ارتش آمریکا اعلام کرد پس از رهگیری و سرنگونی چهار پهپاد ایرانی در نزدیکی تنگه هرمز، مواضع راداری و نظارتی ایران در قشم و گورک را هدف قرار داده است. این حملات در حالی صورت میگیرد که تهران و واشینگتن همزمان در حال مذاکره برای دستیابی به توافقی جهت پایان دادن به جنگ هستند.
ارتش آمریکا بامداد شنبه ۱۶ خرداد اعلام کرد در واکنش به پرتاب چهار پهپاد ایرانی به سمت منطقه تنگه هرمز، چند مرکز راداری و نظارتی ایران در سواحل خلیج فارس را هدف قرار داده است؛ اقدامی که نشاندهنده ادامه تنشهای نظامی میان دو کشور، همزمان با جریان مذاکرات دیپلماتیک برای پایان دادن به جنگ است.
به گزارش رویترز، یک مقام آمریکایی گفت ارزیابی ارتش آمریکا نشان میدهد پهپادهای ایرانی با هدف تهدید یا هدف قرار دادن تردد دریایی در منطقه به پرواز درآمده بودند. فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا (سنتکام) نیز اعلام کرد نیروهای آمریکایی پس از سرنگونی این پهپادها، مراکز نظارتی ایران در منطقه گورک و جزیره قشم را هدف قرار دادند.
ساعاتی بعد خبرگزاری کویت خبر داد که پدافند هوایی این کشور «حملات موشکی و پهپادی» را رهگیری کرده است.ستاد کل ارتش کویت گفت که صدای هرگونه انفجار، نتیجه رهگیری توسط سامانههای پدافند هوایی بوده است و از مردم خواست تا دستورالعملهای ایمنی و امنیتی صادر شده توسط سازمانهای مربوطه را رعایت کنند.
دقایقی بعد وزارت کشور بحرین آژیر حمله هوایی را فعال کرد. وزارت کشور بحرین در همین ارتباط از شهروندان و ساکنان خواست به نزدیکترین محل امن بروند.
پس از آن روابط عمومی سپاه پاسداران در بیانیهای که در رسانههای ایران منتشر شد، اعلام کرد که به دنبال حمله آمریکا به سیریک و جزیره قشم، «پایگاههای دشمن در منطقه» را هدف موشکهای هوافضا قرار داده است.
در ادامه نیز فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا با صدور بیانیهای اعلام کرد نیروهای آمریکایی چندین موشک بالستیک و پهپاد ایرانی را که به سمت تنگه هرمز و منطقه خلیج فارس شلیک شده بودند، رهگیری کردهاند. در بیانیه سنتکام آمده است که [حکومت] ایران چند ساعت پس از آنکه نیروهای آمریکایی چهار پهپاد انتحاری ایرانی را که به سمت تنگه هرمز پرتاب شده بودند سرنگون کردند، هفت موشک بالستیک به سوی کویت و بحرین شلیک کرد. بر اساس ارزیابی اولیه ارتش آمریکا، شش فروند از موشکهای شلیکشده از سوی جمهوری اسلامی رهگیری و منهدم شدهاند و موشک هفتم نیز به هدف مورد نظر خود نرسیده است.
این درگیریها در حالی رخ میدهد که تهران و واشینگتن بهطور غیرمستقیم درباره یک توافق موقت مذاکره میکنند؛ توافقی که هدف آن توقف جنگی است که از اسفند سال گذشته آغاز شده و اکنون وارد چهارمین ماه خود شده است. بر اساس گزارش رویترز، موضوعاتی مانند برنامه هستهای ایران قرار است در مذاکرات بعدی بررسی شود.
تهران چه میخواهد؟
به نوشته رویترز، جمهوری اسلامی برای پذیرش هرگونه توافق خواستار دسترسی به میلیاردها دلار درآمد نفتی، کاهش یا لغو محدودیتهای صادرات نفت خام، پایان محاصره بنادر ایران از سوی آمریکا و حفظ نقش خود در تنگه هرمز شده است.
از زمان آغاز جنگ، حکومت ایران عملاً عبور و مرور در تنگه هرمز را مختل کرده است؛ آبراهی که پیش از جنگ حدود ۲۰ درصد نفت جهان از آن عبور میکرد.
