توافق استرداد محکومان در بلژیک؛ امیدواری جمهوری اسلامی، نگرانی سازمان‌های حقوق بشری

وحیدی روز چهارشنبه ۲۲ تیر در حاشیه جلسه هیأت دولت به خبرنگاران گفت: «اینکه عده‌ای در خارج بنشینند که معمولا هم به دستگاه‌های اطلاعاتی خارجی وصل هستند و بخواهند برای داخل تعیین تکلیف کنند، آن هم در یک مسأله با این اهمیت، قابل قبول نیست.»

او شهروندان ایرانی را تهدید کرد که «تحت تأثیر این القائات سوء قرار نگیرند» و «اگر تحت تأثیر قرار گرفتند، طبق وظایف قانونی، دستگاه‌های مربوطه به آنان تذکراتی می‌دهند که آنان هم حتما باید این تذکرات مدنظرشان باشد و به آن عمل کنند.»

فعالان و گروه‌های مخالف حجاب اجباری از روز سه‌شنبه ۲۱ تیر ماه کارزار گسترده خود با عنوان «حجاب بی‌حجاب» را در چارچوب نافرمانی مدنی و به منظور مخالفت عملی با حجاب اجباری و برخوردهای خشونت‌آمیز حکومتی آغاز کردند.

مقام‌های حکومتی در پی حمایت گسترده زنان در شهرهای مختلف ایران از کارزار «حجاب بی‌حجاب» با واکنش‌های شدید‌اللحنی خواهان افزایش برخورد با زنان شدند.

پیشتر وزیر کشور گفته بود: «برخی از مسائل همچون عفاف و حجاب با گفتمان و تذکر قابل رفع است. در عین حال دستگاه‌های متولی و فراجا وظیفه برخورد با هنجارشکنان را دارند و اجازه همراهی عامدانه با دشمن در جهت تخریب و آلوده کردن فضا به کسی داده نمی‌شود.»

او که به مازندران و گیلان سفر کرده بود با تأکید بر اجرای طرح جداسازی محل شنای زنان که مقام‌های حکومتی آن را «طرح سالم‌سازی دریا» می نامند، گفت: «در حوزه ساحل باید کنشی وارد شد و نه واکنشی.»

وحیدی همچنین خواستار برپایی نمایشگاه‌های فرهنگی برای تأثیرگذاری بر ۲۰ میلیون گردشگری شد که به این دو استان سفر می‌کنند و گفت که از حضور روحانیون در طرح‌های فرهنگی در سواحل حمایت می‌کند.

همزمان محمد سعیدی، نماینده علی خامنه‌ای و امام جمعه قم نیز بر برخورد قاطع با مخالفان حجاب تأکید کرد.

نماینده خامنه‌ای در قم با بیان اینکه برخی افراد از روی دشمنی با حجاب مخالفت می‌کنند و برخی هم فریب خورده هستند، گفت: «برای افرادی که فریب خورده هستند باید دعا کرد و آن‌ها را متوجه کرد ولی با افرادی که از روی دشمنی و با برنامه اقدام می‌کنند باید برخورد قاطع شود.»

از سوی دیگر عباس محمدحسنی، رئیس سازمان عقیدتی-سیاسی ارتش، در واکنش به اعتراضات زنان به حجاب اجباری گفت: «اگر حجاب و عفاف به عنوان خاکریز اول مقابله با جنگ نرم دشمن از دست برود، خاکریزهای دیگرمان را نیز از دست خواهیم داد.»

رئیس سازمان عقیدتی سیاسی ارتش گفت: «دشمن برای تسخیر این خاکریز همه توان خودش را به میدان آورده است و ما باید بتوانیم جامعه هدف را اقناع‌سازی کنیم که حجاب مهم‎‌ترین عامل مقابله با جنگ نرم دشمن است.»

ابوالفضل شکارچی، معاون ستاد کل و سخنگوی نیروهای مسلح نیز خواهان برخورد با مخالفان حجاب اجباری شد و گفت: «دو وظیفه اساسی امروز ما امر به معروف و آگاهی‌بخشی به توده‌های مردم و نهی از منکر است و در حوزه حاکمیت هم باید با مولدان بی‌عفتی برخورد صورت گیرد.»

شکارچی افزود: «بخشی از متولیان امور فرهنگی کشور در حوزه حجاب و عفاف کوتاهی کرده‌اند و در حالی که می‌بینند این سیلاب خطرناک چه آسیبی به جامعه اسلامی وارد می‌کند، اقدام خاصی نمی‌کنند.»

