
یک روز پس از حمله به شاهچراغ در شیراز که از سوی افکار عمومی «مشکوک» دانسته شده، ابراهیم رئیسی این حملات را به خیزش سراسری نسبت داد و علی خامنهای هم وعده داد جمهوری اسلامی از «عوامل دشمن» انتقام بگیرد. در این اظهارات، فرافکنی مسوولیت حکومت در تامین امنیت شهروندان آشکار است.
رهبر جمهوری اسلامی روز پنجشنبه پنجم آبان در یک پیام درباره حمله به شاهچراغ در شیراز، این حمله را به «دست دشمن آتشافروز و عوامل خائن یا جاهل و غافل» نسبت داد.
خامنهای گفت همه نیروهای امنیتی و قضایی جمهوری اسلامی و «آحاد مردم» باید «در مقابل جریانی که به جان مردم و امنیت آنان و مقدسات آنان بیاعتنایی و بیاحترامی روا میدارد»، متحد باشند.
این اظهارات در حالی است که ایران از ۴۰ روز پیش به این سو صحنه یک خیزش سراسری علیه جمهوری اسلامی است و مردم ایران علیه نظام و شخص علی خامنهای شعار میدهند.
اشاره رهبر جمهوری اسلامی به «بیاحترامی به مقدسات» در پیامش در حالی است که او در روزهای اخیر معترضان را به «توهین به قرآن» متهم کرده بود.
همزمان با این پیام خامنهای، ابراهیم رئیسی نیز درباره حمله شیراز گفت: «اغتشاش و بینظمی زمینه حرکتهای تروریستی را فراهم میکند.»
جمهوری اسلامی هرگز اعتراضات مردمی را به رسمیت نشناخته و از آن با عنوان «اغتشاش» نام میبرد.
با اینکه داعش با انتشار بیانیهای در کانال تلگرامی خود مسوولیت حمله به «حرم شاهچراغ» شیراز را بر عهده گرفت اما کارشناسان مسائل نظامی و امنیتی از جمله هوشنگ حسنیاری در این زمینه ابراز تردید کردهاند.






در ادامه قیام علیه جمهوری اسلامی و حمایت جهانی از این خیزش سراسری، شماری از چهرهها و گروهها برای دور جدید تجمعات خیابانی فراخوان دادند. یکی از این فراخوانها برای تشکیل زنجیره انسانی در شهرهای جهان است. در ایران نیز جوانان محلات شهرهای مختلف فراخوان برگزاری تجمع صادر کردند.
در داخل کشور، جوانان محلات تهران با انتشار بیانیهای ضمن اشاره به چهلم نیکا شاکرمی، نوجوان کشته شده در اعتراضات، از مردم خواستند از روز پنجشنبه (پنجم آبان) هر روز ساعت ۱۶ به خیابان بیایند.
این گروه با اشاره به نزدیک بودن زادروز کوروش بزرگ نوشت: «هفته دوم آبان را برای آخوندها و مزدورانشان به جهنم تبدیل میکنیم.»
همزمان با آنان، گروه جوانان محلات تبریز هم در فراخوانی از مردم برای تجمع در خیابانها در روز پنجشنبه پنجم آبان ماه دعوت کرد.
جوانان محلات تبریز در بیانیه خود نوشت از روز پنج آبان هر روز در تبریز «روز فراخوان» اعتراض است.
در انزلی هم گروه جوانان محلات انزلی در اطلاعیه نخست خود، از مردم این شهر خواست تا روز پنجم آبان همزمان با چهلمین روز درگذشت نیکا شاکرمی، از ساعت ۱۲ ظهر مغازههای خود را تعطیل کنند و همچنین تجمعی را در میدان انزلی تشکیل دهند.
در کنار این گروهها، جمعی از زنان دادخواه هم برای تجمع سراسری در روز شنبه هفتم آبان فراخوان صادر کردند.