ترامپ: جمهوری اسلامی هنوز بخشی از توان موشکی خود را حفظ کرده است
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، در گفتوگو با شبکه انبیسی گفت با وجود حملات گسترده آمریکا، حکومت ایران هنوز بخشی از توان موشکی و پهپادی خود را در اختیار دارد.
او گفت «ایران هنوز تعدادی موشک و پهپاد دارد» و برآورد کرد که حدود ۲۱ تا ۲۲ درصد از ذخایر موشکی این کشور باقی مانده است.
ترامپ در پاسخ به این پرسش که چرا تهران هنوز با توافق موافقت نکرده است، گفت رهبران جمهوری اسلامی «قوی و مغرور» هستند، اما در نهایت «چارهای جز توافق نخواهند داشت.»
لبنان؛ گره دیگر مذاکرات
رویترز گزارش داد که همزمان با مذاکرات حکومت ایران و آمریکا، درگیریها در لبنان نیز ادامه دارد. حزبالله لبنان روز جمعه اعلام کرد دو عملیات علیه نیروهای اسرائیلی در جنوب لبنان انجام داده است. منابع امنیتی لبنان نیز از حملات هوایی اسرائیل به مناطق مختلف جنوب این کشور خبر دادند.
به نوشته رویترز، حکومت ایران همچنان از حزبالله حمایت میکند و خروج نیروهای اسرائیلی از جنوب لبنان را یکی از شروط اصلی برای هرگونه توافق منطقهای و آتشبس فراگیر میداند.
تهران همچنین برقراری آتشبس میان اسرائیل و حزبالله را بخشی از چارچوب مورد نظر خود برای دستیابی به توافق با آمریکا و بازگشایی مسیرهای کشتیرانی در تنگه هرمز معرفی کرده است.
اختلاف بر سر طرح آتشبس لبنان
نعیم قاسم، دبیرکل حزبالله، این هفته توافق پیشنهادی آمریکا میان دولت لبنان و اسرائیل را رد کرد و گفت این توافق خروج نیروهای اسرائیلی از خاک لبنان را تضمین نمیکند و حزبالله نیز در مذاکرات آن مشارکت نداشته است.
در مقابل، اسرائیل اعلام کرده است که عملیات نظامی خود در جنوب لبنان را ادامه خواهد داد و فعلاً برنامهای برای خروج نیروهایش از این مناطق ندارد.
در همین حال، نبیه بری، رییس پارلمان لبنان و از متحدان حزبالله، اعلام کرد اگر نیروهای اسرائیلی همزمان از مناطق اشغالی لبنان خارج شوند، با عقبنشینی نیروهای حزبالله از جنوب لبنان موافقت خواهد کرد.
آتشبسهای شکننده
رویترز در پایان گزارش خود نوشت که با وجود توافقهای آتشبس مورد حمایت آمریکا، درگیریها در چندین جبهه منطقهای ادامه دارد. در روزهای اخیر لبنان، غزه، شمال اسرائیل و حتی کویت شاهد حملات و تنشهای امنیتی بودهاند.
این تحولات نشان میدهد که اگرچه مذاکرات سیاسی برای پایان دادن به جنگ در جریان است، اما در میدان نبرد هنوز فاصله قابل توجهی تا دستیابی به یک آتشبس پایدار و فراگیر وجود دارد.
آیکهان حاجیزاده، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری آذربایجان، جمعه ۱۵ خرداد در بیانیهای اعلام کرد ادعاهای مطرحشده در مقاله منتشرشده در وبسایت سیانان مبنی بر استفاده از خاک آذربایجان برای عملیات نظامی یا اطلاعاتی علیه [حکومت] ایران و همچنین استقرار نیروهای اسرائیلی در این کشور «کاملاً بیاساس» است.
او تاکید کرد که «این ادعاها پیش از این نیز بارها از سوی باکو تکذیب شده» و موضع رسمی جمهوری آذربایجان پیش از انتشار گزارش، در پاسخ به پرسش سیانان به این شبکه اعلام شده بود.
حاجیزاده در بیانیه خود نوشت: «جمهوری آذربایجان هرگز اجازه نداده و هرگز اجازه نخواهد داد که از خاک این کشور برای عملیات نظامی، فعالیتهای اطلاعاتی یا هرگونه اقدام خصمانه علیه کشور دیگری استفاده شود.»
سخنگوی وزارت خارجه آذربایجان همچنین انتشار گزارش بر پایه منابع ناشناس و بدون ارائه مدارک معتبر را «مغایر با اصول بیطرفی، عینیت و اخلاق حرفهای در روزنامهنگاری» دانست و از سیانان خواست این گزارش را تکذیب کند.
گزارش سیانان چه میگفت؟
واکنش باکو در پی انتشار گزارشی از سوی سیانان صورت گرفت که در آن به نقل از چهار منبع آگاه گفته شده بود اسرائیل در جریان جنگ ایران، بهطور محرمانه شماری از نیروهای نخبه نظامی و اطلاعاتی خود را در جمهوری آذربایجان مستقر کرده است.
بر اساس این گزارش، نیروهای اسرائیلی از چندین نقطه در جنوب جمهوری آذربایجان و در نزدیکی مرزهای شمالی ایران فعالیت میکردند و نزدیکترین پایگاه مورد استفاده آنان حدود ۹۷ کیلومتر با شهر تبریز فاصله داشته است.
سیانان به نقل از دو منبع آگاه گزارش داد یگانهای ویژه کماندویی اسرائیل در این مناطق مستقر بوده و ماموریتهای اطلاعاتی و عملیات پهپادی را اجرا میکردند. به گفته این منابع، این استقرار به اسرائیل امکان میداد شمال ایران را در طول جنگ زیر نظر داشته باشد.
این شبکه همچنین گزارش داد حضور نیروهای اسرائیلی در آذربایجان بخشی از یک شبکه گستردهتر از پایگاههای مخفی اسرائیل در خاورمیانه بوده که در کشورهای دیگری از جمله عراق، امارات متحده عربی و سومالیلند نیز فعالیت داشتهاند.
بر اساس این گزارش، برخی از این پایگاهها ابتدا برای عملیات پشتیبانی، امداد و نجات طراحی شده بودند، اما به مرور به مراکزی برای فعالیتهای نظامی و اطلاعاتی تبدیل شدند.
سیانان همچنین گزارش داده بود که اسرائیل از سالها پیش جمهوری آذربایجان را یکی از شرکای راهبردی خود در مقابله با جمهوری اسلامی میداند و حتی همزمان با اعتراضات سراسری دیماه در ایران، پروژهای محرمانه برای ایجاد زیرساختهای اطلاعاتی در امتداد مرز ایران و آذربایجان طراحی کرده بود.
در بخشی دیگر از این گزارش آمده بود که استقرار نیروها در جمهوری آذربایجان میتوانست در صورت بروز حادثه برای خلبانان اسرائیلی در جریان عملیات نظامی علیه [حکومت] ایران، امکان اجرای عملیات جستوجو و نجات را نیز فراهم کند.
سابقه تنش میان تهران و باکو
گزارش سیانان همچنین یادآوری کرده بود که در جریان جنگ اخیر میان [حکومت] ایران و اسرائیل، جمهوری آذربایجان نیز تحت تاثیر درگیریها قرار گرفت.
بر اساس این گزارش، در ۱۴ اسفند ۱۴۰۴ حمله پهپادی جمهوری اسلامی به منطقه نخجوان چندین زخمی بر جای گذاشت و روابط تهران و باکو را بیش از پیش تحت تاثیر قرار داد.
در حالی که سیانان به نقل از منابع آگاه بر وجود همکاریهای اطلاعاتی و عملیاتی میان اسرائیل و جمهوری آذربایجان تاکید کرده است، دولت آذربایجان این ادعاها را بخشی از یک کارزار «اطلاعات نادرست» توصیف کرده و بار دیگر تاکید کرده است که اجازه استفاده از خاک خود علیه کشورهای دیگر را نمیدهد.
این مناقشه رسانهای در شرایطی شکل گرفته که پس از پایان جنگ ۴۰ روزه [حکومت] ایران و اسرائیل و برقراری آتشبس، همچنان پرسشهای متعددی درباره ابعاد همکاریهای منطقهای، مسیرهای عملیاتی و شبکههای اطلاعاتی مورد استفاده در جریان این درگیری مطرح است.
رییسجمهوری آمریکا در این گفتوگو از روند مذاکرات با حکومت ایران، وضعیت جنگ، توان نظامی جمهوری اسلامی و آینده توافق احتمالی میان تهران و واشینگتن سخن گفت.
ترامپ در این مصاحبه که در ایالت ویسکانسین انجام شد، گفت رهبران جمهوری اسلامی هنوز با توافق مورد نظر آمریکا برای پایان دادن به جنگ موافقت نکردهاند، اما معتقد است در نهایت راهی جز پذیرش توافق نخواهند داشت.
او گفت: «آنها قوی هستند، مغرور هستند و کارهایی وجود دارد که هرگز فکر نمیکردند مجبور به انجام آن شوند، اما ناچار خواهند شد انجامشان دهند. آنها انتخاب دیگری ندارند و این روند کمی زمان میبرد.»
اظهارات ترامپ در حالی مطرح میشود که مذاکرات میان حکومت ایران و آمریکا برای پایان دادن به جنگی که اکنون وارد چهارمین ماه خود شده، ادامه دارد. دو کشور در ماه فروردین با آتشبسی موافقت کردند که تاکنون چندین بار تمدید شده است، اما در روزهای اخیر پس از تبادل حملات در نزدیکی تنگه هرمز، تنشها بار دیگر افزایش یافته است.
روبیو: عملیات «خشم حماسی» پایان یافته است
همزمان، مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، چهارشنبه ۱۳ خرداد به نمایندگان مجلس آمریکا گفت عملیات نظامی آمریکا علیه ایران که دولت ترامپ آن را «عملیات خشم حماسی» نامیده، به پایان رسیده است.
با این حال روبیو تاکید کرد حملات اخیر آمریکا ماهیتی دفاعی داشته و در واکنش به حملات [حکومت] ایران علیه کشتیها در نزدیکی تنگه هرمز انجام شده است.
او گفت: «برای محافظت از نیروهای خود، ما فقط پهپادها را هدف قرار نمیدهیم، بلکه کسانی را که این پهپادها را به پرواز درمیآورند نیز هدف قرار میدهیم. این اقدامات کاملاً دفاعی هستند و در پاسخ به اقدام [حکومت] ایران انجام میشوند. اگر آنها به این کشتیها شلیک نکنند، ما هم شلیک نمیکنیم، اما ناچاریم واکنش نشان دهیم.»
ترامپ: ایران هنوز موشک دارد، اما بخش عمده توانش از بین رفته است
ترامپ در بخش دیگری از مصاحبه خود گفت که آمریکا بخش عمده زیرساختهای نظامی ایران را نابود کرده است، اما جمهوری اسلامی همچنان بخشی از توان موشکی و پهپادی خود را حفظ کرده است.
او گفت: «بیشتر کارخانههای تولید پهپاد از بین رفتهاند، بیشتر سکوهای پرتاب نابود شدهاند و بیشتر مراکز تولید موشک نیز از بین رفتهاند. اما آنها هنوز ظرفیتهایی دارند. هنوز موشک و پهپاد دارند.»
رییسجمهوری آمریکا افزود: «اگر بخواهم درصدی بگویم، شاید حدود ۲۱ تا ۲۲ درصد از موشکهای خود را حفظ کرده باشند. این هنوز تعداد زیادی موشک است، اما با زمانی که ما نخستین حمله را انجام دادیم قابل مقایسه نیست.»
اظهارات ترامپ در حالی مطرح میشود که جمهوری اسلامی طی روزهای اخیر مجموعهای از حملات موشکی و پهپادی در منطقه خلیج فارس انجام داده و به گفته مقامهای آمریکایی، توانایی خود برای ادامه عملیات نظامی را به نمایش گذاشته است.
تنگه هرمز و فشار اقتصادی
ترامپ در این مصاحبه بار دیگر به بسته شدن تنگه هرمز اشاره کرد و گفت ادامه جنگ و اختلال در این مسیر حیاتی انرژی باعث افزایش قیمت نفت در بازارهای جهانی و رشد قیمت سوخت در آمریکا شده است.
بسته شدن تنگه هرمز که از مهمترین مسیرهای انتقال نفت جهان محسوب میشود، فشار اقتصادی قابل توجهی بر بازارهای جهانی و همچنین دولت آمریکا وارد کرده است.
ترامپ در پاسخ به انتقادهایی که از طولانی شدن جنگ مطرح میشود، گفت روند پایان دادن به چنین بحرانهایی زمانبر است.
او گفت: «این کارها سالها زمان میبرد.»
رییسجمهوری آمریکا با اشاره به جمهوری اسلامی افزود: «این افراد ۴۷ سال است که میجنگند. آنها آمریکاییها را کشتهاند.»
