ایلان ماسک در گفتوگو با اکونومیست پیشبینی کرد هوش مصنوعی ظرف پنج سال ممکن است از مجموع توانایی فکری انسانها فراتر رود و طی یک دهه، کار و پول را به مفاهیمی کماهمیت تبدیل کند. با این حال، چشمانداز او برای آینده بشر میان امید و ترس از در نوسان است.
ماسک میگوید جهان تنها چند سال با نقطهای فاصله دارد که در آن، ظرفیت فکری سامانههای هوش مصنوعی از مجموع هوش انسانها بیشتر خواهد شد؛ تحولی که به باور او نهتنها بازار کار و ساختار اقتصادی، بلکه جایگاه انسان در جهان را دگرگون میکند.
ماسک در مصاحبهای ۹۰ دقیقهای با اکونومیست در کارخانه تسلا در تگزاس گفت مردم هنوز ابعاد تحول پیش رو را درک نکردهاند. او پیشبینی کرد هوش مصنوعی ظرف پنج سال میتواند از مجموع توانایی فکری انسانها فراتر رود و طی ده سال، فاصلهای چشمگیر با آن پیدا کند.
به گفته ماسک، هوش مصنوعی بر جهان دیجیتال و انبوهی از رباتهای هوشمند بر محیط فیزیکی مسلط خواهند شد. او انتظار دارد رباتها بیشتر کارهای دستی را انجام دهند و سامانههای هوش مصنوعی نیز وظایف شناختی، از جمله برنامهنویسی، را بر عهده بگیرند.
در چنین وضعیتی، کار انسان از یک ضرورت اقتصادی به فعالیتی «اختیاری» تبدیل خواهد شد.
هوش مصنوعی میتواند انسان را از مرکز قدرت کنار بزند
تصویر ماسک از آینده فقط امیدوارکننده نیست. او معتقد است وقتی ظرفیت هوش مصنوعی از توانایی انسان فراتر برود، حفظ کنترل این فناوری ممکن است دیگر امکانپذیر نباشد.
از نگاه او، سامانههایی که از مجموع بشر باهوشترند، لزوما برای همیشه از انسان فرمان نخواهند برد؛ همانگونه که انسانها از شامپانزهها دستور نمیگیرند.
ماسک احساس خود نسبت به هوش مصنوعی را ناپایدار توصیف کرد و گفت این فناوری میتواند او را در یک روز از «هیجان» به «وحشت» برساند. او میگوید فعلا از نظر فلسفی تصمیم گرفته است بر جنبههای امیدوارکننده تمرکز کند، نه اینکه شواهد مربوط به خطرها کاهش یافته باشند.
ماسک پیشتر هشدار داده بود انسانها ممکن است در بهترین حالت به حیوانات خانگی هوش مصنوعی تبدیل شوند. اکنون نیز خطر ازدسترفتن قدرت انسان را جدی میداند، اما معتقد است توقف پیشرفت این فناوری عملا ممکن نیست.
این نگاه، تناقضی اساسی در مواضع او ایجاد میکند: یکی از قدرتمندترین کارآفرینان جهان به توسعه فناوریای کمک میکند که به گفته خودش میتواند ظرف چند سال قدرت را از او و دیگر انسانها بگیرد.
آیندهای بدون شغل و پول
بخش امیدوارکننده چشمانداز ماسک بر توانایی ماشینها برای تولید فراوان کالا و خدمات استوار است. او پیشبینی میکند رباتها و هوش مصنوعی طی یک دهه، جهان را وارد عصر «فراوانی شگفتانگیز» کنند.
اگر ماشینها بتوانند تقریبا همه کالاها و خدمات مورد نیاز انسان را به میزان نامحدود تولید کنند، از نگاه ماسک پول بهتدریج کارکرد خود را از دست خواهد داد. در آن شرایط چیزی برای کمیاببودن، فروختن یا پساندازکردن وجود نخواهد داشت.
ماسک میگوید در دوره گذار، احتمالا بازتوزیع گسترده ثروت و ایجاد نوعی «درآمد بالای همگانی» ضروری خواهد شد. از نظر او، دولتها میتوانند برای مردم چک صادر کنند و در اقتصادی با تولید ماشینی فراوان، کاهش قیمتها ممکن است به مشکلی مهمتر از تورم تبدیل شود.
او همچنین گفته است مشکلی با پرداخت «تریلیونها دلار مالیات» ندارد؛ هرچند معتقد است خود پول ممکن است یک دهه دیگر بیاهمیت شود.
اکونومیست مینویسد ماسک توضیح روشنی درباره مسیر رسیدن به این جهان ارائه نمیکند. تامین سرمایه هنگفت لازم برای ساخت مدلها، رباتها و زیرساختهای انرژی چگونه امکانپذیر خواهد بود، اگر سرمایهگذاران انتظار داشته باشند پول بهزودی ارزش خود را از دست بدهد؟
همچنین روشن نیست جوامع چگونه باید ناآرامیهای سیاسی و اقتصادی سالهای گذار را مدیریت کنند یا حکومتهای اقتدارگرای مجهز به هوش مصنوعی چرا باید داوطلبانه قدرت خود را واگذار کنند.