در خارج از ایران، حامد اسماعیلیون، سخنگوی انجمن خانواده قربانیان هواپیمای اوکراینی، فراخوانی برای تجمع در قالب زنجیره انسانی در روز شنبه ۲۹ اکتبر (هفتم آبان) صادر کرد.
پس از تجمع دهها هزار نفری ۲۲ اکتبر در برلین که با فراخوان او و انجمن خانوادههای قربانیان هواپیمای اوکراینی شکل گرفت، اسماعیلیون در فراخوان جدید خود با تکرار عنوان «وقتش رسیده است»، دعوت به ایجاد زنجیرههای انسانی در سراسر دنیا کرد.
بر اساس این فراخوان، شنبه بیست و نهم اکتبر در چندین شهر و ایالت از کشورهای کانادا، آلمان، لوکزامبورگ، هلند، نیوزیلند، سوئد، سوییس، اسکاتلند، آمریکا و ...، زنجیره انسانی تشکیل خواهد شد.
روز چهارشنبه همزمان با چهلمین روز قتل مهسا امینی، خیزش سراسری ایرانیان علیه جمهوری اسلامی اوج گرفت.
بر اساس گزارشها، تجمعهای گسترده اعتراضی در شهرهای مختلف ایران، از شمال تا جنوب و از شرق تا غرب از جمله در تهران، مشهد، شیراز، اراک، قزوین، بندر انزلی و شهرهای دیگر شکل گرفت.
جاوید رحمان، گزارشگر ویژه حقوق بشر سازمان ملل در امور ایران، در هفتاد و هفتمین نشست مجمع عمومی این سازمان در مورد وضعیت حقوق بشر در ایران هشدار داد و گفت: «تحریمها، دولت را از تعهداتش در قبال قوانین بین المللی حقوق بشر معاف نمیکنند.»
همزمان با ابراز نگرانی عمیق ۲۱ کارشناس سازمان ملل از سرکوب معترضان در ایران، گزارشگر ویژه حقوق بشر این سازمان در امور ایران ضمن ابراز نگرانی شدید از کشته شدن معترضان از جمله کودکان، خواستار برقرار شدن ساز و کار مستقل تحقیق در مورد مرگ مهسا امینی و رویدادهای پس از آن شد.
رحمان در گزارش خود به هفتاد و هفتمین نشست مجمع عمومی سازمان ملل متحد اعلام کرد تحقیقات داخلی حداقل استانداردهای شفافیت و بیطرفی را نداشتهاند.
او به کشته شدن صدها معترض از جمله جان باختن ۲۷ کودک و ضرب و جرح شمار دیگری از کودکان «تا حد مرگ» اشاره کرد و گفت که از گزارشها درباره حمله به مدرسهها در شهرهای مختلف کشور و دستگیری کودکان بسیار نگران است.
او در گزارش خود نقض حقوق بشر و خشونت اعمال شده علیه معترضان در ایران را بیسابقه خواند.
در گزارش رحمان همچنین به تحت فشار قرار دادن خانواده کشتهشدگان برای اعترافات اجباری و رد کردن کشته شدن نزدیکانشان در جریان اعتراضات و همچنین بازداشت هزاران نفر اشاره شده است.
در همین حال ۲۱ کارشناس حقوق بشر سازمان ملل از استفاده از گلولههای جنگی در جریان سرکوب معترضان در ایران ابراز نگرانی عمیق کردند.
آنان همچنین گزارشها درباره خشونت فیزیکی و جنسی علیه زنان در جریان اعتراضات و محرومیت آنان از حقوق خود در حین بازداشت و پس از آن را «وحشتناک» خواندند.
این گزارشگران خواستار تحقیقات مستقل بینالمللی درباره این موارد شدند.
۱۰ گزارشگر ویژه و کارشناس سازمان ملل متحد نیز از شورای حقوق بشر این سازمان خواستند تا با برداشتن گامهای ضروری، از جمله تشکیل یک اجلاس فوقالعاده، به مساله نقض فاحش حقوق بشر در ایران بپردازد.