ترامپ همچنین مدت زمان جنگ جاری را با جنگ ویتنام مقایسه کرد و گفت: «من خیلی سریع حرکت میکنم. تازه وارد ماه سوم شدهام. جنگ ویتنام ۱۹ سال طول کشید. من در ماه سوم هستم و همه میپرسند چه زمانی پیروز میشوی؟»
هشدار درباره شکست مذاکرات
ترامپ در بخش دیگری از سخنان خود که پیشتر در گفتوگو با پادکست «پاد فورس وان» وابسته به نیویورکپست مطرح کرده بود، گفت بعید است محاصره آمریکا علیه ایران تا تعطیلات روز کارگر [اولین دوشنبه ماه سپتامبر] ادامه یابد.
او همچنین احتمال شکست مذاکرات را رد نکرد و هشدار داد که در صورت نهایی نشدن توافق، واشینگتن گزینههای دیگری را در نظر خواهد گرفت.
ترامپ گفت: «یا توافق را امضا میکنیم یا از راه دیگری وارد میشویم. و آن راه دیگر، راه خوشایندی نیست.»
رییسجمهوری آمریکا و مقامهای دولت او در هفتههای اخیر بارها تاکید کردهاند که هدف از عملیات نظامی علیه حکومت ایران جلوگیری از دستیابی جمهوری اسلامی به سلاح هستهای بوده است. در مقابل، مقامهای ایرانی گفتهاند که برنامه هستهای این کشور ماهیتی صلحآمیز دارد و فشارهای نظامی و اقتصادی آمریکا تغییری در مواضع تهران ایجاد نخواهد کرد.
با این حال، اظهارات تازه ترامپ نشان میدهد که کاخ سفید همچنان دستیابی به توافق را محتمل میداند، اما همزمان تلاش دارد با ادامه فشار نظامی و اقتصادی، حکومت ایران را به پذیرش شرایط مورد نظر خود وادار کند.
بهگفته وزارت خزانهدار آمریکا، این شبکه با استفاده از شرکتهای پوششی در امارات متحده عربی و چین، حسابهای بانکی خارجی و ناوگان سایه جمهوری اسلامی، میلیونها بشکه الپیجی ایران را جابهجا کرده و تحریمهای آمریکا را دور زده است.
وزارت خزانهداری اعلام کرد هدف از این اقدام افشای بازیگرانی است که با سوءاستفاده از زیرساختهای تجاری بینالمللی، یکی از شریانهای حیاتی اقتصادی جمهوری اسلامی را حفظ کردهاند.
در بیانیه وزارت خزانهداری گفته شده است که در همین راستا، دو فرد به نامهای سرباز عبدلزاده (شهروند افغانستان) و محمد شکول میهندوست معروف به «حاج شکور» (شهروند ترکیه) تحریم شدهاند.
علاوه بر این دو نفر که شبکهای از شرکتهای پوششی در امارات را اداره میکردند، چهار شرکت به نامهای بوتانی تریدینگ (Butani Trading LLC)، داندولد تریدینگ (Dundlod Trading FZE)، ایدیاچ انرژی (ADH Energy FZE) و شرکت چینی شانگهای کیانی انرژی (Shanghai Qianye Energy Co., Ltd) تحریم شدهاند.
آمریکا همچنین شش نفتکش و کشتی حمل گاز مایع را بهدلیل مشارکت در انتقال گاز مایع ایران به فهرست تحریمها افزود.
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، گفت: «اقتصاد جمهوری اسلامی در حال فروپاشی است و توان نظامی آن بهشدت تضعیف شده است. در چارچوب عملیات خشم اقتصادی (Economic Fury)، وزارت خزانهداری به تحریم ناوگان سایه، شبکههای بانکداری سایه و دسترسی جمهوری اسلامی به تجارت جهانی ادامه خواهد داد.»
هدف قرار دادن صرافیهای مرتبط با جمهوری اسلامی
وزارت خزانهداری همچنین صرافی «شرکت مهرداد گرامیاننیک و شرکا» و مدیران آن را تحریم کرد.
به گفته آمریکا، این صرافی صدها میلیون دلار ارز خارجی را به نمایندگی از بانکهای تحریمشده ایرانی جابهجا کرده است.
آمریکا میگوید نظام ارزی ایران بهشدت به دلالان منتخب و شرکتهای وابسته به رهبر جمهوری اسلامی متکی است؛ شرکتهایی که با استفاده از شرکتهای صوری و پوششی در خارج از کشور، ارتباط خود با حکومت ایران را پنهان میکنند و تحریمها را دور میزنند.