مساله آینده بشر فقط تامین نیازهای مادی نیست
ماسک معتقد است حتی در جهانی که انسان دیگر مجبور به کارکردن نیست، مردم میتوانند از فعالیتهایی مانند شطرنج یا باغبانی لذت ببرند. انسانها امروز نیز شطرنج بازی میکنند، با اینکه میدانند رایانهها میتوانند آنها را شکست دهند.
اما حذف ضرورت کار فقط مساله درآمد نیست. کار برای بسیاری از انسانها منبع هویت، منزلت اجتماعی و معناست. اگر انسان پس از هزاران سال تلاش برای بقا ناگهان با اوقات فراغت نامحدود روبهرو شود، ممکن است نتواند بهسادگی خود را با احساس بینیازی یا حتی زائدبودن سازگار کند.
اکونومیست این بخش از پاسخ ماسک را سادهانگارانه میداند و هشدار میدهد احساس بیفایدهبودن میتواند به سرخوردگی، بحران معنا و زوال اجتماعی منجر شود.
در نتیجه، پرسش اصلی آینده فقط این نیست که آیا ماشینها میتوانند نیازهای مادی انسان را تامین کنند؛ بلکه این است که انسان در جهانی بدون کار اجباری، چگونه برای زندگی خود معنا پیدا خواهد کرد.
ماسک خواستار همکاری رقبای آمریکایی و چینی است
ماسک خطرهای کوتاهمدت ناشی از افزایش قدرت مدلها را میپذیرد و خواستار ایجاد سازوکاری برای بررسی متقابل آنها شده است.
او با الهام از پیشنهاد دمیس هاسابیس، از بنیانگذاران گوگل دیپمایند، پیشنهاد میکند آزمایشگاههای پیشرو هوش مصنوعی پیش از انتشار مدلهای جدید، امکان آزمایش آنها را برای رقبای خود فراهم کنند.
براساس پیشنهاد ماسک، شرکتهای آمریکایی و چینی باید یک یا دو هفته فرصت داشته باشند مدلهای یکدیگر را بررسی کنند و خطرهای شناساییشده را به دولتهای واشینگتن و پکن گزارش دهند.
او گفت: «رقبا میتوانند یکدیگر را وادار کنند درستکار بمانند.»
ماسک معتقد است دولتها باید تضمین اجرایی این سازوکار را فراهم کنند و اگر یکی از شرکتها از قواعد جمعی سرپیچی کرد، مداخله کنند. او در عین حال جزئیات روشنی درباره نهاد ناظر، چگونگی جلوگیری از تعارض منافع یا نقش جامعه و نهادهای مستقل ارائه نکرد.
اکونومیست پیشنهاد او را ضعیف و تا حدی در خدمت منافع شخصیاش ارزیابی میکند، زیرا نظارت بر فناوری تعیینکننده آینده بشر را عمدتا به همان شمار اندک افرادی واگذار میکند که مشغول ساخت آن هستند.
ماسک حاضر است اختلافش با سم آلتمن را کنار بگذارد
ماسک گفت اگر ایمنی هوش مصنوعی ایجاب کند، آماده است اختلافهای خود با سم آلتمن، مدیرعامل اوپنایآی، را کنار بگذارد.
ماسک و آلتمن زمانی اوپنایآی را با یکدیگر بنیان گذاشتند، اما در سالهای بعد بر سر مسیر فعالیت این شرکت وارد اختلافهای عمیق و نبرد حقوقی شدند.
ماسک گفت: «در نهایت، اگر مجبور باشیم گفتوگو کنیم، گفتوگو خواهیم کرد.» او افزود ممکن است هر دو طرف لازم باشد «برای خیر و صلاح جهان» اختلافهای شخصی را کنار بگذارند.
چین ممکن است رهبری هوش مصنوعی را به دست بگیرد
ماسک احتمال میدهد شرکتهای چینی در مقطعی به رهبران صنعت هوش مصنوعی تبدیل شوند. او توان گسترده چین در تولید برق و ساخت انبوه رباتها را دو مزیت مهم این کشور میداند.
ماسک میگوید محدودیتهای آمریکا در زمینه صادرات تراشههای پیشرفته، ممکن است فقط بهطور موقت سرعت چین را کاهش دهند. به اعتقاد او، چین به حل مشکل ساخت دستگاههای پیشرفته لیتوگرافی نزدیکتر از چیزی است که بسیاری تصور میکنند.
او با پیشنهاد برخی مقامهای دولت ترامپ برای ممنوعکردن استفاده شرکتهای آمریکایی از مدلهای چینی نیز مخالف است و میگوید این اقدام نمیتواند مانع پیروزی احتمالی چین در رقابت جهانی هوش مصنوعی شود.
از نگاه ماسک، ایمنی این فناوری بدون مشارکت چین ممکن نیست. به همین دلیل، سازوکار نظارت متقابل مورد نظر او باید آزمایشگاههای چینی را نیز در بر بگیرد.
