یک مقام آمریکایی گزارش داد با وجود هشدارهای غرب، جمهوری اسلامی محمولهای از موشکهای بالستیک کوتاهبرد را در اختیار روسیه قرار داده است.
بر اساس بیانیه روز چهارشنبه اتحادیه اروپا، بخش دیگری از دیدار بورل و عراقچی به وضعیت خاورمیانه اختصاص داشت. در این دیدار بورل با تاکید بر خطر تشدید تحرکات نظامی و پیامدهای آن برای تمام منطقه، خواستار رسیدگی سریع به وضعیت آن شد.
مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا ضمن تاکید بر حمایت از صلح از ایران خواست از نفوذ خود برای پیشگیری از تشدید تنشها استفاده کند.
بورل در این دیدار گفت آتشبس در غزه و توافق در مورد بازگرداندن گروگانهای اسرائیل باید اولویت اصلی برای بهبود وضعیت غیرنظامیان در نوار غزه باشد.
حکومت ایران پس از حمله هفتم اکتبر حماس به اسرائیل، به دلیل حمایتهایش از این گروه مورد انتقاد شدید غرب قرار گرفته است و مقامهای غربی بارها از تهران خواستهاند با توجه به نفوذش بر حماس از تشدید تنش در منطقه جلوگیری کند.
حمله حماس به رویارویی مستقیم جمهوری اسلامی و اسرائیل هم کشید و تهران شامگاه ۲۵ فروردین با بیش از ۳۰۰ موشک کروز، موشک بالستیک و پهپاد به اسرائیل حمله کرد. این اولین حمله مستقیم حکومت ایران به خاک اسرائیل بود.
اسرائیل نیز در پاسخ به عملیات نظامی حکومت ایران، بامداد ۳۱ فروردین پایگاه هوایی هشتم شکاری اصفهان را هدف قرار داد.
مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا با اشاره به اهمیت رعایت حقوق بشر و آزادیهای اساسی، از مقامات ایران خواست حقوق شهروندان خود را رعایت کند.
بورل در این دیدار خواستار پایان دادن جمهوری اسلامی به بازداشتهای خودسرانه، از جمله بازداشت شهروندان اتحادیه اروپا شد.
مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا با اشاره به نقش خود به عنوان هماهنگکننده در برجام بر اساس قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت سازمان ملل متحد، برای تسهیل یک راهحل دیپلماتیک که نگرانی طرفها را برطرف کند،اعلام آمادگی کرد.
در پایان بیانیه مطبوعاتی اتحادیه اروپا آمده هر دو طرف بر اهمیت گفتوگو برای رسیدگی به چالشهای ژئوپلیتیکی و دوجانبه تاکید کردند.
عراقچی که هم اکنون همراه با مسعود پزشکیان در نیویورک به سر میبرد. او علاوه بر بورل، دیدارهای دیگری از جمله دیدار با دیوید لمی، همتای بریتانیایی خود داشته است. او یکی از اعضای ارشد تیم مذاکرهکننده هستهای در توافق برجام بود.