سخنگوی نیروهای مسلح گفت که دشمنان ما در بدنه جامعه ما رخنه کرده‌اند و کسانی که سال‌ها از سفره بیت‌المال ارتزاق کرده‌اند، امروز به لشکریان شیطان پیوسته و علیه حجاب به عنوان ارزشی‌ترین ارزش دینی، اقدام می‌کنند.

شکارچی بر لزوم برخورد شدید با مخالفان حجاب تأکید کرد و حتی گفت که با فیلمسازان و هنرمندانی که به اسم فیلمسازی ریشه عفاف را می‌زنند نیز باید برخورد شود.

همزمان با اظهارات نیکزاد، ناصر کنعانی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی هم در نشست خبری روز چهارشنبه ۲۲ تیر ماه خود گفت سفارت جمهوری اسلامی در سوئد و وزارت امور خارجه موضوع نوری، «شهروند ایرانی زندانی در سوئد» را در دستور کار خود قرار داده است.

کنعانی گفت: «فضاسازی سیاسی یک جریان معاند و تروریستی، زمینه دستگیری این شهروند ایرانی را در سوئد فراهم کرده است.»

او گفت که باید به وضعیت سلامت و درمان نوری «توجه جدی» شود و از دولت سوئد خواست «نگاه سیاسی را از دریچه یک جریان معاند» کنار بگذارد و هر چه سریع‌تر زمینه آزادی این شهروند ایرانی را فراهم کند.

این اظهارات کنعانی در حالی مطرح می‌شود که حمید نوری طی ۹۳ جلسه در دستگاه قضایی سوئد محاکمه شد و شاکیان اولیه او که زمینه دستگیری‌اش را فراهم کردند، زندانیان سابق در ایران و افراد جدا شده از سازمان مجاهدین خلق بودند.

نایب رئیس مجلیس اما در نطق پیش از دستور خود در جلسه علنی مجلس از دولت سوئد خواست تا «خسارت معنوی و مادی وارد آمده» به حمید نوری را جبران کند.

قرار است حکم دادگاه بدوی محاکمه حمید نوری که با دو اتهام «جنایت جنگی» و «قتل عمد» در دادگاه منطقه‌ای استکهلم محاکمه شد، فردا (پنج‌شنبه ۱۴ژوییه، ۲۳ تیر) در قالب یک کنفرانس مطبوعاتی از سوی قاضی توماس ساندر و یکی دیگر از اعضای دادگاه اعلام شود.

دادستان در کیفرخواست نهایی خود برای متهم به دلیل نقش داشتن در اعدام دسته‌جمعی زندانیان سیاسی در سال ۶۷، تقاضای حبس ابد کرد.

حمید نوری ۱۸ آبان ۹۸ ماه به فرودگاه استکهلم رسید و بلافاصله دستگیر شد.

او همه وقایع مربوط به اعدام‌های سال ۶۷ و همچنین اتهام‌ها علیه خود را «نمایشنامه» و «داستان سرتاسر خیالی، توهمی و پوشالی، جعلی و غیرمستند» خواند.

در سال ۶۷ به دنبال صدور فرمان روح‌الله خمینی، چند هزار نفر از زندانیان سیاسی و عقیدتی در زندان‌های جمهوری اسلامی مخفیانه اعدام و در گورهای جمعی دفن شدند. ابراهیم رئیسی، یکی از اعضای هیات مرگ بود. او پس از اعلام پیروزی در انتخابات ریاست جمهوری گفت از ابتدای مسئولیتش در دستگاه قضایی «مدافع حقوق بشر» بوده و «باید مورد تقدیر و تشویق» قرار بگیرد.

در رابطه با صدور حکم حمید نوری اما نایب رئیس مجلس شورای اسلامی از قوه قضاییه و وزارت امور خارجه خواست تا از «تمامی ظرفیت‌های لازم برای آزادسازی نوری و پاسخ‌گو کردن دولت سوئد» استفاده کنند.

ابوالفضل عمویی، سخنگوی کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی هم گفت که آخرین وضعیت نوری در جلسه روز سه‌شنبه این کمیسیون بررسی شد.

عمویی توضیح بیشتری درباره جزییات موارد مطرح شده در این جلسه نداد.

در دو هفته اخیر کاظم غریب‌آبادی، دبیر ستاد حقوق بشر قوه قضاییه و حسین امیر عبداللهیان، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی در دیدار با مجید نوری، پسر حمید نوری، از تلاش‌ها برای آزادی او خبر دادند.

امیر عبداللهیان روز ۱۴ اردیبهشت در روز دیدار با فرزند نوری، از گفت‌وگوی تلفنی با آن لینده، وزیر امور خارجه سوئد نیز خبر داد و گفت که در تماس با او، خواستار آزادی فوری حمید نوری شده است.

یک روز بعد هم مسعود ستایشی، سخنگوی قوه قضاییه، گفت: «باید با مذاکرات، آزادی حمید نوری را پیش ببریم.»

از سوی دیگر اما بررسی معاهده مبادله محکومان با ایران در پارلمان بلژیک مطرح است که امکان استرداد اسدالله اسدی، دیپلمات محکوم شده جمهوری اسلامی به ایران را فراهم می‌کند.

در این شرایط گمانه‌زنی درباره احتمال مبادله زندانیان اروپایی با جمهوری اسلامی افزایش یافته است. پیش از این نیز احتمال مبادله حمید نوری و اسدالله اسدی با احمدرضا جلالی، پژوهشگر ایرانی-‌سوئدی مطرح شده بود.

حداقل پنج شهروند اروپایی و چهار شهروند دو تابعیتی دیگر در ایران زندانی هستند. الیویه وندکاستیل، امدادگر بلژیکی، ماچی‌اِی والچاک، استاد دانشگاه کوپرنیک لهستان، سیسیل کوهلر، مسئول روابط عمومی فدراسیون آموزش و فرهنگ سندیکای کار فرانسه و همسرش و بنجامین بریر، گردشگر فرانسوی در ایران زندانی هستند.

ناهید تقوی، شهروند ایرانی-آلمانی، فریبا عادلخواه، شهروند ایرانی- فرانسوی، مسعود مصاحب، دبیرکل انجمن ایران و اتریش و کامران قادری، تاجر ایرانی-اتریشی، از جمله دیگر زندانیان دو تابعیتی در ایران هستند.

وزیر خارجه فرانسه به نمایندگان پارلمان این کشور گفت که وضعیت کنونی دیگر قابل تحمل نیست، چراکه تهران در مذاکرات دوحه از تاکتیک‌های به تعویق انداختن و بازگشت به مواضع توافق‌شده قبلی استفاده کرده و همزمان برنامه هسته‌ای خود را ادامه می‌دهد.

کولونا گفت: «پنجره فرصت در هفته‌های آینده بسته خواهد شد. هیچ توافقی بهتر از آنچه که اکنون روی میز است، در کار نخواهد بود.»

با این حال، یک مقام ارشد آمریکایی در گفت‌وگو با رویترز خاطرنشان کرد که هیچ مهلت دقیقی برای مذاکرات احیای برجام مشخص نشده است.

این مقام آمریکایی در عین حال تایید کرد که شانس به نتیجه رسیدن این مذاکرات در حال کاهش است و ایران نیز در مذاکرات غیرمستقیم در دوحه هیچ نکته جدیدی را به واشینگتن منتقل نکرده است.

در همین حال، جروزلم پست به نقل از یک مقام آگاه گزارش داد در سفر بایدن به اسرائیل، ایران در صدر دستور کار دوجانبه قرار دارد.

این مقام آگاه گفت: ایران در مذاکرات هسته‌ای در حال بازی برای کسب زمان است و قصد دارد با ادامه دادن وضع موجود، امتیازهای بیشتری برای خود بگیرد.

کاترین کولونا، وزیر خارجه فرانسه، نیز روز سه‌شنبه در اظهاراتی مشابه گفت: «تنها چند هفته تا بسته شدن پنجره فرصت احیای برجام باقی مانده است. این وضعیت دیگر قابل تحمل نیست و تهران در مذاکرات دوحه از تاکتیک‌های به تعویق انداختن و بازگشت به مواضع توافق‌شده قبلی استفاده کرد و همزمان برنامه هسته‌ای خود را ادامه می‌دهد.»

در همین حال یک مقام ارشد دولت بایدن به پولیتیکو گفت: در سفر جو بایدن به اسرائیل و عربستان سعودی احتمالا درباره یکپارچه‌سازی پدافند هوایی کشورهای خاورمیانه در برابر تهدید موشکی ایران نیز بحث‌هایی صورت خواهد گرفت.