بقای بلندمدت انسان ممکن است به زندگی در چند سیاره وابسته باشد
نگاه ماسک به آینده بشر فقط به هوش مصنوعی محدود نمیشود. او هدف بلندمدت اسپیسایکس را تبدیل انسان به گونهای چندسیارهای و ایجاد سکونتگاهی پایدار در مریخ میداند.
ماسک بیش از ۸۰ درصد حق رای در اسپیسایکس را در اختیار دارد و میگوید این تمرکز قدرت برای جلوگیری از قربانیشدن ماموریت مریخ در برابر سودآوری کوتاهمدت ضروری است.
او قصد دارد مراکز داده فضایی را نیز به بخشی از زیرساخت آینده هوش مصنوعی تبدیل کند؛ طرحی که فعالیتهای فضایی، انرژی، ارتباطات و توسعه هوش مصنوعی را در یک چشمانداز واحد به هم پیوند میدهد.
مسابقه فناوری از آمادگی جامعه جلو افتاده است
مهمترین نتیجه گفتوگوی ماسک با اکونومیست شاید نه پیشبینی دقیق او درباره پنج یا ده سال آینده، بلکه شکاف میان سرعت توسعه هوش مصنوعی و آمادگی جوامع برای پیامدهای آن باشد.
شرکتها با سرمایهگذاری گسترده در حال ساخت مدلهای قدرتمندتر، رباتهای انساننما و مراکز داده تازهاند، اما هنوز پاسخ روشنی برای پرسشهای بنیادین وجود ندارد: چه کسی باید بر این فناوری نظارت کند؟ سود آن چگونه توزیع خواهد شد؟ انسان بدون کار چه جایگاهی خواهد داشت؟ و اگر هوش مصنوعی از بشر قدرتمندتر شود، چگونه میتوان آن را پاسخگو نگه داشت؟
ماسک از یک سو آیندهای سرشار از وفور، درآمد همگانی، فراغت و گسترش انسان در چند سیاره را ترسیم میکند و از سوی دیگر هشدار میدهد همان فناوری ممکن است انسان را از مرکز قدرت کنار بزند.
این دو تصویر متضاد، جوهر نگاه او به آینده است: امید به اینکه هوش مصنوعی محدودیتهای تاریخی بشر را از میان بردارد و ترس از اینکه انسان، هنگام رسیدن به آن جهان، دیگر توانایی تعیین مسیر آن را نداشته باشد.
اداره پلیس نیویورک اعلام کرد دو مرد بعدازظهر پنجشنبه در دو نقطه نزدیک به یکدیگر در محله آپر وست ساید هدف حمله قرار گرفتند و از ناحیه بالاتنه زخمی شدند.
براساس گزارش تایمز اسرائیل، یکی از قربانیان مردی یهودی و دیگری مردی آسیاییتبار و غیر یهودی است. هر دو قربانی که ۵۷ و ۵۰ سال دارند، در وضعیت باثبات به مرکز پزشکی مانت ساینای منتقل شدند.
پلیس با استناد به اظهارات قربانی و شاهدان گفت مهاجم هنگام حمله به مرد یهودی فریاد «اللهاکبر» سر داده است. گروه گشت محلهای شومریم منهتن [یک سازمان داوطلبانه و غیرمسلح از شهروندان یهودی است که به عنوان گروه «دیدبان محله» برای افزایش امنیت، پیشگیری از جرم و کمک به ساکنان منطقه منهتن در نیویورک فعالیت میکند] نیز اعلام کرد مهاجم از پیچگوشتی برای زخمیکردن قربانی استفاده کرده است.
پلیس هنوز انگیزه حملات را بهطور قطعی اعلام نکرده است.
مظنون در نزدیکی محل حمله بازداشت شد
جسیکا تیش، رییس پلیس نیویورک، مظنون را رائول مورالس، ۵۱ ساله، معرفی کرد. او پس از عملیات جستوجو در نزدیکی محل حمله بازداشت شد.
تیش گفت پلیس در حال بررسی این موضوع است که آیا حملات، جرم ناشی از نفرت بودهاند یا نه. او همچنین گفت ممکن است مشکلات سلامت روان در رفتار مظنون نقش داشته باشد.
نخستین حمله در تقاطع خیابان ۸۴ و سنترال پارک وست و حمله دوم در تقاطع خیابان ۸۶ و خیابان آمستردام رخ داد. محل حمله دوم حدود نیم بلوک با یک مرکز جامعه یهودیان فاصله داشت و در منطقهای با جمعیت قابلتوجه یهودی قرار گرفته است.
پلیس نخستین تماس درباره این حوادث را ساعت ۱:۳۱ بعدازظهر دریافت کرد. پس از آن، ماموران محل هر دو حمله را با نوار پلیس محصور کردند و یک بالگرد نیز بر فراز منطقه به پرواز درآمد.
