اعتراض دانشآموزان به تاثیر قطعی معدل در کنکور و شیوه برگزاری امتحانات نهایی در برخی شهرهای ایران ادامه یافت. همزمان، یک عضو کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس گفت تجمعات دانشآموزان در این خصوص «فایدهای ندارد».
بر اساس ویدیوهای رسیده به ایراناینترنشنال، گروهی از دانشآموزان یکشنبه ۱۷ خرداد در تجمع خود در مشهد، شعارهایی از جمله «وعده زیاد شنیدیم، نتیجهای ندیدیم» و «مشکلمون حل نشه، هر روز تجمع میشه» سردادند.
ویدیوهای دیگری از اصفهان نشان میدهد شماری از دانشآموزان معترض در این شهر شعار میدادند: «محصل داد بزن، حقتو فریاد بزن.»
همزمان، عبدالوحید فیاضی، عضو کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس، در مصاحبه با ایلنا اعلام کرد مسئولیت پاسخگویی درباره مصوبه کنکوری بر عهده شورای عالی انقلاب فرهنگی است و این نهاد همچنان بر تاثیر معدل در کنکور پافشاری میکند.
او به دانشآموزان معترض توصیه کرد «دست از اعتراضات بردارند و بروند درسشان را بخوانند»، زیرا به گفته او، «دیگر چارهای نیست و اعتراضات فایدهای ندارد».
دامنه اعتراضهای دانشآموزی در هفتههای اخیر به دستکم ۲۰ استان آذربایجان غربی، اصفهان، اردبیل، تهران، چهارمحالوبختیاری، خراسان جنوبی، خراسان رضوی، خراسان شمالی، خوزستان، زنجان، سیستان و بلوچستان، فارس، قزوین، قم، کهگیلویه و بویراحمد، گیلان، لرستان، مازندران، مرکزی و یزد گسترش یافته است.
دانشآموزان معترض معتقدند تغییر مکرر مقررات کنکور، تاثیر قطعی معدل پایههای یازدهم و دوازدهم و شیوه برگزاری امتحانات نهایی، فشار روانی و آموزشی سنگینی بر آنان وارد کرده است.
این اعتراضها از اواخر اردیبهشتماه از غرب و مرکز کشور آغاز شد و در خردادماه به شهرهای مختلفی از جمله تهران، اصفهان، مشهد، شهرکرد، خرمآباد، اراک، قم، یزد و ساوه رسید.
در برخی شهرها، گزارشها از برخورد با معترضان، زخمی شدن شماری از دانشآموزان و بازداشت دستکم یک نفر حکایت دارند.
دانشآموزان پیشتر مقابل ادارهکل آموزش و پرورش خراسان رضوی در مشهد تجمع کرده و خواستار استعفای عبدالحسین خسروپناه، دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی، شده بودند.
محور اولیه اعتراضها، شیوه برگزاری امتحانات نهایی و حضوری شدن آنها بود، اما در ادامه به مطالبه لغو تاثیر قطعی معدل پایه یازدهم در کنکور سراسری و اعتراض به تصمیمهای شورای عالی انقلاب فرهنگی گسترش یافت.
امید معماریان، روزنامهنگار و تحلیلگر سیاسی، در مصاحبه با ایراناینترنشنال گفت ناامنی جامعه پس از جنگ و نگرانیها درباره آینده نامشخص، از عوامل شکلگیری اعتراض دانشآموزان است.
جمشید برزگر، روزنامهنگار و تحلیلگر سیاسی، نیز به ایراناینترنشنال گفت اعتراضهای گسترده به وضعیت کنکور و امتحانات، نتیجه بلاتکلیفی ایجادشده و نبود پاسخگویی مسئولان جمهوری اسلامی است.
