محقق ارشد بنیاد کارنگی: تردید دارم که تنگه هرمز به وضعیت قبل از جنگ بازگردد

مقام‌های فوتبال ایران پیش و در جریان جام جهانی شکایت کرده بودند که محدودیت‌های اعمال‌شده از سوی دولت آمریکا، در پی درگیری نظامی میان دو کشور، تیم ملی ایران را از نظر رقابتی در موقعیت نامناسبی قرار داده است.

این محدودیت‌ها شامل انتقال اردوی تیم از توسان ایالت آریزونا آمریکا به تیخوانا در مکزیک، اجازه ورود به آمریکا تنها یک روز پیش از هر مسابقه و الزام به بازگشت فوری به تیخوانا پس از پایان هر بازی بود.

بر اساس گزارش اسپورتس بیزنس ژورنال؛ مولین روز دوشنبه همدردی چندانی با حذف تیم ملی ایران از جام جهانی ۲۰۲۶ نشان نداد. او در نشست توجیهی امنیتی جام جهانی در مرکز هماهنگی رویدادهای ویژه دولت آمریکا گفت: «خیلی خوشحالم که دارند برمی‌گردند، چون هیچ تیمی به اندازه آن‌ها ما را درگیر نکرد.»

او سپس در گفت‌وگو با گروه کوچکی از خبرنگاران، این موضع را با صراحت بیشتری بیان کرد.

مولین گفت: «فقط خوشحالم که کارشان تمام شد و دیگر برنمی‌گردند. وقتی توانستیم ویزاهایشان را لغو کنیم و گفتیم می‌توانند خاک آمریکا را ترک کنند، آن‌قدر خوشحال بودم که شاید یکی دو آهنگ هم خواندم یا حتی از خوشحالی رقصیدم.»

وزیر امنیت داخلی آمریکا ادعای مقام‌های جمهوری اسلامی، فدراسیون فوتبال و تیم ملی مبنی بر رفتار ناعادلانه را رد کرد و گفت نزدیکی اردوی تیم در تیخوانا به دو مسابقه نخست ایران در لس‌آنجلس و همچنین امکان ورود و تمرین تیم در آمریکا یک روز پیش از هر مسابقه، نشان می‌دهد ایران دلیلی برای شکایت ندارد.

او همچنین گفت ماموران اداره گمرک و حفاظت مرزی آمریکا، بازیکنان ایران را پیش از سوار شدن به هواپیما در تیخوانا بازرسی کردند تا نگرانی آن‌ها درباره احتمال آزار و اذیت هنگام عبور از کنترل‌های مرزی آمریکا برطرف شود.

وقتی از مولین پرسیده شد آیا دلیل امنیتی مشخصی برای الزام ایران به ترک فوری آمریکا پس از هر مسابقه وجود داشت یا نه، او پاسخ مشخصی نداد.

او گفت: «این فقط توافقی بود که داشتیم؛ اینکه اجازه بدهیم بروند. بازی تمام شده بود، بگذارید به هتل و اردویشان برگردند. آنجا راحت‌تر بودند. این فقط توافقی بود که پیش از آغاز مسابقات با فیفا انجام دادیم.»

مولین همچنین بار دیگر گفت که «تقریبا نیمی» از فهرست پیشنهادی همراهان تیم ملی ایران برای جام جهانی، ارتباط مستقیم با سپاه پاسداران داشته‌اند.

به گفته او، در میان این افراد، دو عضو پیشنهادی رسانه‌ای با بخش اطلاعات سپاه پاسداران در ارتباط بوده‌اند و یکی دیگر نیز به دلیل تحت تعقیب بودن بر اساس احکام بین‌المللی، امکان ورود به کانادا را نداشته است.

غریب‌آبادی دوشنبه هشت تیر در واکنش به اظهارات امانوئل مکرون، رییس‌جمهوری فرانسه، در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «ماکرون گفته در مین زدایی از تنگه هرمز، با هماهنگی شرکایش، همکاری می‌کند. طبق یادداشت تفاهم اسلام‌آباد، مین‌زدایی صرفا توسط ایران انجام می‌شود و نه هیچ کشور دیگری. اصولا اجازه چنین کاری را هم نمی‌دهیم. شرایط حساس و پیچیده است. توصیه اکید می‌کنیم فرانسه آن را با تحریکاتش پیچیده‌تر نکند.»

امانوئل مکرون پس از دیدار با هیثم بن طارق، سلطان عمان، در پاریس گفت فرانسه و عمان برای کاهش تنش‌ها در خاورمیانه همکاری می‌کنند.

مکرون در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «ما با یکدیگر برای کاهش تنش‌ها در خاورمیانه تلاش می‌کنیم. تصمیم گرفته‌ایم به‌صورت مشترک، در ارتباط با شرکای خود، در مین‌روبی تنگه همکاری کنیم تا امنیت مسیرهای دریایی و عبور آزاد در تنگه هرمز تضمین شود.»