گروه شومریم منهتن گفت بلافاصله پس از حملات حدود پنج تماس دریافت و اعضای خود را برای جمعآوری اظهارات شاهدان به محل اعزام کرد. نیروهای امدادی هاتزولا [یک سازمان غیرانتفاعی و داوطلبانه برای ارائه خدمات فوریتهای پزشکی و آمبولانس است که در ابتدا توسط و برای جوامع یهودی ارتدوکس تاسیس شد] و ماموران پلیس نیز در محل حضور یافتند.
اعضای شومریم پس از اطلاع از فرار مهاجم به یک مجتمع مسکن عمومی در نزدیکی محل، پلیس را مطلع کردند. ماموران مظنون را چند بلوک بالاتر از محل حمله دوم بازداشت کردند.
یکی از هماهنگکنندگان شومریم گفت: «پلیس نیویورک برای دستگیری این فرد بسیار سریع و مصمم عمل کرد.»
یکی از قربانیان کیپا بر سر داشت
مایکا لشر، نماینده یهودی منطقه در مجلس ایالتی نیویورک، که در محل حادثه حضور داشت، گفت یکی از قربانیان هنگام حمله کیپا بر سر داشت.
خاخام این قربانی نیز گفت او از سمت راست قفسه سینه زخمی شده است، اما وضعیت باثباتی دارد و انتظار میرود بهزودی از بیمارستان مرخص شود.
به گفته خاخام، این مرد نخواسته است هویتش علنی شود، زیرا مادر سالخوردهاش در اسرائیل هنگام وقوع حادثه خواب بوده و او میخواهد شخصا مادرش را در جریان قرار دهد.
این حمله در روز «تیشا بئاو» رخ داد؛ مناسبتی که از غمانگیزترین روزهای تقویم یهودیان به شمار میرود و با دعا و روزهداری همراه است.
مقامهای شهری احتمال انگیزه یهودستیزانه را مطرح کردند
جولی منین، رییس شورای شهر نیویورک، گفت شواهد اولیه نشان میدهد ممکن است این حادثه ماهیتی یهودستیزانه داشته باشد.
او در بیانیهای گفت: «ترس در جامعه یهودیان واقعی است. هر شهروند نیویورکی، صرفنظر از باور دینی یا هویتش، حق دارد در محله خود احساس امنیت کند.»
زهران ممدانی، شهردار نیویورک، نیز گفت تحقیقات اولیه نشان میدهد مشکلات سلامت روان ممکن است در این حادثه نقش داشته باشد و پلیس همزمان در حال بررسی حملات بهعنوان جرایم احتمالی ناشی از نفرت است.
ممدانی گفت: «چنین حملات نفرتانگیز و نفرتآوری در شهر ما جایی ندارند.»
رهبران یهودی پیشتر از مواضع ضدصهیونیستی ممدانی انتقاد کرده و گفته بودند این مواضع ممکن است به افزایش نفرت علیه یهودیان منجر شود. ویدئویی که او یک روز پیش از حملات درباره عملکرد نیروهای اسرائیلی در غزه منتشر کرد نیز با اعتراض شماری از یهودیان نیویورک روبهرو شد.
جرایم یهودستیزانه بیش از نیمی از موارد ثبتشده را تشکیل میدهد
براساس آمار پلیس نیویورک، از ابتدای سال میلادی تا پایان ماه گذشته ۱۷۸ جرم یهودستیزانه تاییدشده در این شهر ثبت شده است. این موارد ۵۵ درصد از مجموع جرایم ناشی از نفرت در نیویورک را تشکیل میدهد، در حالی که یهودیان حدود ۱۰ درصد جمعیت شهر را شامل میشوند.
یک روز پیش از حملات آپر وست ساید نیز مردی ۶۴ ساله در بروکلین هدف حمله قرار گرفت. پلیس گفت مهاجم هنگام هلدادن این مرد یهودی، ناسزاهای یهودستیزانه فریاد زده است. جراحات قربانی به درمان در بیمارستان نیاز داشت.
تحقیقات پلیس درباره انگیزه حملات آپر وست ساید و احتمال طرح اتهام ارتکاب جرم ناشی از نفرت ادامه دارد.
مجمع عمومی سازمان ملل متحد قرار است روز جمعه دوم تیر درباره تمدید ماموریت فولکر تورک، کمیسر عالی حقوق بشر این سازمان، رایگیری کند؛ موضوعی که در پی مخالفت روسیه و اسرائیل و طرح تردیدهایی از سوی آمریکا، به مسالهای مناقشهبرانگیز تبدیل شده است.
تورک که از منتقدان صریح جنگ روسیه در اوکراین و عملکرد اسرائیل در غزه است، نخستین دوره چهارساله خود را در ماه اکتبر به پایان میرساند. آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل، پیشنهاد کرده است ماموریت این حقوقدان اتریشی برای چهار سال دیگر و تا سال ۲۰۳۰ تمدید شود.
گوترش که دوره مسئولیت خودش در ماه دسامبر پایان مییابد، در گذشته همکاری نزدیکی با تورک داشته است. سخنگوی سازمان ملل میگوید دبیرکل از عملکرد او در دوره تصدی سمت کمیسر عالی حقوق بشر رضایت دارد.
روسیه تمدید کوتاهمدت را پیشنهاد کرده است
براساس سندی که رویترز مشاهده کرده، روسیه در مخالفت با پیشنهاد گوترش خواستار آن شده است که ماموریت تورک فقط اندکی بیش از دو ماه و تا پایان سال ۲۰۲۶ تمدید شود.
مسکو استدلال میکند انتصاب تورک برای یک دوره کامل چهارساله، فرصت انتخاب کمیسر عالی حقوق بشر را برای دبیرکل بعدی سازمان ملل از بین میبرد.
نمایندگی روسیه در سازمان ملل اعلام کرد: «انتخاب مجدد آقای تورک برای چهار سال، فرصت انتخاب فرد مورد نظر دبیرکل جدید برای چنین سمت مهمی در یک دوره طولانی را از او میگیرد.»
این نمایندگی پیشنهاد تمدید چهارساله را با توجه به حساسیت ساختار حقوق بشر سازمان ملل «خودسرانه» خواند و مدعی شد بسیاری از کشورهای عضو سازمان ملل نیز با موضع روسیه موافقاند.
مسکو همچنین گفت نتیجه اأیگیری مشخص خواهد کرد چه تعداد از این کشورها حاضرند «بدون ترس از اقدامات تلافیجویانه» موضع خود را آشکارا بیان کنند.
نمایندگی روسیه این ادعا را که مخالفت مسکو ناشی از انتقادهای تورک درباره جنگ اوکراین است، رد کرد و آن را «نگاهی محدود و تکبعدی» خواند. این نمایندگی گفت هدف روسیه حفظ یکپارچگی نهادی سازمان ملل و احترام به رویههای آن است.
برخی دیپلماتها نیز بهطور خصوصی گفتهاند انتخاب کمیسر عالی حقوق بشر برای یک دوره کامل باید به جانشین گوترش واگذار شود. یکی از این دیپلماتها گفت: «این تصمیم بر عهده دبیرکل بعدی است.»
اسرائیل مخالفت کرده و آمریکا تردیدهایی دارد
سه دیپلمات به رویترز گفتند اسرائیل نیز با تمدید چهارساله ماموریت تورک مخالف است. ایالات متحده هم درباره این پیشنهاد تردیدهایی مطرح کرده است.
مخالفت این کشورها باعث شده است انتصابی که انتظار میرفت با اجماع اعضای سازمان ملل انجام شود، به رایگیریای مناقشهبرانگیز تبدیل شود.
نمایندگی اسرائیل و وزارت خارجه آمریکا بلافاصله به درخواست رویترز برای توضیح مواضع خود پاسخ ندادند.
این رایگیری در مجمع عمومی سازمان ملل برگزار خواهد شد؛ بنابراین حق وتوی پنج عضو دائم شورای امنیت، شامل روسیه، چین، آمریکا، بریتانیا و فرانسه، در آن کاربرد ندارد.
انتقادهای تورک از روسیه، اسرائیل و آمریکا
سمت کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل در سال ۱۹۹۳ ایجاد شد. فردی که این سمت را در اختیار دارد، بهویژه در شرایط گسترش حکومتهای خودکامه و عقبگرد آزادیهای مدنی، وظیفه مهمی در واکنش به موارد نقض حقوق بشر بر عهده دارد.
برخی منتقدان در ابتدای انتصاب تورک تصور میکردند او در مقایسه با مقامهای پیشین رویکرد محتاطانهتر و کمسروصداتری در پیش خواهد گرفت. با این حال، تورک در دوره مسئولیت خود بارها عملکرد دولتهایی از جمله روسیه، اسرائیل و ایالات متحده را مورد انتقاد قرار داده است.
او از زمان آغاز تهاجم تمامعیار روسیه به اوکراین در سال ۲۰۲۲، مسکو را به نقض شدید حقوق بشر و حقوق بشردوستانه بینالمللی متهم کرده است. روسیه این اتهامها را رد میکند.
تورک همچنین «کشتار گسترده» در غزه را محکوم کرده است. با وجود این، برخی افراد، از جمله شماری از کارکنان دفتر او، از اینکه اقدامات اسرائیل در غزه را نسلکشی نخوانده، ابراز تاسف کردهاند. اسرائیل اتهام نسلکشی را قاطعانه رد میکند.
کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل از آمریکا نیز انتقاد کرده است. او خواستار تحقیق درباره مرگ افراد در بازداشتگاههای مهاجرتی این کشور شده و درگیریهای نظامی میان آمریکا و [حکومت] ایران را محکوم کرده است. واشینگتن در پاسخ، از استانداردهای مراقبت از افراد در بازداشتگاهها دفاع کرده است.