آغاز روند عادی‌سازی روابط عربستان سعودی و اسرائیل

مقام‌های ارشد اسرائیلی همچنین در جمع رسانه‌های این کشور ابراز امیدواری کردند در سفر بایدن به خاورمیانه روند عادی‌سازی روابط عربستان سعودی و اسرائیل آغاز شود.

یک مقام ارشد دولت بایدن نیز در گفت‌وگو با تایمز اسرائیل گفت در سفر بایدن به خاورمیانه، پیشرفت‌های ملموسی در روابط عربستان سعودی و اسرائیل رخ خواهد داد و عادی‌سازی روابط این دو کشور کلید خواهد خورد.

انتظار می‌رود در سفر بایدن به خاورمیانه، عادی‌سازی روابط اسرائیل با کشورهای عربی یکی از موضوع‌های مهم مذاکرات باشد.

همچنین قرار است بایدن در سفر خود به عربستان سعودی از ریاض بخواهد با هدف کمک به کاهش قیمت جهانی انرژی، سقف تولید نفت خود را افزایش دهد.

جو بایدن روز چهارشنبه در اولین سفر خود به خاورمیانه، راهی اسرائیل خواهد شد. آنتونی بلینکن، وزیر خارجه آمریکا، نیز بایدن را در طول این سفر منطقه‌ای همراهی خواهد کرد.

بایدن در این سفر برای نخستین بار با پرواز اختصاصی از تل‌آویو به جده خواهد رفت.

خالد بن سلمان، معاون وزیر دفاع عربستان سعودی، در سفر به آمریکا در ماه می بخش عمده خواسته‌های ریاض از ایالات‌متحده را مطرح کرده بود که از جمله آنها می‌توان به لزوم ارائه استراتژی روشن در ارتباط با ایران در صورت شکست مذاکرات احیای برجام و نیز فروش سلاح‌های تهاجمی آمریکایی به عربستان سعودی اشاره کرد.

همزمان نیز،‌ برخی مقام‌های نظامی و دولتی حکومت ایران اذعان کردند که زنان ایرانی در حال برداشتن حجاب خود هستند.

فعالان و گروه‌های مخالف حجاب اجباری روز سه‌شنبه ۲۱ تیرماه کارزار گسترده خود با عنوان «حجاب بی حجاب» را به منظور مخالفت با سبک پوشش اجباری مورد تایید جمهوری اسلامی و برخوردهای خشونت‌آمیز حکومت آغاز کردند.

بسیاری از زنان و دختران با حضور در اماکن عمومی از جمله مراکز خرید، خیابان‌ها،‌ خودروها و معابر با برداشتن حجاب و گفتن جملاتی از جمله «من با حجاب اجباری مخالفم» و «نه به حجاب اجباری،‌ نه به جمهوری اسلامی» به این کارزار پیوستند.

زنان همچنان ویدیوها، روایت‌ها و تصاویر همراهی و حمایت خود از این کارزار را با هشتگ «حجاب بی‌حجاب» در رسانه‌های اجتماعی منتشر می‌کنند.

هشتگ «حجاب بی‌حجاب» به یکی از داغ‌ترین هشتگ‌های توییتر فارسی تبدیل شده است.

علاوه بر این در ویدیوها و پیام‌های رسیده به ایران اینترنشنال بسیاری از مردها نیز حمایت خود را از اقدام اعتراضی همسر، خواهر و بستگان زن خود اعلام کردند.

اعتراض عمومی همزمان با مناسبت حکومتی حجاب

پیش از این بسیاری از فعالان و گروه‌های مدنی و حقوق بشری در رسانه‌های اجتماعی از شهروندان خواسته بودند روز ۲۱ تیرماه را که جمهوری اسلامی روز «حجاب و عفاف» نامیده، برای اقدام‌های اعتراضی خود علیه حجاب اجباری انتخاب کنند.

نهادها و مقام‌های جمهوری اسلامی همزمان با این روز برگزاری برنامه‌های تبلیغی مربوط به حجاب را در ورزشگاه‌ها و سالن‌های شهرها آغاز کرده‌اند.

از سویی تشدید طرح‌های «عفاف و حجاب» در دستور کار مقام‌ها و سازمان‌های دولتی قرار گرفته است.

از سوی دیگر، برخی تصاویر حاکی از دیوارنویسی شعارهای ضدحکومت و علیه حجاب اجباری در بعضی خیابان‌هاست.