اختلاف عمان و جمهوری اسلامی بر سر مدیریت تنگه هرمز

اظهارات رییس‌جمهوری فرانسه در دیدار با سلطان عمان، تازه‌ترین نمونه از اختلاف نظر تهران و مسقط بر سر نحوه مدیریت تنگه هرمز است.

بدر البوسعیدی، وزیر امور خارجه عمان، دوشنبه هشتم تیر گفت مسقط از وضع عوارض برای عبور کشتی‌ها از تنگه هرمز حمایت نمی‌کند.

او گفت: «این کار از نظر بین‌المللی ممنوع است و ما به این قواعد پایبندیم.»

وزیر امور خارجه عمان افزود مسقط و تهران توافق کرده‌اند هرگونه سازوکار آتی درباره تنگه هرمز در چارچوب حقوق بین‌الملل باشد.

با این حال البوسعیدی در جریان سفر به فرانسه به رادیو مونت‌کارلو گفت عمان و ایران در حال بررسی دریافت هزینه‌های مرتبط با خدمات از کشتی‌های تجاری عبوری از این تنگه هستند.

او گفت این خدمات می‌تواند شامل تدابیر ایمنی دریایی، جلوگیری از آلودگی، کمک به ناوبری و آمادگی برای حوادثی مانند آتش‌سوزی باشد.

البوسعیدی با اشاره به تنگه‌های سنگاپور و مالاکا گفت که نمونه‌های موفقی از ارائه خدمات مشابه در چارچوب قوانین دریایی وجود دارد.

در واکنش به اظهارات وزیر امور خارجه عمان، کاظم غریب‌آبادی گفت: «ایران مصمم است ترتیبات مدیریت تنگه هرمز را با عمان به تفاهم برساند. اگر به هر دلیلی عمان علاقه‌ای به این همکاری نداشته باشد، ایران این مسیر را به پیش خواهد برد.»

او افزود: «ایران و عمان همچنین درباره دریافت هزینه در قبال خدمات ارائه‌شده در تنگه هرمز اشتراک نظر دارند.»

غریب‌آبادی بامداد دوشنبه هشت تیر نیز با انتشار عکس‌هایی در شبکه اجتماعی ایکس خبر داد که در سفر به مسقط، اولین نشست کمیته مشترک هرمز را با عبدالعزیز الهنایی، وزیر مشاور در امور خارجه عمان برگزار کرده است.

به‌نوشته غریب‌آبادی، در این نشست ضمن مرور مسائل جاری در رابطه با تنگه، درباره مدیریت آینده تنگه در چارچوب بند پنج یادداشت تفاهم اسلام آباد و حقوق حاکمیتی دولت‌های ساحلی تبادل نظر شد.

روزنامه روسی «ودوموستی» در گزارشی در مورد درگیری‌های اخیر جمهوری اسلامی و ایالات متحده نوشت: «چارچوب شکننده آتش‌بس، احتمال وقوع حوادث بیشتر را افزایش داده است و چشم‌انداز توافق صلح پایدار را کاهش می‌دهد.»

پاول کوشکین، محقق ارشد موسسه مطالعات ایالات متحده و کانادا، در گفت‌وگو با ودوموستی اشاره کرد که «تشدید نسبی تنش در خاورمیانه اجتناب‌ناپذیر است» زیرا تفاهم‌نامه آتش‌بس هنوز در حال گذراندن دوره آزمایشی است و بنابراین بعید است که چنین حوادثی در منطقه از بین بروند.

او گفت: «این به معنای از سرگیری اقدام نظامی نیست. با این حال، لفاظی‌های خصمانه فزاینده بین واشینگتن و تهران، چشم‌انداز توافق صلح را دورتر می‌کند و احتمال تشدید شدید تنش را افزایش می‌دهد.»

میعاد ملکی، رییس پیشین دفتر هدف‌گذاری تحریم‌های وزارت خزانه‌داری آمریکا، درباره دشواری معامله بانک‌های کشورهای دیگر با جمهوری اسلامی، به ایران‌اینترنشنال گفت: «هیچ‌کدام از بانک‌های بزرگ، به‌ویژه بانک‌هایی که در آمریکا حضور دارند، وارد چنین فرآیندی نخواهند شد.»

او افزود: «حتی در زمان برجام نیز بسیاری از بانک‌های بزرگ خارجی که با نظام مالی آمریکا در ارتباط بودند، وارد بازار ایران نشدند.»

برگزاری دور بعدی مذاکرات تهران و واشینگتن در قطر، واکنش‌های گسترده‌ای در میان گروه‌های درون حاکمیت برانگیخته و تنش‌ها در راس جمهوری اسلامی را افزایش داده است.

یک عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس، با اشاره به پیام منتسب به مجتبی خامنه‌ای درباره متن تفاهم‌نامه با آمریکا، گفت: «مصلحتی که برخلاف نظر رهبر جمهوری اسلامی باشد، مفسده است.»

گفت‌وگو با لیلا مروتی، تحلیل‌گر سیاسی، و جمشید برزگر، روزنامه‌نگار و تحلیل‌گر سیاسی: