دولت دونالد ترامپ پنجشنبه ۲۵ تیر با ابلاغ مقرراتی جدید از سوی وزارت امنیت داخلی آمریکا، محدودیتهای تازهای برای مدت اعتبار ویزای دانشجویان بینالمللی، شرکتکنندگان برنامههای تبادل فرهنگی و خبرنگاران خارجی اعمال کرد.
بر اساس این قانون، ویزاهای دانشجویی نوع اِف، ویزاهای تبادل فرهنگی نوع جِی و ویزاهای خبرنگاری نوع آی، دیگر بهصورت نامحدود تا پایان دوره تحصیل یا فعالیت فرد معتبر نخواهند بود و برای آنها سقف زمانی مشخص تعیین میشود.
طبق مقررات جدید، مدت حضور دانشجویان خارجی و شرکتکنندگان برنامههای تبادل فرهنگی در آمریکا حداکثر چهار سال خواهد بود. خبرنگاران خارجی نیز با محدودیت بیشتری مواجه میشوند؛ بهطوری که مدت ویزای آنها حداکثر ۲۴۰ روز تعیین شده است. این مدت برای خبرنگاران چینی به ۹۰ روز کاهش مییابد.
طبق مقررات جدید اعلامشده، دارندگان این ویزاها همچنان میتوانند برای تمدید مدت اقامت خود درخواست ارائه کنند.
وزارت امنیت داخلی آمریکا اعلام کرده است که افزایش شمار دانشجویان و بازدیدکنندگان خارجی، نظارت بر وضعیت این افراد را دشوار کرده است.
این وزارتخانه گفته است در سال ۲۰۲۴ بیش از ۱.۸ میلیون پذیرش دانشجوی خارجی در آمریکا ثبت شده که نسبت به سال قبل بیش از ۱۱ درصد افزایش داشته است.
همچنین بیش از ۵۰۰ هزار نفر با ویزای تبادل فرهنگی و حدود ۳۷ هزار خبرنگار خارجی در همان سال وارد آمریکا شدهاند.
بر اساس مقررات تازه، دانشجویان تحصیلات تکمیلی برای تغییر هدف آموزشی خود یا انتقال به دانشگاه دیگر نیازمند دریافت مجوز خواهند بود. همچنین مهلت خروج دانشجویان و شرکتکنندگان برنامههای آموزشی پس از پایان دوره اقامت از ۶۰ روز به ۳۰ روز کاهش پیدا میکند.
منتقدان میگویند این تغییرات میتواند فشار بیشتری بر دانشجویان خارجی وارد کند و مسیر اقامت قانونی آنها پس از پایان تحصیل را دشوارتر سازد.
داگ رند، مقام پیشین وزارت امنیت داخلی آمریکا، هشدار داده است که این مقررات میتواند به جای کاهش بروکراسی، موانع بیشتری ایجاد کند.
دیوید بیر، مدیر مطالعات مهاجرت در موسسه کاتو، نیز گفته است محدودیتهای جدید درباره انتقال دانشگاه و تغییر برنامه تحصیلی فاقد مبنای قانونی روشن است و ممکن است دانشجویانی که سالها در آمریکا حضور داشتهاند، تنها ۳۰ روز فرصت داشته باشند تا برای ادامه اقامت خود راهحلی پیدا کنند.
چین نیز پیش از نهایی شدن این مقررات، بخش مربوط به محدودیت ویزای خبرنگاران چینی را تبعیضآمیز خوانده بود.
این قانون ۶۰ روز پس از انتشار در «فدرال رجیستر»، نشریه رسمی دولت فدرال آمریکا که قوانین جدید در آن منتشر میشود، اجرایی خواهد شد و پس از آن، افرادی که قصد ادامه حضور در آمریکا بیش از مدت تعیینشده را داشته باشند، باید برای تمدید اقامت درخواست خود را به وزارت امنیت داخلی ارائه کنند یا پس از خروج از آمریکا دوباره برای ورود اقدام کنند.
این اقدام جدید بخشی از سیاست گستردهتر دولت ترامپ برای افزایش کنترل بر روند مهاجرت قانونی و تشدید نظارت بر ورود و اقامت اتباع خارجی در آمریکا محسوب میشود.
او در گفتوگو با پادکست «تجربه جو روگن» که بامداد پنجشنبه ۲۴ تیر منتشر شد، گفت دقیقا نمیداند روند مذاکرات و درگیریها با جمهوری اسلامی در نهایت به کجا خواهد رسید، اما معتقد است سیاست کنونی دولت دونالد ترامپ، با وجود «توقفها و شروعهای دوباره زیاد»، در مسیر درستی قرار دارد.
او سیاست کنونی آمریکا در مواجهه با جمهوری اسلامی را «رقصی ظریف در عرصه دیپلماسی» توصیف کرد که در آن واشینگتن همزمان از اهرمهای اقتصادی، مشوقها، تنبیهها و مذاکره با نیروهای عملگرا در ساختار جمهوری اسلامی استفاده میکند و در صورت توسل تهران به خشونت، به آن پاسخ میدهد.
معاون رییسجمهوری آمریکا گفت: «آیا میدانم این روند در نهایت چه نتیجهای خواهد داشت؟ البته که نه.» او افزود مجموعه این اقدامات با هدف قرار دادن روابط دو کشور در «مسیری بهتر» انجام میشود.
رویکرد رییسجمهوری آمریکا چیست؟
ونس در ادامه گفت ترامپ در استفاده از نیروی نظامی میان حملات هدفمند و یک جنگ نامحدود تمایز قائل شده است.
به گفته او، رویکرد رییسجمهوری آمریکا این است که نیروی نظامی تنها هنگامی به کار گرفته شود که به هدفی مشخص مرتبط باشد: «اگر به کشتیها شلیک کنید، ما به تاسیساتی که از آن برای شلیک به کشتیها استفاده کردهاید، حمله میکنیم؛ اما قرار نیست بیپایان و بدون هدف ادامه دهیم. قرار نیست فقط بمباران کنیم.»
ونس افزود دولت آمریکا میخواهد از قدرت نظامی بهعنوان یکی از چندین ابزار خود برای حل بحران استفاده کند، نه اینکه بدون تعیین هدف نهایی، عملیات بمباران را برای مدتی نامحدود ادامه دهد.
نه به هر گونه دخالت نظامی با هدف سرنگونی جمهوری اسلامی
او در بخشی از این گفتوگو با این مجری محافظهکار آمریکایی، هرگونه اعزام گسترده نیروهای زمینی آمریکا برای سرنگونی جمهوری اسلامی مخالفت کرد و گفت تغییر حکومت ایران باید به دست مردم این کشور انجام شود.
ونس گفت: «اگر مردم ایران بخواهند قیام کنند و حکومتشان را تغییر دهند، تصمیم با خودشان است؛ اما ما ۱۵۰ هزار نیروی زمینی نمیفرستیم تا تغییر یک حکومت را رقم بزنیم.»
او تاکید کرد آمریکا در هر صورت نیروی زمینی به ایران اعزام نخواهد کرد و افزود پیشنهاد چنین اقدامی عملا به این معناست که ارتش آمریکا وظیفه مردم ایران برای تغییر حکومتشان را بر عهده بگیرد: «ما دیگر در این کار نیستیم.»
اهداف کوتاهمدت و بلندمدت آمریکا
ونس هدف اصلی واشینگتن را جلوگیری از دستیابی جمهوری اسلامی به سلاح هستهای دانست و گفت سیاست آمریکا در این زمینه دارای ابعاد کوتاهمدت و بلندمدت است.
به گفته او بُعد کوتاهمدت این سیاست، نابودی سایتهای هستهای جمهوری اسلامی و توانایی تهران برای بازسازی آن است که تاکنون، به باور او، بهخوبی اجرا شده است.
معاون رییسجمهوری آمریکا افزود اکنون بخش عمده بحثها بر یافتن راهحلی بلندمدت متمرکز شده است که مانع بازسازی ظرفیت هستهای جمهوری اسلامی شود.
او با تایید اینکه ساخت دوباره یک برنامه هستهای دشوار و پرهزینه است، تاکید کرد سختی کار و هزینههای آن چنان نیست که ناممکن باشداما ناممکن نیست و به همین دلیل واشینگتن میکوشد به توافقی دست یابد که بر اساس آن جمهوری اسلامی نهتنها در شرایط کنونی سلاح هستهای نداشته باشد، بلکه در بلندمدت نیز برای بازسازی چنین ظرفیتی تلاش نکند.
انتقاد از منتقدان
بخش قابل توجهی از این گفتوگوی طولانی به انتقاد ونس از کسانی اختصاص داشت که با مذاکره با جمهوری اسلامی مخالفاند و یادداشت تفاهم امضا شده را به ضرر ایالات متحده میدانند. او دستیابی به تعهدی بلندمدت با تهران را اقدامی «خوب و ارزشمند» خواند.
در جایی از این گفتوگو، روگن از ونس پرسید آیا در صورت برخورداری از اختیار تصمیمگیری، همین سیاست را در قبال ایران اجرا میکرد؛ بهویژه با توجه به اینکه ترامپ پیشتر گفته بود معاونش اشتیاق کمتری به برخی اقدامات داشته است.
ونس پاسخ داد وظیفه او بهعنوان معاون رییسجمهوری این است که بهترین مشورت ممکن را به ترامپ ارائه دهد، اما پس از تصمیمگیری رییسجمهوری، تا زمانی که آن تصمیم را از نظر قانونی و اخلاقی درست بداند، برای موفقیت آن تلاش میکند.