اروپا، آفریقا و آمریکای لاتین از تورک حمایت میکنند
دیپلماتها میگویند گوترش در چند ماه گذشته برای جلب توافق دولتها و جلوگیری از مخالفتهای لحظه آخری درباره تمدید ماموریت تورک رایزنی کرده است. با وجود این مذاکرات، پیشنهاد متقابل روسیه در آستانه رایگیری مطرح شد.
به گفته دیپلماتها، تورک از حمایت گسترده کشورهای اروپایی و بسیاری از دولتهای آمریکای لاتین برخوردار است.
یک یادداشت دیپلماتیک اتحادیه آفریقا که رویترز آن را مشاهده کرده است نیز نشان میدهد کشورهای عضو این اتحادیه با تمدید چهارساله ماموریت او «مخالفتی ندارند».
در حال حاضر هیچ نامزد دیگری برای تصدی سمت کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل معرفی نشده است.
استفان دوجاریک، سخنگوی سازمان ملل، گفت گوترش در پیشنهاد تمدید ماموریت تورک، قطعنامهها و مقررات مربوط را رعایت کرده است.
او افزود: «دبیرکل از فعالیتهایی که فولکر تورک در دوره مسئولیت خود بهعنوان کمیسر عالی حقوق بشر انجام داده، بسیار قدردانی میکند.»
ثمین الخیطان، سخنگوی دفتر کمیسر عالی حقوق بشر، درباره احتمال انتخاب مجدد تورک اظهارنظر نکرد، اما گفت: «به گمانم کمیسر عالی آماده خدمت است.»
تورک، حقوقدانی با چند دهه سابقه فعالیت در سازمان ملل، پیش از تصدی این سمت در دفترهای مهم این سازمان در ژنو و همچنین ماموریتهای میدانی، از جمله در کوزوو، کار کرده است.
اکنون نتیجه رایگیری روز جمعه مشخص خواهد کرد که آیا حمایت کشورهای اروپایی، آفریقایی و آمریکای لاتین برای تمدید کامل دوره او کافی است یا پیشنهاد روسیه و مخالفت اسرائیل، ماموریتش را به دورهای کوتاه تا پایان سال محدود خواهد کرد.
سخنگوی دولت بریتانیا پنجشنبه یکم مرداد، در واکنش به هشدار سپاه پاسداران گفت: «نیروهای مسلح ما آمادهاند تا از بریتانیا در برابر هرگونه حمله محافظت کنند. بریتانیا بهصورت شبانهروزی و در هماهنگی نزدیک با متحدان خود در ناتو، آماده دفاع از خود است.»
او افزود: «این آمادگی، بهرهگیری از یک سامانه چندلایه دفاع هوایی و موشکی را نیز دربرمیگیرد که نیروی دریایی سلطنتی بریتانیا، ارتش بریتانیا و نیروی هوایی سلطنتی این کشور با استفاده از مجموعهای از تواناییهای پیشرفته و در همکاری نزدیک با متحدان ما در ناتو فراهم میکنند.»
دولت بریتانیا همچنین تاکید کرد رویکرد این کشور به درگیری جاری در خاورمیانه تغییری نکرده و همچنان به دفاع از مردم، منافع و متحدان خود، چارچوبهای بینالمللی و کشیده نشدن به درگیریهای گستردهتر متعهد است.
روابط عمومی سپاه پاسداران، پنجشنبه یکم مرداد در بخشی از بیانیه شماره ۴۶ خود اعلام کرد هر پایگاهی که برای حمله علیه مواضع جمهوری اسلامی استفاده شود «هدف مشروع» است، سپس بریتانیا را به مشارکت در حملات اخیر متهم کرد و هشدار داد: «بیش از این پرونده خود را سنگین نکند.»
در بخش دیگری از این بیانیه که به تشریح حملات سپاه در ۲۴ ساعت گذشته میپردازد، این نهاد مدعی شد آمریکا با تحلیل رفتن ذخایر موشکیاش، ناچار شده از هواپیماهای بی-۱ که از پایگاه هوایی فیرفورد در انگلستان پرواز میکنند، استفاده کند.
سپاه همچنین در این بیانیه «حکومت سلطنتی بریتانیا» را متهم کرد که با «تجزیه کشورهای اسلامی، تحمیل حکومتهای استبدادی» و «بدتر از همه، ایجاد فاجعه اسرائیل» موجب «بدبختیهای مردم منطقه ما» شده است.
افزون بر سپاه، وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی نیز در بیانیهای، به تصمیم دولت بریتانیا برای صدور مجوز استفاده آمریکا از پایگاهها و تاسیسات نظامی این کشور را محکوم کرد و آن را غیرقانونی خواند.
این وزارتخانه تصمیم بریتانیا را ناقض منشور سازمان ملل متحد و حقوق بینالملل و مصداق «تجاوز» علیه ایران دانست. در این بیانیه آمده است هرگونه همکاری در طراحی یا اجرای حملات آمریکا علیه ایران، همدستی در «جنایت تجاوز و جنایتهای جنگی» به شمار میرود. وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی در پایان هشدار داد هر طرفی که در حمله نظامی به ایران مشارکت کند، مسئول پیامدهای تصمیم خود خواهد بود.
اندی برنهام، نخستوزیر جدید بریتانیا، در سیاست پیشین این کشور برای استفاده آمریکا از پایگاههای این کشور برای انجام «حملات دفاعی» تجدید نظر کرده است. استارمر ابتدا با استفاده آمریکا از این پایگاهها موافقت نکرد و همین موضوع میان او و کاخ سفید اختلاف ایجاد کرد.
روزنامه تلگراف پنجشنبه در گزارشی نوشت وبسایتهای رهگیری پرواز شامگاه سهشنبه ۳۰ تیر به وقت بریتانیا (بامداد چهارشنبه ۳۱ تیر به وقت ایران) مسیر حرکت یک بمبافکن بی-۱ را از پایگاه فیرفورد در گلاسترشر بهسوی ایران ردیابی کردند.
این هواپیما میتواند ۲۴ بمب ۲ هزار پوندی، معادل حدود ۹۰۷ کیلوگرم، و دهها موشک را حمل کند.
او در پستی در شبکه اجتماعی تروثسوشیال نوشت: «توافق هستهای غیرنظامی که در آن هیچگونه غنیسازی مواد انجام نخواهد شد! میان وزارت انرژی ایالات متحده و عربستان سعودی، که صرفا مربوط به استفادههای غیرنظامی مشابه برنامههایی است که ایران و امارات متحده عربی (و دیگران) در حال حاضر دارند تصویب خواهد شد، اما کاملا مشروط به پیوستن عربستان سعودی به توافقهای بسیار محترم و موفق ابراهیم است.»
امضای توافق هستهای میان آمریکا و عربستان سعودی نگرانیهایی را در خاورمیانه و واشینگتن برانگیخته است و بهنظر میرسد اظهارات ترامپ تلاش برای رفع دو نگرانی عمده است: نخست اینکه توافق ممکن است راه را برای غنیسازی هستهای عربستان باز کند و دوم اینکه واشینگتن با امضای آن، اهرم فشار خود برای ترغیب عربستان به توافق صلح با اسرائیل را از دست داده است.
کریس رایت، وزیر انرژی آمریکا، و شاهزاده عبدالعزیز بن سلمان، وزیر انرژی عربستان سعودی، روز چهارشنبه پس از بیش از یک سال مذاکره، این توافق را در واشینگتن امضا کردند.
بر اساس این توافق، شرکتهای آمریکایی به عربستان سعودی برای توسعه برنامه هستهای غیرنظامی این کشور کمک خواهند کرد.
پیشتر والاستریت ژورنال گزارش داده بود که این توافق همچنین شامل انجام یک مطالعه مشترک میان آمریکا و عربستان درباره احتمال غنیسازی اورانیوم در خاک عربستان در آینده است.
این توافق همچنین عربستان سعودی را ملزم نمیکند که پروتکل جداگانهای با آژانس بینالمللی انرژی اتمی امضا کند که امکان بازرسیهای سرزده بازرسان سازمان ملل را فراهم میکند.
وزارت انرژی آمریکا اعلام کرده است که این توافق شامل یک «توافق پادمانی» دوجانبه میان آمریکا و عربستان خواهد بود که مانع استفاده ریاض از برنامه هستهای خود برای اهدافی غیر از مقاصد صلحآمیز میشود.
رایت گفت: «اطمینان داشته باشید که این توافقها بالاترین استانداردهای ایمنی هستهای و منع گسترش تسلیحات هستهای را رعایت میکنند.»
مذاکرات هستهای با عربستان در دوران دولت جو بایدن و در چارچوب توافقی گستردهتر آغاز شد که شامل یک پیمان دفاعی میان آمریکا و عربستان نیز بود و ریاض را ملزم میکرد با اسرائیل توافق صلح امضا کند.
توافق کنونی اما جدا از هرگونه توافق صلح میان عربستان و اسرائیل امضا شده و هیچ نشانهای وجود ندارد که متن آن بهطور رسمی این دو موضوع را به یکدیگر مرتبط کرده باشد.
منتقدان میگویند ترامپ با این اقدام بخشی از اهرم فشاری را که برای ترغیب سعودیها به عادیسازی روابط با اسرائیل در اختیار داشت، از دست داده است.
مقامهای سعودی میگویند تا زمانی که دولت اسرائیل با یک «مسیر برگشتناپذیر و زمانبندیشده» برای تشکیل کشور فلسطینی موافقت نکند، عربستان روابط خود را با اسرائیل عادی نخواهد کرد.
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، حدود یک ساعت پس از انتشار پیام ترامپ بیانیهای صادر کرد و گفت جنگ مشترکی که اسرائیل و آمریکا علیه جمهوری اسلامی آغاز کردهاند، امکان گسترش صلح در خاورمیانه را فراهم کرده است.
نتانیاهو افزود: «همانطور که رییسجمهوری ترامپ گفته است، پیوستن عربستان سعودی به توافقهای ابراهیم، جهشی تاریخی برای پیشبرد صلح در خاورمیانه خواهد بود؛ صلح از طریق قدرت.»
مسکو اعلام کرد نیروهای این کشور در جریان حملات به شهرهای اودسا و چرنومورسک، زیرساختهای بندری و چند فروند کشتی حامل تدارکات برای ارتش اوکراین را هدف قرار دادند.
وزارت دفاع روسیه با انتشار بیانیهای اعلام کرد این حملات یک فروند کشتی خشکبار را در بندر چرنومورسک هنگام تخلیه بار، و همچنین انبار تجهیزات نظامی و مخازن سوخت و روانسازها را هدف قرار داده است.
هدفگیری زیرساختهای بندری و شناورها در دریای سیاه
بر اساس این بیانیه، تاسیسات بارگیری و ذخیرهسازی در اودسا به همراه یک فروند کشتی خشکبار و یک فروند کشتی فلهبر که بارهای نظامی را به این بندر منتقل میکردند نیز مورد اصابت قرار گرفتهاند.
پهپادهای روسی در طول روز، چهار فروند کشتی باری و یک کشتی فلهبر را در آبهای دریای سیاه هدف قرار دادند. فعالیتهای نظامی روسیه و اوکراین در اطراف دریای سیاه و دریای آزوف بهطور قابلتوجهی افزایش یافته و طرفین تاکنون دهها کشتی تجاری و نظامی را هدف حملات متقابل قرار دادهاند.
چشمانداز مبهم مذاکرات صلح و موضع کرملین
دیمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین، پس از دیدار وزیران امور خارجه روسیه و آمریکا اعلام کرد که مسکو نسبت به دستیابی سریع به توافقی برای پایان دادن به جنگ اوکراین «چندان خوشبین نیست».
با وجود این، او تاکید کرد که مسکو همچنان به گفتوگوهای خود با واشینگتن ادامه خواهد داد و ابراز امیدواری کرد که فرستادگان ویژه آمریکا فرصتی برای سفر به مسکو به دست آورند.
این اظهارات پس از دیدار مارکو روبیو و سرگئی لاوروف، وزیران امور خارجه ایالات متحده و روسیه، در حاشیه نشست آسهآن در مانیل مطرح شد.
روبیو در این دیدار بر آمادگی واشینگتن برای ایفای نقشی سازنده تاکید کرد؛ با این حال، تحلیلهای رسانهای نشان میدهد تلاشهای آمریکا برای برقراری صلح در اوکراین بهدلیل تمرکز عمده توجه این کشور بر تحولات خاورمیانه تا حد زیادی متوقف شده است.
روسیه اسفند ۱۴۰۰ کارزار نظامی خود را علیه اوکراین کلید زد و از آن زمان، درگیریهای مرگبار میان دو کشور ادامه داشته است.
تحریمهای کمسابقه اتحادیه اروپا علیه مسکو
کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، از تصویب بیست و یکمین بسته تحریمی این اتحادیه علیه روسیه خبر داد؛ بستهای که بهعنوان بزرگترین مجموعه تحریمها در چهار سال گذشته شناخته میشود و ۲۱۸ فرد و نهاد را هدف قرار میدهد.
بر اساس اعلام مقام ارشد سیاست خارجی اتحادیه اروپا، این بسته بیش از ۱۰۰ بانک و فعال حوزه رمزارز، بیش از ۴۰ فروند کشتی متعلق به «ناوگان سایه» روسیه، چند پالایشگاه نفت و بیش از ۵۰ نهاد فعال در صنایع نظامی شامل بازیگران کلیدی تولید پهپادهای دوربرد را در فهرست تحریمها جای داده است. کالاس تأکید کرد که این اقدامات با هدف قطع شریانهای مالی ماشین جنگی روسیه اعمال شده است.
هشدار امنیتی اوکراین درباره شناسایی مواد رادیواکتیو در تسلیحات روسی
در میانه تحولات، سرویس امنیتی اوکراین (اسبییو) از شناسایی شش مورد جدید از بهکارگیری مهمات حاوی اورانیوم ضعیفشده از سوی نیروهای روسی در حملات به استان چرنیهیف خبر داد.
بر اساس تحقیقات این نهاد، این عناصر خطرناک در پهپادهای تهاجمی «گران-۲» که بین ماههای آوریل تا ژوئن ۲۰۲۶ استفاده شدهاند، کشف شده است.
بررسیهای میدانی و رادیولوژیکی کارشناسان نشان داد که میزان تشعشع در محل اصابت برخی از این پهپادها تا ۸۰ برابر سطح طبیعی بوده و آزمایشها وجود ایزوتوپهای اورانیوم-۲۳۵ و اورانیوم-۲۳۸ را در سرجنگی موشکهای تغییرکاربرییافته R-60M تایید کرده است.
مقامهای اوکراینی ضمن هشدار به شهروندان درباره خطرات محیط زیستی و سلامتی، از پیگیری این پرونده کیفری با عنوان «جنایات جنگی» در این زمینه خبر دادند.