بهگفته وزارت خزانهداری آمریکا، این شبکهها سالانه میلیاردها دلار تراکنش ارزی انجام میدهند و به حکومت ایران و نیروهای مسلح آن کمک میکنند تا تحریمها را دور بزنند، از نظام مالی بینالمللی سوءاستفاده کنند و درآمدهای حاصل از فروش نفت و پتروشیمی را منتقل کنند.
خزانهداری آمریکا پیشتر نیز صرافیهای «رادین»، «ارز ایران»، «اوپال» و «امین» را هدف تحریم قرار داده بود.
«خشم اقتصادی» و فشار حداکثری
وزارت خزانهداری آمریکا همچنین تاکید کرد که به سیاست فشار حداکثری علیه حکومت ایران ادامه میدهد و توانایی جمهوری اسلامی برای کسب، انتقال و بازگرداندن منابع مالی را هدف قرار خواهد داد.
براساس بیانیه وزارت خزانهداری، اقدامات اخیر موجب مسدود شدن دهها میلیارد دلار درآمد بالقوه برای حکومت ایران و نیروهای نیابتی آن شده است.
در بیانیه مسدود کردن نزدیک به نیم میلیارد دلار ارز دیجیتال مرتبط با حکومت ایران، مقابله با شبکههای بانکداری در سایه ایران در سراسر جهان، تحریم شبکههای تامینکننده تسلیحات و قطعات نظامی برای حکومت ایران، تحریم مقامهای عراقی متهم به همکاری در فروش نفت ایران، هدف قرار دادن گروههای نیابتی وابسته به جمهوری اسلامی و تحریم کشتیها و شرکتهای مرتبط با ناوگان در سایه جمهوری اسلامی از جمله اقدامات اخیر آمریکا بوده است.
بهنوشته آکسیوس، کاخ سفید که در تلاش است تا با جمهوری اسلامی به یک «یادداشت تفاهم» برای پایان دادن به جنگ و آغاز مذاکرات عمیق هستهای دست یابد و میخواهد در صورت آغاز این مذاکرات، تیمی از کارشناسان آماده در اختیار داشته باشد.
با این حال، به گفته مقامهای آمریکایی و منابع منطقهای درگیر در روند میانجیگری، واشینگتن و تهران همچنان بر سر چندین جزئیات این یادداشت تفاهم اختلاف دارند.
منابع مذکور مذاکرات را در مرحله پایانی توصیف کردهاند، اما هنوز مشخص نیست که آیا در نهایت توافقی حاصل خواهد شد یا خیر.
یک مقام آمریکایی که نامش اعلام نشده، به آکسیوس گفت: «این نشست در اوک ریج به این معنا نیست که حتما توافقی حاصل خواهد شد، اما نشان میدهد مذاکرات وارد مرحلهای بسیار جدی شده و احتمال دستیابی به توافق وجود دارد؛ بنابراین ما میخواهیم آماده باشیم.»
این وبسایت نوشت ویتکاف سفری اعلامنشده به شرق تنسی انجام داده است. دو مقام آمریکایی بعدا تایید کردند که او و کوشنر در حال بازدید از تاسیسات وزارت انرژی آمریکا در اوک ریج بودهاند.
برخی از برجستهترین کارشناسان آمریکا در زمینه فرآوری اورانیوم و فناوری سانتریفیوژ در آزمایشگاه ملی اوک ریج و مجتمع امنیت ملی Y-12 مستقر هستند. در گذشته نیز مواد و تجهیزات هستهای، از جمله موادی از قزاقستان و لیبی، از طریق تنسی منتقل شده بودند.
کاخ سفید از اظهار نظر در این مورد خودداری کرد. اداره ملی امنیت هستهای آمریکا نیز پاسخی ارائه نداد.
دو مقام آمریکایی گفتند اخیرا تیمی متشکل از حدود ۱۰۰ کارشناس تشکیل شده تا در صورت دستیابی به یک توافق اولیه، در مذاکرات هستهای مشارکت کنند.
فرستادگان آمریکا برای دیدار با اعضای این تیم و بررسی مقدمات احتمالی اجرای یک توافق هستهای به تنسی سفر کردند.