او افزود به همین دلیل با تمام توان در مذاکرات مرتبط با ایران مشارکت کرده است تا هدف جلوگیری از دستیابی جمهوری اسلامی به سلاح هستهای به سیاستی پایدار و بلندمدت تبدیل شود.
او گفت مخالفان مذاکره با جمهوری اسلامی راهحلی عملی برای جلوگیری از حملات به کشتیها در تنگه هرمز ارائه نمیکنند و پیشنهاد آنها در عمل به «بمباران، بمباران و باز هم بمباران» محدود میشود.
ونس افزود حتی حملات گسترده هوایی نیز لزوما مشکل را حل نمیکند، زیرا افراد میتوانند با هزینهای نسبتا اندک، پهپادهایی ارزانقیمت بخرند و از جزایر داخل یا اطراف تنگه هرمز به سوی کشتیها پرتاب کنند و تا وقتی افرادی در ساختار جمهوری اسلامی باشند که چنین کاری کنند، برخی ناخداها و شرکتهای کشتیرانی حاضر نخواهند بود خطر عبور از تنگه هرمز را بپذیرند.
معاون رییسجمهوری آمریکا تاکید کرد واشینگتن باید از همه ابزارهای موجود، از جمله قدرت نظامی و دیپلماسی، استفاده کند و مخالفت مطلق با مذاکره را رویکردی غیرواقعبینانه خواند.
ونس گفت آمریکا میتواند رادارها، پهپادها، موشکها و مراکز شلیک جمهوری اسلامی را بمباران کند، اما از آنجا که حمله به کشتیها در یک آبراه باریک با امکانات محدود نیز امکانپذیر است، در نهایت باید برای حل بحران وارد گفتوگو شود.
او افزود منتقدان مذاکرات در واقع خواهان ادامه نامحدود عملیات نظامیاند، بیآنکه بتوانند هدف نهایی این کارزار را مشخص کنند.
مذاکرات در چه وضعی است؟ با چه کسانی ادامه دارد؟
ونس در توضیح وضعیت مذاکرات گفت با اندکی سادهسازی میتوان دو جریان را در ساختار جمهوری اسلامی تشخیص داد: نیروهایی که آنها را «تندرو» خواند و گروهی که به گفته او، عملگراترند. او افزود برخلاف ادعای برخی جنگطلبان آمریکایی که همه مقامهای جمهوری اسلامی را افرادی غیرمنطقی و در پی وقوع آخرالزمان معرفی میکنند، در ساختار قدرت در ایران هم نیروهای افراطی و هم افراد عملگرا حضور دارند.
ونس گفت بر اساس یادداشت تفاهم امضاشده میان دو طرف، ایران باید تنگه هرمز را باز کند، خشونت متوقف شود و پس از آن مذاکرات برای دستیابی به توافقی گستردهتر درباره آینده برنامه هستهای آغاز شود. به گفته او، در مقابل، جمهوری اسلامی خواهان رفع بلندمدت تحریمها و محدودیتهای اقتصادی است.
معاون رییسجمهوری آمریکا گفت در نخستین هفته پس از امضای یادداشت تفاهم، روزانه حدود ۲۰ میلیون بشکه نفت از تنگه هرمز عبور کرد و حجم انتقال نفت به سطح پیش از آغاز جنگ بازگشت؛ تحولی که به گفته او، باعث کاهش شدید قیمت نفت شد.
به گفته ونس این وضعیت خشم نیروهای تندرو در ساختار جمهوری اسلامی را برانگیخت، زیرا آنان بازگشایی تنگه هرمز را از دست دادن مهمترین اهرم فشار تهران تلقی کردند. پس از آن، نیروهای جمهوری اسلامی به چند کشتی شلیک کردند و آمریکا نیز در پاسخ، عوامل این حملات و تاسیسات مورد استفاده برای شلیک به کشتیها را هدف قرار داد.
ونس افزود نیروهای تندرو جمهوری اسلامی در حال حاضر میکوشند با محدود کردن عبور نفت از تنگه هرمز، اهرم فشار خود را حفظ کنند، در حالی که نیروهای عملگرا خواهان ادامه گفتوگوها هستند.
او گفت با وجود حملات اخیر به شماری از کشتیها، برنامه هستهای جمهوری اسلامی نابود شده و هرچند رفتوآمد در تنگه هرمز هنوز بهطور کامل به سطح پیش از جنگ بازنگشته، حجم کافی نفت و گاز از این آبراه عبور میکند تا از وقوع بحران جهانی انرژی جلوگیری شود.
هشدار درباره تکرار تجربه لیبی در لبنان
از بحثهای قابل توجه این گفتوگو شرح دیدگاه نزدیک به انزواطلبان آمریکایی در قبال ایران بود. او برای روشن کردن این دیدگاه از مثال لیبی استفاده کرد و تصمیم دولت باراک اوباما درباره تحولات پس از کشته شدن معمر قذافی را «بسیار احمقانه» خواند. به باور او لیبی پس از آن در عمل به کشوری شکستخورده تبدیل شد و فروپاشی حکومت لیبی به بحران پناهجویان، گسترش خشونت و تروریسم و حرکت گسترده لیبیاییها به سوی اروپا، آسیا و دیگر مناطق آفریقا انجامید؛ مسیری که به گفته او جنگ تمامعیار با جمهوری اسلامی و براندازی حکومت ایران بهدست آمریکا نیز به همان منجر خواهد شد.
او افزود برخی افراد خواهان رقم خوردن نتیجهای مشابه در ایراناند، اما چنین تحولی هیچ سودی برای ایالات متحده نخواهد داشت.
ونس گفت: «هر بار که آمریکا چنین تصمیمی را پیاده کرده، بحران پناهجویان به راه افتاده، تروریسم افزایش یافته و از نظر اخلاقی نیز، به مرگ شمار زیادی غیرنظامی بیگناه انجامیده است.»
سرمایهگذاری کشورهای عربی در ایران
یکی از پرسشهای روگن به بندی از یادداشت تفاهم درباره صندوق ۳۰۰ میلیاردی توسعه و بازسازی ایران اختصاص داشت. ونس توضیح داد شماری از این کشورها که متحدان مهم آمریکا محسوب میشوند، به واشینگتن اعلام کردهاند در صورتی که جمهوری اسلامی رفتار خود را بهطور واقعی تغییر دهد، آمادهاند برای بازسازی ایران سرمایهگذاری کنند.
او دوباره تاکید کرد هیچیک از این منابع مالی از سوی آمریکا تامین نخواهد شد و جمهوری اسلامی برای برخورداری از این سرمایهگذاریها باید تعهدات خود را اجرا و تامین مالی سازمانهای تروریستی را متوقف کند.
او گفت اگر بزرگترین دشمنان منطقهای ایران به این نتیجه برسند که رفتار تهران بهاندازهای تغییر کرده است که میتوانند در اقتصاد این کشور سرمایهگذاری کنند، چنین نتیجهای برای همه طرفها «بُرد ـ بُرد» خواهد بود.
به گفته ونس، یادداشت تفاهم صرفا تصریح میکند که در صورت اجرای همه تعهدات از سوی ایران، کشورهای دیگر اجازه خواهند داشت در این کشور سرمایهگذاری کنند.
تلاش عدهای برای شکست مذاکرات
ونس در بخش دیگری از مصاحبه مدعی شد همزمان با مذاکرات، کارزاری با منابع مالی گسترده برای شکست گفتوگوها و تغییر افکار عمومی آمریکا به راه افتاده است.
در پاسخ به پرسش روگن درباره نقش احتمالی پیمانکاران صنایع دفاعی، ونس گفت احتمالا برخی افراد تحت تاثیر این شرکتها قرار دارند، اما انگیزه مخالفان توافق یکسان نیست و عوامل گوناگونی، از منافع مالی گرفته تا اختلافهای ایدئولوژیک در سیاست خارجی، در این زمینه نقش دارند.
او همچنین گفت برخی افراد در دولت اسرائیل بهشدت با توافق مخالفاند و واشینگتن شواهد مشخصی در این زمینه دارد، اما در این مصاحبه جزئیاتی درباره این شواهد ارائه نکرد.
ونس در پایان تاکید کرد به باور او، یک کارزار سازمانیافته با منابع مالی «فوقالعاده زیاد» در جریان است که میکوشد مذاکرات با جمهوری اسلامی را از مسیر خارج کند و مانع دستیابی به توافق شود.
فرماندهی مرکزی ایالات متحده (سنتکام) اعلام کرد که موج تازه عملیات علیه حکومت ایران که از ساعت ۳ بعدازظهر چهارشنبه به وقت شرق آمریکا [۱۰:۳۰ شب به وقت ایران] آغاز شده بود، ساعت ۹ شب به وقت شرق آمریکا [۴:۳۰ صبح ایران] به پایان رسیده است.
سنتکام در بیانیهای اعلام کرد که نیروهای آمریکایی در این عملیات مراکز فرماندهی، سامانههای پدافند هوایی، توانمندیهای موشکی و پهپادی و همچنین تاسیسات پایش ساحلی ایران را هدف قرار دادند تا «توانایی ایران برای تهدید دریانوردان غیرنظامی و کشتیهای تجاری در حال عبور از تنگه هرمز» بیش از پیش تضعیف شود.
به گفته سنتکام، در این حملات از مهمات هدایتشونده دقیق استفاده شده و اهدافی در چندین نقطه، از جمله بندرعباس، هدف قرار گرفتهاند. این فرماندهی همچنین اعلام کرد که پیشتر در بامداد چهارشنبه نیز در یک عملیات ۹۰ دقیقهای، مواضع دفاع ساحلی و سایتهای موشک کروز در جزیره تنب بزرگ را هدف قرار داده بود.
سنتکام در پایان بیانیه خود تاکید کرد که «ارتش ایالات متحده به دستور فرمانده کل قوا، [حکومت] ایران را پاسخگو میکند.»
همزمان با این حملات، گزارشهای متعدد از داخل ایران از شنیده شدن صدای انفجار و فعالیت سامانههای پدافند هوایی در تهران و چندین شهر دیگر منتشر شد. بر اساس گزارشهای دریافتی از شهروندان، صدای انفجار یا شلیک پدافند هوایی در مناطق مختلف تهران از جمله جمالزاده، میرداماد، کن، پارچین، کیانشهر، شهرک غرب، سعادتآباد و یوسفآباد شنیده شده است. همچنین شهروندان از پرواز جنگندهها بر فراز مناطق جنوب، مرکز، شرق و غرب تهران خبر دادند.
کانالهای نزدیک به سپاه پاسداران اعلام کردند که سامانههای پدافند هوایی در منطقه پارچین با یک «شیء ناشناس» در آسمان تهران درگیر شدهاند. کانال «سپاه سایبری پاسداران» نیز ویدیویی منتشر کرد که به گفته آن، فعالیت پدافند هوایی در پارچین را نشان میدهد.
در استان مرکزی، معاون استاندار اعلام کرد که ساعت ۳:۳۰ بامداد، منطقهای در خارج از شهر خنداب هدف دو حمله هوایی آمریکا قرار گرفت. او گفت ساکنان این منطقه دو انفجار شدید را شنیدهاند، اما تاکنون گزارشی از میزان خسارت یا تلفات احتمالی منتشر نشده است. راکتور تحقیقاتی آب سنگین خنداب در نزدیکی محل حمله قرار دارد.
در هرمزگان، منابع استانداری به خبرگزاری تسنیم گفتند که ساعت ۱:۲۷ بامداد نقطهای در شرق بندرعباس و ساعت ۵۵ دقیقه بامداد منطقهای در حوالی سیریک هدف حمله آمریکا قرار گرفته است. خبرگزاری فارس نیز گزارش داد که دقایقی بعد، نقاطی در حوالی جزیره قشم هدف حملات آمریکا قرار گرفتند، اما جزئیاتی درباره خسارتها منتشر نشده است.
در سیستان و بلوچستان نیز گزارشهای متعددی از حملات منتشر شد. خبرگزاری تسنیم از شنیده شدن دو انفجار در کنارک خبر داد و خبرگزاری مهر نیز از وقوع انفجار در راسک گزارش داد. مهر پیشتر از شنیده شدن دستکم سه انفجار در چابهار و انفجارهایی در بندرعباس خبر داده بود.
همزمان، ویدیوهای منتشرشده در کانالهای تلگرامی وحیدآنلاین و حالوش حاکی از هدف قرار گرفتن پاسگاه دریابانی «احمدریزه» در چابهار بود. همچنین پیامهای شهروندان از حمله به پاسگاه احمدریزه، شهرک بهار، جاده رمین و مناطقی در اطراف چابهار حکایت داشت. مقامهای جمهوری اسلامی تاکنون این گزارشها را تایید نکرده و درباره خسارتها یا تلفات احتمالی توضیحی ندادهاند.
در خوزستان نیز پیامهای شهروندان از شنیده شدن صدای انفجار در اهواز، بهویژه در محدوده محله گلستان، خبر داد. خبرگزاری مهر نیز گزارش داد که چهار نقطه در اطراف اهواز هدف حمله آمریکا قرار گرفتهاند.
در لرستان، خبرگزاری ایرنا به نقل از منابع محلی از شنیده شدن صدای انفجار در بخشهایی از استان خبر داد و اعلام کرد که بررسیها درباره منشأ این انفجارها ادامه دارد.
همزمان با ادامه حملات، تنش در کشورهای منطقه نیز افزایش یافت. وزارت کشور بحرین برای دومین بار طی روزهای اخیر آژیر خطر را در سراسر این کشور به صدا درآورد و از شهروندان خواست به نزدیکترین محل امن بروند و اخبار را تنها از منابع رسمی دنبال کنند.
ستاد کل ارتش کویت نیز اعلام کرد سامانههای پدافند هوایی این کشور در حال رهگیری پهپادهای «متخاصم جمهوری اسلامی» هستند و صدای انفجارهای شنیدهشده ناشی از انهدام این پهپادها بوده است.
در تهران، حسین محبی، سخنگوی سپاه پاسداران، اعلام کرد که هدف عملیات جمهوری اسلامی «نابودی زیرساختهای تهاجمی آمریکا در منطقه» است و مراحل بعدی این عملیات نیز اجرا خواهد شد. او در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت آمریکا نباید تصور کند میتواند این درگیری را به یک «جنگ فرسایشی» تبدیل کند. این اظهارات در حالی مطرح شد که به گفته کشورهای منطقه، بخش عمده حملات موشکی و پهپادی جمهوری اسلامی پیش از اصابت به اهداف رهگیری و منهدم شدهاند.
از سوی دیگر، محمد اکرمینیا، سخنگوی ارتش جمهوری اسلامی اعلام کرد بازگشایی تنگه هرمز منوط به اجرای «مقررات جمهوری اسلامی» از سوی آمریکا و پایبندی واشینگتن به تفاهمنامه موجود است. او هشدار داد که در صورت تداوم وضعیت کنونی، آمریکا و متحدانش باید انتظار بسته شدن دیگر مسیرهای صادرات نفت و گاز را نیز داشته باشند.
دونالد ترامپ نیز در گفتوگو با شبکه فاکسنیوز، در پاسخ به این پرسش که آیا همانگونه که آمریکا داعش را نابود کرد، ممکن است سپاه پاسداران را نیز از بین ببرد، گفت: «بله، ممکن است. خواهیم دید چه اتفاقی میافتد.»
رییسجمهوری آمریکا همچنین گفت جمهوری اسلامی اکنون خواهان مذاکره است و گفت روسایجمهوری پیشین آمریکا باید سالها پیش با تهران به شیوهای متفاوت برخورد میکردند. او ضمن انتقاد دوباره از توافق هستهای دولت باراک اوباما، حمله بمبافکنهای بی-۲ آمریکا به تاسیسات هستهای ایران را «بهموقع» توصیف کرد و تاکید کرد که آن عملیات به برنامه هستهای جمهوری اسلامی پایان داده است.
ترامپ همچنین گفت که جمهوری اسلامی اکنون بهشدت تضعیف شده و گفت توان تسلیحاتی [حکومت] ایران حدود ۹۱ درصد، ذخایر موشکی آن حدود ۸۸ تا ۹۰ درصد و توان پهپادی، ظرفیت تولید و پرتابگرهای موشکی این کشور نیز به شدت کاهش یافته است. او با این حال تاکید کرد که جمهوری اسلامی همچنان خطرناک است، اما حملات آمریکا باعث شده است تهران اکنون به دنبال توافق باشد.
به گزارش اکسیوس، نخستوزیر عراق هفته گذشته در مراسم تشییع رهبر پیشین جمهوری اسلامی در نجف حضور یافت، اما تنها چند روز بعد در دفتر بیضی کاخ سفید با دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، دیدار و گفتوگو کرد؛ فردی که دستور حملهای را صادر کرده بود که به کشته شدن رهبر جمهوری اسلامی انجامید.
اکسیوس نوشت که زیدی، مانند همه نخستوزیران عراق در دو دهه گذشته، ناچار است میان روابط راهبردی بغداد با واشینگتن و تهران توازن برقرار کند، اما با توجه به درگیری نظامی دو طرف، حفظ این تعادل دشوارتر از همیشه شده است.
به نوشته این رسانه، دیدار روز سهشنبه زیدی با ترامپ از نگاه کاخ سفید یک موفقیت مهم برای دولت آمریکا محسوب میشود. اکسیوس به نقل از منابع خود گزارش داد که تام باراک، فرستاده ویژه آمریکا در امور عراق، طی چند هفته گذشته برای هماهنگی این سفر تلاش کرده بود تا این دیدار به عنوان نشانهای از نزدیک شدن دولت جدید عراق به ایالات متحده و فاصله گرفتن آن از حکومت ایران تلقی شود.
اکسیوس در ادامه گزارش خود نوشت که زیدی، بازرگان ۴۰ سالهای که وارد عرصه سیاست شده است، پس از ماهها بنبست سیاسی در عراق، در ماه اردیبهشت به مقام نخستوزیری رسید. او نامزد مورد توافق جناحهای شیعه عراق بود و در عین حال از حمایت دولت ترامپ نیز برخوردار شد. به نوشته این رسانه، کاخ سفید او را برخلاف رقیبش، نوری المالکی، سیاستمداری میداند که برای حفظ قدرت به حمایت تهران وابسته نیست.
این گزارش میافزاید زیدی از آغاز کار خود وعده مبارزه با فساد را عملی کرده و همزمان متعهد شده است نفوذ شبهنظامیان مورد حمایت حکومت ایران را مهار کند، هرچند در این زمینه با احتیاط بیشتری عمل کرده است.