انتقاد از «مافیای کنکور» خواندن دانشآموزان معترض
عبدالحسین خسروپناه، دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی، ۱۶ خرداد در مصاحبه با شبکه خبر جمهوری اسلامی، از ادامه تاثیر قطعی سوابق تحصیلی پایههای یازدهم و دوازدهم در کنکور ۱۴۰۵ دفاع کرد و گفت اعضای این شورا بر این موضوع «اجماع» دارند.
او در واکنش به اعتراض دانشآموزان افزود «اغلب این معترضان مافیای کنکور هستند» که با اجرای مصوبه کنکور شورای عالی انقلاب فرهنگی، «هزاران میلیارد» ضرر کردهاند.
خسروپناه در عین حال اذعان کرد مطالبات برخی معترضان شامل «داوطلبان پشتکنکوری» و افرادی که «مشکل ترمیم معدل دارند»، غیرقابل انکار است.
او افزود پیشنهادهایی از جمله افزایش امکان ترمیم معدل، ترمیم تکدرس و اصلاح فاصله زمانی امتحانات در شورای معین شورای عالی انقلاب فرهنگی بررسی خواهد شد.
اظهارات این مقام جمهوری اسلامی با انتقاد دانشآموزان روبهرو شده است.
معترضان میگویند نسبت دادن اعتراضهای دانشآموزی به «مافیای کنکور»، نادیده گرفتن نگرانیهای واقعی دانشآموزانی است که به تغییرات مکرر مقررات، فشار امتحانات نهایی و بلاتکلیفی درباره آینده تحصیلی خود اعتراض دارند.
در همین زمینه، مظاهر گودرزی، روزنامهنگار، در یادداشتی در سایت خبرآنلاین با عنوان «پیروزی خیابان بر مدرسه» نوشت: «در اینجا با دو پرسش روبهرو هستیم. نخست اینکه چرا یک اعتراض آموزشی از زبان اعتراضات خیابانی استفاده میکند؟ و دوم اینکه چرا واکنش به آن، زبان مواجهه با اعتراضات سیاسی-اجتماعی را به خود میگیرد؟»
در این یادداشت آمده است شعارهای معترضان مانند «دانشآموز میمیرد، ذلت نمیپذیرد» و «محصل داد بزن، حقتو فریاد بزن»، بیشتر به ادبیات اعتراضهای خیابانی سالهای اخیر، از بهار ۱۳۸۸ تا زمستان ۱۴۰۴، شباهت دارد تا زبان رسمی مدرسه.
گودرزی افزود همانگونه که دانشآموزان در بیان مطالبات خود از الگوها و شعارهای آشنای اعتراضها استفاده میکنند، نهادهای رسمی نیز اعتراضهای آموزشی را با همان الگوهای رایج در مواجهه با اعتراضهای سیاسی تفسیر میکنند و بهجای پرداختن به دلایل شکلگیری، آن را به عوامل بیرونی نسبت میدهند.
به گفته او، در رویدادهای اخیر، «مافیای کنکور» بهعنوان عامل اصلی و «محرک» اعتراض معرفی شده، در حالی که بسیاری از این دانشآموزان ممکن است دلایل متعددی برای مخالفت با مصوبه کنکوری شورای عالی انقلاب فرهنگی داشته باشند؛ دلایلی که حتی از سوی برخی رتبههای برتر کنکور در سالهای گذشته نیز مطرح شده بود.
او در پایان هشدار داد اگر صدای اعتراض دانشآموزان بهعنوان «مسالهای واقعی» شنیده نشود، آنان «زبان اعتراض را نه از کلاس درس، که از خیابان خواهند آموخت».
دانشآموزان میگویند نسل کنونی کنکوریها در سالهای گذشته با تعطیلی مدارس، آموزش مجازی، بحرانهای اجتماعی و تغییرات پیاپی مقررات آموزشی روبهرو بوده و نباید بار دیگر هزینه تصمیمهای ناگهانی و متناقض مسئولان را بپردازد.
آنان تاکید کردهاند تا زمان رسیدگی به مطالباتشان، اعتراضها ادامه خواهد داشت.
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