آنان از درخواست تشکیل سازوکار ویژه بینالمللی برای پایان دادن به مصونیت مرتکبان نقض حقوق بشر در جمهوری اسلامی و مسوول شناختن آنان که پیش از این از سوی سازمان عفو بینالملل نیز مطرح شده است، حمایت کردند.
عبدالرسول پورعباس، رییس سازمان سنجش با اشاره به تشدید اقدامات امنیتی در کنکور، در گفتوگو با خبرگزاری ایرنا از برگزاری جلسات «شورای حفاظت از آزمون سازمان سنجش» با حضور نمایندگان نهادهای قضایی، انتظامی و امنیتی از جمله حفاظت سپاه، اطلاعات سپاه، وزارت اطلاعات و پلیس فتا خبر داد.
پورعباس در این باره به تشکیل «شورای حفاظت از آزمون سازمان سنجش بعد از چند سال وقفه» خبر داد و گفت: «اعضای این شورا متشکل از نمایندگان شامل پلیس فتا، قوه قضاییه، قضات مستقر برای آزمون و منتصب برای آزمون، حفاظت سپاه و اطلاعات سپاه، وزارت اطلاعات، نمایندگان وزارت کشور و مسوولان حراست دستگاههای مختلف مرتبط با برگزاری آزمون است.»
او گفت: «همچنین از همکاری قوه قضاییه و قضات ویژه در همه استانها برای مقابله با تخلفات در آزمون بهره گرفتیم. بیش از ۳۰ جلسه شورای حفاظت از آزمون را برگزار و تمام جوانب امر را بررسی کردیم.»
در حالی که در کنکور گذشته میزان تقلبهای صورت گرفته بسیار بالا بود، این مقام دولتی در این زمینه گفت: «میدانستیم شیوه تقلبها نسبت به سالهای قبل پیشرفتهتر شده و از فنآوریهای نو و ابزارهای کاملا پیچیده برای تقلب استفاده میشود که حتی گاه برای کارهای جاسوسی به کار میآید.»
پیشتر یک عضو کمیسیون آموزش مجلس شورای اسلامی گفته بود سوالات کنکور علوم پزشکی ۱۴۰۱ تا یک میلیارد تومان خرید و فروش میشده و ابزارهای بیسابقهای به عنوان فرستنده و گیرنده سوال و جوابهای کنکور به کار گرفته شدهاند.
محمدرضا احمدی سنگری، روز پنجم شهریور ماه با اشاره به این که چگونگی برگزاری کنکور ۱۴۰۱ در مجلس با حضور وزیر علوم، تحقیقات و فنآوری و رییس سازمان سنجش آموزش کشور بررسی شده است، گفت: «تاکنون تا این حد ابزار تقلب از داوطلبان کنکور گرفته نشده بود و تدبیر ویژهای برای برگزاری کنکور امسال در نظر گرفته شده بود.»
همچنین نماینده رشت در مجلس و عضو کمیسیون آموزش به خبرگزاری فارس گفت فرستندهها و گیرندههای کشف شده برای تقلب در کنکور ۱۴۰۱، از ۱۵ تا ۲۵ میلیون تومان قیمت دارند.
او گفت: «ابزارهایی همچون عینک، خودکار و تجهیزات بسیار ویژهای به عنوان فرستنده و گیرنده سوالات و پاسخنامههای آزمون سراسری به کار گرفته شدند. این تجهیزات ویژه که از ۱۵ تا ۲۵ میلیون تومان قیمت دارند، میتوانستند در کسری از ثانیه اطلاعات را به خارج از محل برگزاری آزمون ارسال و پاسخها را دریافت کنند.»
احمدی سنگری اما مدعی شد «با کمک دانشبنیانها»، اقدامات خیلی خاص و ویژهای در کنکور ۱۴۰۱ انجام شده و «تمام تقلبها شناسایی شدند» و اجازه ادامه آزمون به آنها داده نشده است: «اقدامات سازمان سنجش آموزش کشور و وزارت علوم درباره کنکور خوب و به جا بود.»
پیش از این علی شمسیپور، سخنگوی وزارت علوم، تحقیقات و فنآوری هم از کشف ۱۲ شبکه بزرگ تقلب و شناسایی بیش از ۵۰۰ داوطلب متخلف در کنکور امسال خبر داده بود.
همچنین محمدعلی زلفیگل، وزیر علوم، تحقیقات و فنآوری هم از شناسایی ۵۸۵ تقلب در کنکور علوم تجربی خبر داده و گفته بود این موارد در دست رسیدگی هستند و داوطلبان نگران بیعدالتی نباشند.
دهم تیر ماه امسال، رسانهها در ایران از درز سوالات عمومی و اختصاصی کنکور تجربی ۱۴۰۱ در یکی از کانالهای تگرامی خبر دادند و شورای هماهنگی تشکلهای صنفی فرهنگیان نیز اعلام کرد سوالات کنکور به فروش رسیده است.
پس از انتشار این گزارشها، مقامهای سازمان سنجش آموزش کشور از بازداشت افرادی در این زمینه خبر داده و مدعی شدند سوالات به فروش رسیده، «سوالهای جعلی» بودهاند.
سوریه برای سومین بار در کمتر از یک هفته، مدعی حمله هوایی اسرائیل به دمشق شد. بر اساس گزارشهای منتشر شده، بامداد پنجشنبه پنجم آبان، صدای انفجارهایی در پایتخت سوریه شنیده شده است.
وزارت دفاع سوریه اعلام کرد اسرائیل در اولین ساعات پنجشنبه چندین حمله به نزدیکی دمشق انجام داده است که سومین حمله از این دست در کمتر از یک هفته گذشته است.
این وزارتخانه در بیانیهای اعلام کرد این حمله حدود ساعت ۳۰ دقیقه بامداد از سوی «دشمن اسرائیلی» و علیه چندین موضع در اطراف دمشق صورت گرفت.
مقامهای سوری مدعیاند پدافند هوایی این کشور چندین موشک شلیک شده را رهگیری کرده است اما با این حال، جزییاتی از اهداف ارائه نشده و تنها به اعلام این که این حملات خسارات مادی داشته، اکتفا شده است.
از سوی دیگر، دیدهبان حقوق بشر سوریه که یک سازمان غیردولتی مستقر در لندن است، اعلام کرد که حملات اسرائیل مراکزی را در نزدیکی فرودگاه بینالمللی دمشق هدف قرار داده است.
این سازمان گزارش داد حداقل چهار موشک به این مراکز در جنوب پایتخت در منطقه سیده زینب اصابت کرده است.
خبرگزاری فرانسه نیز نوشت هنوز مشخص نیست این اهداف مواضع ارتش سوریه بودهاند یا مواضع شبهنظامیان تحت حمایت جمهوری اسلامی در سوریه.
از زمان آغاز جنگ داخلی در سوریه، حملات زیادی - منتسب به اسرائیل - در سوریه صورت گرفته که نیروهای دولتی سوریه و همچنین متحدان بشار اسد، تحت حمایت جمهوری اسلامی یا شبهنظامیان حزبالله لبنان را هدف قرار داده است.
اسرائیل به ندرت در مورد حملات انجام شده در سوریه اظهارنظر میکند اما مقامهای این کشور تاکنون چندین بار بر لزوم جلوگیری از استقرار جمهوری اسلامی در نزدیکی مرزهای اسرائیل تاکید کردهاند.
جان کربی، سخنگوی شورای امنیت ملی کاخ سفید، گفت از نظر ایالات متحده روسیه احتمالا در حال بررسی راههای کمک به جمهوری اسلامی برای سرکوب معترضان ایران است.
جان کربی خاطرنشان کرد که ایالات متحده نگران است که مسکو همین حالا نیز برای سرکوب معترضان ایران در حال مشاوره دادن به جمهوری اسلامی باشد.
سخنگوی شورای امنیت ملی آمریکا تاکید کرد: «تمرکز ما بر پاسخگو کردن ایران درباره رفتارش با معترضان است.»
از سوی دیگر، ودانت پاتل، معاون سخنگوی وزارت خارجه آمریکا، نیز در نشست خبری خود در واکنش به اظهارات مقامات جمهوری اسلامی درباره نقش داشتن آمریکا در شکلگیری اعتراضات در ایران گفت: «مقامهای ایران با مشکلی که خود ایجاد کردهاند مواجه هستند و همچنان ایالات متحده را به تحریک اعتراضات در این کشور متهم میکنند.»
پاتل خاطرنشان کرد که اعتراضات ایران به خواستههای مردم این کشور مربوط میشود و آمریکا برای حمایت از معترضان ایران در برابر «سرکوب وحشیانه و خشونتبار» حکومت، به دنبال یافتن راهها و ابزارهای مختلف است.
پیشتر نیز، رابرت مالی، نماینده ویژه آمریکا در امور ایران، چهارشنبه در توییتی گفت: «در همراهی با بیانیه ۱۲ وزیر خارجه زن درباره زنان ایران، سرکوب خشونتبار معترضان مسالمتآمیز را محکوم کرده و بر خواست آنها برای آیندهای بهتر برای همه مردم ایران و زنان در همه جای جهان تاکید میکنیم.»
در ۲۸ مهرماه، وزیران خارجه زن ۱۲ کشور با انتشار بیانیهای در مورد نقض حقوق بشر در جریان خیزش سراسری مردم ایران، سرکوب خشونتبار معترضان بخصوص زنان را به دست جمهوری اسلامی محکوم کردند.
مالی همچنین در مصاحبه با فرانس ۲۴ گفت: «دولت آمریکا از طریق اعمال تحریمها، شناسایی و معرفی افرادی که با خشونت افراطی مردم ایران را سرکوب میکنند و تلاش برای دسترسی مردم ایران به اینترنت، از حقوق معترضان این کشور حمایت میکند.»
از سوی دیگر، جاوید رحمان، گزارشگر ویژه حقوق بشر سازمان ملل در امور ایران، نیز در هفتاد و هفتمین نشست مجمع عمومی این سازمان در مورد وضعیت حقوق بشر در ایران گفت: «تحریم ها دولت را از تعهداتش در قبال قوانین بین المللی حقوق بشر معاف نمی کند.»
از سوی دیگر، همزمان با چهلمین روز قتل مهسا امینی و خیزش سراسری ایرانیان، جاستین ترودو، نخستوزیر کانادا، در توییتی به خطاب به معترضان ایران نوشت: «ما در کنار شما ایستادهایم. فراخوانهای شما را برای اقدام میشنویم و به پاسخگوسازی رژیم ایران برای رفتار نفرتانگیز و شرورانهاش ادامه خواهیم داد.»
آنتونی آلبانیزی، نخست وزیر استرالیا، نیز در تازه ترین واکنش علنی خود گفت: «سرکوب اعتراضات دموکراتیک به دست رژیم جمهوری اسلامی را محکوم می کنم و از رژیم میخواهم به حقوق بشر و حقوق مردم برای اعتراض مسالمت آمیز احترام بگذارد.»
آلبانیزی همچنین بر حمایت استرالیا از زنان ایران و حق انسانی آنها برای انتخاب پوشش تاکید کرد.
اسحاق هرتزوگ، رییسجمهوری اسرائیل، نیز در دیدار با جو بایدن و با اشاره به چهلمین روز قتل حکومتی مهسا امینی گفت: «مرگ مهسا نمونهای از سرکوبی است که حکومت جمهوری اسلامی علیه شهروندانش اعمال میکند و در عین حال در مسیر دستیابی به سلاحهای هستهای پیش میرود.»