آخرین وضعیت مذاکرات
ویتکاف و کوشنر هفته گذشته در مذاکرات با جمهوری اسلامی بر سر مفاد یک یادداشت تفاهم ۶۰ روزه به توافق رسیدند؛ توافقی که شامل تمدید آتشبس، بازگشایی تنگه هرمز، اجازه فروش نفت ایران و آغاز مذاکرات درباره ذخایر اورانیوم غنیشده ایران و محدودیتهای آتی غنیسازی بود.
ترامپ جمعه گذشته خواستار اعمال دو اصلاحیه در متن توافق شد و جمهوری اسلامی نیز اعلام کرد که تغییرات مدنظر خود را مطرح خواهد کرد.
در حال حاضر آمریکا منتظر پاسخ رسمی تهران است، اما آکسیوس بهنقل از منابع خود نوشت اختلافات باقیمانده نسبتا محدود هستند.
برای مثال، به گفته دو منبع آگاه از مذاکرات، ترامپ خواسته است جمهوری اسلامی بپذیرد که هر توافق نهایی شامل مهلت ۶۰ روزه برای رقیقسازی و کاهش سطح غنیسازی اورانیوم غنیشده ایران باشد، اما تهران خواستار مهلتی ۹۰ روزه است.
همچنین دو طرف بر سر میزان و زمان آزادسازی میلیاردها دلار دارایی مسدودشده ایران اختلاف دارند.
یک مقام آمریکایی گفت واشینگتن اعلام کرده است که پس از دستیابی به توافق نهایی و برداشته شدن گامهای عملی برای اجرای آن، منابع مالی ایران را آزاد خواهد کرد، اما جمهوری اسلامی خواهان آزادسازی بخشی از این داراییها بهصورت فوری است.
محسن رضایی، مشاور نظامی رهبر جمهوری اسلامی، جمعه ۱۵ خرداد در گفتوگویی با سیانان گفت دیدار با مجتبی خامنهای که دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، از آن سخن گفته بود اتفاق نخواهد افتاد.
او گفت مذاکرات به بنبست رسیده و ترامپ باید این بنبست را بشکند. توپ در زمین ترامپ است.
رضایی هشدار داد که در صورت ازسرگیری درگیریها از سوی آمریکا، واشینگتن وارد «راهرویی تاریک» خواهد شد.
او همچنین در واکنش به سخنان دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، درباره دیدار احتمالی با مجتبی خامنهای گفت: «چنین چیزی اتفاق نخواهد افتاد. اکنون ما در مرحله نخست مذاکرات قرار داریم و آقای ترامپ مذاکرات را به بنبست کشانده است. چنین دیداری رخ نخواهد داد.»
رضایی گفت جمهوری اسلامی خواستار آزادسازی ۱۲ میلیارد دلار از داراییهای مسدودشده ایران بلافاصله پس از امضای یک توافق موقت با آمریکا شده و همچنین خواهان آزادسازی ۱۲ میلیارد دلار دیگر در مرحله بعدی است.
مقامهای آمریکایی نگران هستند که هرگونه آزادسازی داراییها در شرایط کنونی، یکی از مهمترین اهرمهای فشار بر جمهوری اسلامی را از بین ببرد. دونالد ترامپ تاکید کرده است که هر توافقی باید بهمراتب قویتر از توافق هستهای سال ۲۰۱۵ باشد و نباید چنین به نظر برسد که آمریکا در حال تحویل «پالتهای پول نقد» به تهران است؛ عبارتی که او بارها برای انتقاد از تصمیم باراک اوباما در پرداخت پول نقد به جمهوری اسلامی به کار برده است.
مرحله دوم مذاکرات
اگر مذاکرات وارد مرحله دوم شود، تیم کارشناسانی که ویتکاف و کوشنر با آنان دیدار کردند باید برنامهای برای «نحوه تعیین تکلیف مواد هستهای ایران»، «چگونگی اعمال محدودیتهای بیشتر بر برنامه غنیسازی» و «سازوکارهای راستیآزمایی و نظارت بر اجرای توافق» تدارک ببینند.
مقامهای آمریکایی به آکسیوس گفتند برخی از کارشناسان حاضر در نشست روز پنجشنبه، چند هفته پیش نیز در عملیات انتقال اورانیوم غنیشده از ونزوئلا مشارکت داشتند. آن مواد که متعلق به یک راکتور تحقیقاتی بود، ماه گذشته برای فرآوری به ایالت کارولینای جنوبی منتقل شد.
برخی از این کارشناسان هستهای همچنین پیش از آغاز جنگ، همراه با کوشنر و ویتکاف در عمان در مذاکرات هستهای با جمهوری اسلامی حضور داشتند.
یک مقام آمریکایی به آکسیوس گفت: «این افراد برجستهترین کارشناسان هستهای آمریکا هستند که دانش فنی لازم برای اجرای جزئیات یک توافق با ایران را در اختیار دارند.»
رضایی در گفتوگویی با سیانان که جمعه ۱۵ خرداد منتشر شد، هشدار داد که در صورت ازسرگیری درگیریها از سوی آمریکا، واشینگتن وارد «راهرویی تاریک» خواهد شد.
او همچنین در واکنش به سخنان دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، درباره دیدار احتمالی با مجتبی خامنهای گفت: «چنین چیزی اتفاق نخواهد افتاد. اکنون ما در مرحله نخست مذاکرات قرار داریم و آقای ترامپ مذاکرات را به بنبست کشانده است. چنین دیداری رخ نخواهد داد.»
رضایی گفت جمهوری اسلامی خواستار آزادسازی ۱۲ میلیارد دلار از داراییهای مسدودشده ایران بلافاصله پس از امضای یک توافق موقت با آمریکا شده و همچنین خواهان آزادسازی ۱۲ میلیارد دلار دیگر در مرحله بعدی است.
مقامهای آمریکایی نگران هستند که هرگونه آزادسازی داراییها در شرایط کنونی، یکی از مهمترین اهرمهای فشار بر جمهوری اسلامی را از بین ببرد. دونالد ترامپ تاکید کرده است که هر توافقی باید بهمراتب قویتر از توافق هستهای سال ۲۰۱۵ باشد و نباید چنین به نظر برسد که آمریکا در حال تحویل «پالتهای پول نقد» به تهران است؛ عبارتی که او بارها برای انتقاد از تصمیم باراک اوباما در پرداخت پول نقد به جمهوری اسلامی به کار برده است.
با این حال محسن رضایی در مصاحبه با سیانان این مطالبه را اقدامی برای اعتمادسازی توصیف کرد و گفت که آزادسازی احتمالی این منابع مالی از سوی دولت ترامپ میتواند افق تازهای برای آینده روابط تهران و واشینگتن ایجاد کند.
رضایی گفت: «اگر ترامپ بخواهد با ما به توافق برسد، این ۲۴ میلیارد دلار آزمون اعتمادی است که میخواهیم از ترامپ بگیریم؛ آزمونی که آمریکا باید از آن عبور کند تا مسیر باز شود. این پول، پول به خود ماست نه پول آمریکا.»
او همچنین هشدار داد که اگر آمریکا درگیری را از سر بگیرد، جمهوری اسلامی «جنگ را گسترش خواهد داد» و دامنه عملیات نظامی ممکن است از خلیج فارس به اقیانوس هند، تنگه بابالمندب، دریای سرخ و دریای مدیترانه کشیده شود.
با این حال رضایی افزود: «احتمال وقوع جنگ پایین است.»
رضایی در بخش دیگری از اینگفتوگو تاکید کرد که ایران و عمان بر تنگه هرمز حاکمیت دارند و بنابراین آن را بهطور مشترک مدیریت خواهند کرد.
او از بهکار بردن واژه «عوارض عبور» برای هزینههای احتمالی عبور کشتیها خودداری کرد و گفت جمهوری اسلامی صرفا هزینه نگهداری دریافت خواهد کرد، زیرا نباید به تنهایی بار مدیریت این آبراه را بر دوش بکشد.
رضایی در عین حال نسبت به دوام هرگونه توافق هستهای با ترامپ ابراز تردید کرد و به خروج او از توافق هستهای سال ۲۰۱۵ و آنچه «راهبرد ابهام» ترامپ در مذاکرات خواند، اشاره کرد و گفت در صورت شکست مذاکرات، جمهوری اسلامی برای مقابله با هرگونه تهاجم آمریکا آماده است.
رضایی افزود: «آنگاه جهان تواناییهای واقعی ما را خواهد شناخت، زیرا قدرت زمینی ما چندین برابر قدرت موشکی ماست.»
او همچنین جنگ کنونی را نخستین پیروزی ایران بر دشمنانش در طول ۴۷ سال عمر جمهوری اسلامی توصیف کرد و گفت: «این نخستین بار است که ایران از جنگها پیروز بیرون آمده است، در حالی که در جنگهای گذشته همواره شکست خورده بود.»