اکسیوس با اشاره به تناقض ظاهری سفرهای اخیر نخستوزیر عراق نوشت که او ابتدا در مراسم تشییع رهبر جمهوری اسلامی در نجف شرکت کرد و سپس راهی واشینگتن شد تا با رییسجمهوری آمریکا دیدار کند؛ رییسجمهوری که فرمان حمله منجر به کشته شدن او را صادر کرده بود.
به نوشته اکسیوس، دو مقام آمریکایی گفتهاند مقامهای ایرانی به زیدی و اعضای دولتش فشار آورده بودند که نخستین سفر خارجی او در مقام نخستوزیر به واشینگتن نباشد، اما او با وجود این فشارها بر دیدار با ترامپ اصرار داشت.
این دو مقام به اکسیوس گفتهاند دولت آمریکا این تصمیم را نشانهای از جدیت زیدی در اجرای سیاست «اول عراق» میداند؛ سیاستی که هدف آن نزدیکتر کردن بغداد به واشینگتن و کاهش وابستگی به تهران است.
اکسیوس گزارش داد که ترامپ در دیدار با نخستوزیر عراق به گرمی از او تمجید کرد و حتی برنامه دیدار را با افزودن یک ناهار کاری که از پیش در دستور کار نبود، گسترش داد.
ترامپ در آغاز این دیدار گفت: «ما یک قهرمان فوقالعاده داریم، یک قهرمان تازه. او مبارز بزرگی بوده و از حامیان بزرگ آمریکا بوده است. او رهبر بزرگی است و فکر میکنم برای مدت طولانی در این جایگاه باقی خواهد ماند.»
به نوشته اکسیوس، زیدی چند دقیقه در برابر دوربینها در کنار ترامپ نشست، در حالی که رییسجمهوری آمریکا درباره ادامه حملات نظامی علیه [حکومت] ایران و اعمال محاصره دریایی علیه این کشور سخن میگفت.
این رسانه افزود که نخستوزیر عراق در اظهارات خود هیچ اشارهای به ایران نکرد و در عوض بر تقویت روابط اقتصادی با آمریکا، تکمیل روند خروج نیروهای آمریکایی از عراق در ماه سپتامبر، تلاش برای خلع سلاح شبهنظامیان و قرار گرفتن همه سلاحهای موجود در عراق تحت کنترل دولت مرکزی تاکید کرد.
یکی از مقامهای آمریکایی به اکسیوس گفت: «اینکه زیدی در حالی کنار رییسجمهوری ترامپ نشست که او درباره ایران سخن میگفت، تصویر قدرتمندی بود و نشان داد که نخستوزیر عراق، با وجود مخالفت [حکومت] ایران، در تصمیم خود برای همسویی با ایالات متحده جدی است.»
اکسیوس در پایان گزارش خود نوشت که خلع سلاح شبهنظامیان شیعه مورد حمایت حکومت ایران، یکی از محورهای اصلی گفتوگوهای زیدی با ترامپ و همچنین با پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا، بوده است.
به نوشته این رسانه، مقامهای آمریکایی امیدوارند سفر نخستوزیر عراق به واشینگتن نخستین نشانه عملی از اجرای تعهدات او برای خلع سلاح گروههای مورد حمایت حکومت ایران و قرار دادن انحصار سلاح در اختیار دولت عراق باشد.
به گزارش سیانان، ترامپ در روزهای اخیر از مشاوران ارشد خود گزینههای مختلفی برای گسترش عملیات نظامی علیه ایران دریافت کرده است. به گفته دو منبع آگاه، این گزینهها در نشست شامگاه سهشنبه اتاق وضعیت کاخ سفید نیز بررسی شد؛ نشستی که تمرکز اصلی آن بر تشدید تلاشها برای کاهش کنترل حکومت ایران بر تنگه هرمز بود.
سیانان نوشت ترامپ در اظهارات علنی خود اعلام کرده است که قصد دارد در هفته آینده حملات شدیدتری علیه [حکومت] ایران انجام دهد و حتی زیرساختهای غیرنظامی و احتمالا تأسیسات انرژی را هدف قرار دهد. به نوشته این شبکه، او در پشت صحنه نیز با مقامهای ارشد دولت درباره سناریوهای مختلف اقدام نظامی گفتوگو کرده تا راههایی برای وادار کردن تهران به پذیرش خواستههای واشینگتن پیدا کند؛ زیرا به اعتقاد دولت آمریکا، تلاشهای پیشین نتوانسته [حکومت] ایران را وادار به عقبنشینی کند.