همزمان با این کارزار، شماری از زنان خواستار همراهی و حمایت مردها از آن در مقابله با حجاب اجباری شده‌اند و شاهزاده رضا پهلوی روز دوشنبه در پیامی از مردان ایرانی خواست «دوشادوش زنان در صف اول این مبارزه باشند».

اذعان مقام‌ها به مخالفت مردم با حجاب

با گسترش کارزار مخالفت با حجاب اجباری برخی مقام‌های جمهوری اسلامی به اقدامات اعتراضی شهروندان اذعان کردند.

ابوالفضل شکارچی،‌ سخنگوی نیروهای مسلح از جمله مقام‌های نظامی جمهوری اسلامی است که گفت: «بسیاری از زنان جامعه ما در عین اینکه مسلمان هستند نسبت به این موضوع (مخالفت با حجاب) ناآگاهانه اقدام می‌کنند.»

از سوی دیگر محمدرضا صباغیان، عضو کمیسیون داخلی مجلس گفت: «در حال حاضر که ما صحبت می‌کنیم می‌بینیم در برخی شهرها تعدادی از افراد کشف حجاب کرده‌اند.»

با این حال سخنگوی دولت، وزیر ارشاد و رییس مجلس از جمله مقام‌هایی‌اند که همزمان با گسترش این کارزار بر اجرای قوانین مربوط با حجاب تاکید کردند.

در روز‌های گذشته حملات رسانه‌های حکومتی به مخالفان حجاب اجباری افزایش یافته است.

روزنامه همشهری، وابسته به شهرداری تهران، در همین زمینه به مخالفان حجاب اجباری واکنش نشان داده و آن‌ها را جریانی خواند که «تشویق به آتش‌زدن بانک‌ها و شکستن شیشه و بستن راه مردم می‌کرده و امروز به چوب بستن حجاب را تشویق می‌کند.»

پیش از این ده‌ها نفر از فعالان حقوق زنان با امضای بیانیه‌ای گفته بودند تعیین روز «حجاب و عفاف، تنها بهانه‌ای برای نشانه‌گذاری جدید سرکوب بیشتر مردم و به طور خاص زنان ایرانی است.»

تشدید طرح‌های تحمیلی حکومت

جمهوری اسلامی در آستانه فرارسیدن هفته «حجاب و عفاف»، طرح‌های مربوط به نظارت بر پوشش شهروندان در اماکن اداری و عمومی را تشدید کرده و حضور گشت‌های ارشاد به شکل آشکاری بیشتر شده بود.

نهادهایی از جمله «ستاد امر به معروف و نهی از منکر» در هفته‌های اخیر بارها تاکید کردند که مقام‌های ادارات باید در زمینه حجاب زنان در اماکنی از جمله بانک‌ها تذکر بدهند،‌ در غیر این‌صورت مسئولان شعب بانک‌ها باید پاسخگو باشند.

این نهادها همچنین از راه‌اندازی «گشت ارشاد نامحسوس» در فضاهای اداری و بانکی خبر دادند.

امامان جمعه هفته گذشته، به صورت هماهنگ به مخالفان حجاب اجباری هجمه کرده بودند.

احمد خاتمی، عضو مجلس خبرگان و امام جمعه تهران گفته بود: «بسیاری از بی‌حجاب‌ها زن و بچه همان دزدها و مفسدان اقتصادی هستند.»

محمد سعیدی، امام جمعه قم نیز گفته بود با دستور ابراهیم رئیسی همه مسئولان موظف به رعایت حجاب‌اند.

پیش از اظهارات ائمه جمعه، رئیسی در جلسه شورای عالی انقلاب فرهنگی دستور داد که «همه دستگاه‌ها و نهادهای فرهنگی و اجرایی» نسبت به اجرای قانون مصوب سال ۱۳۸۴ در زمینه حجاب تلاش خود را به کار گیرند.

بر اساس قوانین و گزارش رسانه‌های جمهوری اسلامی دست‌کم ۲۵ دستگاه دولتی در زمینه پیشبرد طرح‌های مربوط به حجاب و عفاف وظایف و بودجه‌ دارند.

دستگاه‌های انتظامی و قضایی در سال‌های گذشته مسئولیت پیشبرد طرح‌های اجبارآمیز حکومت در فضاهای عمومی را داشته‌اند و علاوه بر بازداشت بسیاری از زنان برای آن‌ها پرونده قضایی تشکیل دادند.