بر اساس گزارش سیانان، آمریکا طی پنج روز گذشته هر روز مواضع جمهوری اسلامی در امتداد تنگه هرمز را هدف حمله قرار داده است. تازهترین حمله روز چهارشنبه جزیره تنب بزرگ را هدف قرار داد؛ جزیرهای که به گفته این شبکه، به عنوان یکی از پایگاههای نیروهای نظامی ایران مورد استفاده قرار میگیرد.
مقامهای آمریکایی به سیانان گفتهاند هدف این حملات، کاهش توانایی [حکومت] ایران برای جلوگیری از عبور کشتیهای تجاری از تنگه هرمز است. با این حال، نابودی اهدافی مانند سامانههای راداری و پرتابگرهای موشکی میتواند زمینه را برای عملیات نظامی گستردهتر فراهم کند.
به نوشته سیانان، ترامپ اکنون دو گزینه مهم دیگر را نیز بررسی میکند: نخست، تصرف جزیره خارک که مهمترین پایانه صادرات نفت ایران به شمار میرود و دوم، بمباران مجموعههای زیرزمینی در کوه کلنگ گزله که گمان میرود با برنامه هستهای ایران مرتبط باشند.
این شبکه گزارش داد ترامپ در مصاحبههای این هفته علاقه خود به هر دو هدف را تایید کرده، اما گفته است که ممکن است عملیات زمینی برای تصرف خارک توسط کشوری دیگر انجام شود. او در گفتوگو با شبکه فاکسنیوز بدون ارائه توضیح بیشتر گفت: «افراد دیگری را داریم که عملیات زمینی را برای ما انجام خواهند داد.»
سیانان در ادامه نوشت ترامپ پیشتر نیز بارها نشانههایی از آمادگی برای تشدید درگیری با حکومت ایران بروز داده، اما سپس از آن عقبنشینی کرده است. با این حال، به گفته منابع این شبکه، او اکنون از اینکه [حکومت] ایران شروط هستهای مورد نظر آمریکا را نپذیرفته و همچنان عبور و مرور کشتیها در تنگه هرمز را محدود میکند، ناراضی است.
به گزارش سیانان، رییسجمهوری آمریکا طی روزهای اخیر مواضع متفاوتی درباره مذاکره با [حکومت] ایران اتخاذ کرده است. او چهارشنبه ۲۴ تیر در یک مراسم مرتبط با صنایع دفاعی در پنسیلوانیا گفت: «آنها شدیدا خواهان توافق هستند. کاری را که ما انجام میدهیم دوست ندارند و واقعا میخواهند توافق کنند. خواهیم دید که آیا با آنها توافق میکنیم یا اینکه کار را یکسره خواهیم کرد.» این در حالی است که او تنها یک هفته پیش ادامه گفتوگو با [حکومت] ایران را «اتلاف وقت» توصیف کرده بود.
در همین حال، جیدی ونس، معاون رییسجمهوری آمریکا و مذاکرهکننده اصلی دولت ترامپ با [حکومت] ایران، در گفتوگویی سهساعته با جو روگن که به نوشته سیانان سهشنبه ۲۳ تیر انجام شد، تاکید کرد جنگ تنها با ابزار نظامی قابل پایان دادن نیست. او گفت آمریکا میتواند رادارها، پهپادها و موشکهای ایران را هدف قرار دهد، اما حمله به کشتیها در تنگه هرمز همچنان آسان خواهد بود و به همین دلیل «باید آمادگی گفتوگو و تلاش برای حل مساله را نیز داشت.»
در همین زمینه، والاستریت ژورنال نیز به نقل از مقامهای آمریکایی گزارش داد که ترامپ پس از چند روز دریافت گزارشها و پیشنهادهای مشاوران ارشد خود، به گسترش عملیات نظامی علیه ایران متمایل شده است.
به نوشته این روزنامه، گزینههای مورد بررسی شامل افزایش حملات هوایی، اعزام نیروهای زمینی برای تصرف جزایر ایران در نزدیکی تنگه هرمز و بمباران یک سایت مستحکم مرتبط با فعالیتهای احتمالی هستهای ایران است.
والاستریت ژورنال گزارش داد که ترامپ شامگاه سهشنبه در نشست اتاق وضعیت کاخ سفید درباره احتمال استفاده از نیروهای آمریکایی برای تصرف جزیره خارک و دیگر مناطق در امتداد تنگه هرمز گفتوگو کرده است. به نوشته این روزنامه، احتمال بمباران مجموعه تونلی در کوه کلنگ که تاکنون هدف حملات آمریکا قرار نگرفته، از دیگر موضوعات مطرحشده در این نشست بوده است.
این روزنامه همچنین نوشت که گسترش حملات هوایی به اهداف بیشتری در داخل ایران، از جمله تاسیسات انرژی، همچنان یکی از گزینههای اصلی مورد بررسی دولت ترامپ به شمار میرود.
