وبسایت آکسیوس گزارش داد که استیو ویتکاف و جرد کوشنر، نمایندگان ویژه دونالد ترامپ رییسجمهوری آمریکا، پنجشنبه ۱۴ خرداد برای مشورت با گروهی از کارشناسان فنی که ممکن است در مذاکرات هستهای با جمهوری اسلامی نقش داشته باشند، به آزمایشگاه ملی اوک ریج در ایالت تنسی سفر کردند.
بهنوشته آکسیوس، کاخ سفید که در تلاش است تا با جمهوری اسلامی به یک «یادداشت تفاهم» برای پایان دادن به جنگ و آغاز مذاکرات عمیق هستهای دست یابد و میخواهد در صورت آغاز این مذاکرات، تیمی از کارشناسان آماده در اختیار داشته باشد.
با این حال، به گفته مقامهای آمریکایی و منابع منطقهای درگیر در روند میانجیگری، واشینگتن و تهران همچنان بر سر چندین جزئیات این یادداشت تفاهم اختلاف دارند.
منابع مذکور مذاکرات را در مرحله پایانی توصیف کردهاند، اما هنوز مشخص نیست که آیا در نهایت توافقی حاصل خواهد شد یا خیر.
یک مقام آمریکایی که نامش اعلام نشده، به آکسیوس گفت: «این نشست در اوک ریج به این معنا نیست که حتما توافقی حاصل خواهد شد، اما نشان میدهد مذاکرات وارد مرحلهای بسیار جدی شده و احتمال دستیابی به توافق وجود دارد؛ بنابراین ما میخواهیم آماده باشیم.»
این وبسایت نوشت ویتکاف سفری اعلامنشده به شرق تنسی انجام داده است. دو مقام آمریکایی بعدا تایید کردند که او و کوشنر در حال بازدید از تاسیسات وزارت انرژی آمریکا در اوک ریج بودهاند.
برخی از برجستهترین کارشناسان آمریکا در زمینه فرآوری اورانیوم و فناوری سانتریفیوژ در آزمایشگاه ملی اوک ریج و مجتمع امنیت ملی Y-12 مستقر هستند. در گذشته نیز مواد و تجهیزات هستهای، از جمله موادی از قزاقستان و لیبی، از طریق تنسی منتقل شده بودند.
کاخ سفید از اظهار نظر در این مورد خودداری کرد. اداره ملی امنیت هستهای آمریکا نیز پاسخی ارائه نداد.
دو مقام آمریکایی گفتند اخیرا تیمی متشکل از حدود ۱۰۰ کارشناس تشکیل شده تا در صورت دستیابی به یک توافق اولیه، در مذاکرات هستهای مشارکت کنند.
فرستادگان آمریکا برای دیدار با اعضای این تیم و بررسی مقدمات احتمالی اجرای یک توافق هستهای به تنسی سفر کردند.
آخرین وضعیت مذاکرات
ویتکاف و کوشنر هفته گذشته در مذاکرات با جمهوری اسلامی بر سر مفاد یک یادداشت تفاهم ۶۰ روزه به توافق رسیدند؛ توافقی که شامل تمدید آتشبس، بازگشایی تنگه هرمز، اجازه فروش نفت ایران و آغاز مذاکرات درباره ذخایر اورانیوم غنیشده ایران و محدودیتهای آتی غنیسازی بود.
ترامپ جمعه گذشته خواستار اعمال دو اصلاحیه در متن توافق شد و جمهوری اسلامی نیز اعلام کرد که تغییرات مدنظر خود را مطرح خواهد کرد.
در حال حاضر آمریکا منتظر پاسخ رسمی تهران است، اما آکسیوس بهنقل از منابع خود نوشت اختلافات باقیمانده نسبتا محدود هستند.
برای مثال، به گفته دو منبع آگاه از مذاکرات، ترامپ خواسته است جمهوری اسلامی بپذیرد که هر توافق نهایی شامل مهلت ۶۰ روزه برای رقیقسازی و کاهش سطح غنیسازی اورانیوم غنیشده ایران باشد، اما تهران خواستار مهلتی ۹۰ روزه است.
همچنین دو طرف بر سر میزان و زمان آزادسازی میلیاردها دلار دارایی مسدودشده ایران اختلاف دارند.
یک مقام آمریکایی گفت واشینگتن اعلام کرده است که پس از دستیابی به توافق نهایی و برداشته شدن گامهای عملی برای اجرای آن، منابع مالی ایران را آزاد خواهد کرد، اما جمهوری اسلامی خواهان آزادسازی بخشی از این داراییها بهصورت فوری است.
محسن رضایی، مشاور نظامی رهبر جمهوری اسلامی، جمعه ۱۵ خرداد در گفتوگویی با سیانان گفت دیدار با مجتبی خامنهای که دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، از آن سخن گفته بود اتفاق نخواهد افتاد.
او گفت مذاکرات به بنبست رسیده و ترامپ باید این بنبست را بشکند. توپ در زمین ترامپ است.
رضایی هشدار داد که در صورت ازسرگیری درگیریها از سوی آمریکا، واشینگتن وارد «راهرویی تاریک» خواهد شد.
او همچنین در واکنش به سخنان دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، درباره دیدار احتمالی با مجتبی خامنهای گفت: «چنین چیزی اتفاق نخواهد افتاد. اکنون ما در مرحله نخست مذاکرات قرار داریم و آقای ترامپ مذاکرات را به بنبست کشانده است. چنین دیداری رخ نخواهد داد.»
رضایی گفت جمهوری اسلامی خواستار آزادسازی ۱۲ میلیارد دلار از داراییهای مسدودشده ایران بلافاصله پس از امضای یک توافق موقت با آمریکا شده و همچنین خواهان آزادسازی ۱۲ میلیارد دلار دیگر در مرحله بعدی است.
مقامهای آمریکایی نگران هستند که هرگونه آزادسازی داراییها در شرایط کنونی، یکی از مهمترین اهرمهای فشار بر جمهوری اسلامی را از بین ببرد. دونالد ترامپ تاکید کرده است که هر توافقی باید بهمراتب قویتر از توافق هستهای سال ۲۰۱۵ باشد و نباید چنین به نظر برسد که آمریکا در حال تحویل «پالتهای پول نقد» به تهران است؛ عبارتی که او بارها برای انتقاد از تصمیم باراک اوباما در پرداخت پول نقد به جمهوری اسلامی به کار برده است.
مرحله دوم مذاکرات
اگر مذاکرات وارد مرحله دوم شود، تیم کارشناسانی که ویتکاف و کوشنر با آنان دیدار کردند باید برنامهای برای «نحوه تعیین تکلیف مواد هستهای ایران»، «چگونگی اعمال محدودیتهای بیشتر بر برنامه غنیسازی» و «سازوکارهای راستیآزمایی و نظارت بر اجرای توافق» تدارک ببینند.
مقامهای آمریکایی به آکسیوس گفتند برخی از کارشناسان حاضر در نشست روز پنجشنبه، چند هفته پیش نیز در عملیات انتقال اورانیوم غنیشده از ونزوئلا مشارکت داشتند. آن مواد که متعلق به یک راکتور تحقیقاتی بود، ماه گذشته برای فرآوری به ایالت کارولینای جنوبی منتقل شد.
برخی از این کارشناسان هستهای همچنین پیش از آغاز جنگ، همراه با کوشنر و ویتکاف در عمان در مذاکرات هستهای با جمهوری اسلامی حضور داشتند.
یک مقام آمریکایی به آکسیوس گفت: «این افراد برجستهترین کارشناسان هستهای آمریکا هستند که دانش فنی لازم برای اجرای جزئیات یک توافق با ایران را در اختیار دارند.»
رضایی در گفتوگویی با سیانان که جمعه ۱۵ خرداد منتشر شد، هشدار داد که در صورت ازسرگیری درگیریها از سوی آمریکا، واشینگتن وارد «راهرویی تاریک» خواهد شد.
او همچنین در واکنش به سخنان دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، درباره دیدار احتمالی با مجتبی خامنهای گفت: «چنین چیزی اتفاق نخواهد افتاد. اکنون ما در مرحله نخست مذاکرات قرار داریم و آقای ترامپ مذاکرات را به بنبست کشانده است. چنین دیداری رخ نخواهد داد.»
رضایی گفت جمهوری اسلامی خواستار آزادسازی ۱۲ میلیارد دلار از داراییهای مسدودشده ایران بلافاصله پس از امضای یک توافق موقت با آمریکا شده و همچنین خواهان آزادسازی ۱۲ میلیارد دلار دیگر در مرحله بعدی است.
مقامهای آمریکایی نگران هستند که هرگونه آزادسازی داراییها در شرایط کنونی، یکی از مهمترین اهرمهای فشار بر جمهوری اسلامی را از بین ببرد. دونالد ترامپ تاکید کرده است که هر توافقی باید بهمراتب قویتر از توافق هستهای سال ۲۰۱۵ باشد و نباید چنین به نظر برسد که آمریکا در حال تحویل «پالتهای پول نقد» به تهران است؛ عبارتی که او بارها برای انتقاد از تصمیم باراک اوباما در پرداخت پول نقد به جمهوری اسلامی به کار برده است.
با این حال محسن رضایی در مصاحبه با سیانان این مطالبه را اقدامی برای اعتمادسازی توصیف کرد و گفت که آزادسازی احتمالی این منابع مالی از سوی دولت ترامپ میتواند افق تازهای برای آینده روابط تهران و واشینگتن ایجاد کند.
رضایی گفت: «اگر ترامپ بخواهد با ما به توافق برسد، این ۲۴ میلیارد دلار آزمون اعتمادی است که میخواهیم از ترامپ بگیریم؛ آزمونی که آمریکا باید از آن عبور کند تا مسیر باز شود. این پول، پول به خود ماست نه پول آمریکا.»
او همچنین هشدار داد که اگر آمریکا درگیری را از سر بگیرد، جمهوری اسلامی «جنگ را گسترش خواهد داد» و دامنه عملیات نظامی ممکن است از خلیج فارس به اقیانوس هند، تنگه بابالمندب، دریای سرخ و دریای مدیترانه کشیده شود.
با این حال رضایی افزود: «احتمال وقوع جنگ پایین است.»
رضایی در بخش دیگری از اینگفتوگو تاکید کرد که ایران و عمان بر تنگه هرمز حاکمیت دارند و بنابراین آن را بهطور مشترک مدیریت خواهند کرد.
او از بهکار بردن واژه «عوارض عبور» برای هزینههای احتمالی عبور کشتیها خودداری کرد و گفت جمهوری اسلامی صرفا هزینه نگهداری دریافت خواهد کرد، زیرا نباید به تنهایی بار مدیریت این آبراه را بر دوش بکشد.
رضایی در عین حال نسبت به دوام هرگونه توافق هستهای با ترامپ ابراز تردید کرد و به خروج او از توافق هستهای سال ۲۰۱۵ و آنچه «راهبرد ابهام» ترامپ در مذاکرات خواند، اشاره کرد و گفت در صورت شکست مذاکرات، جمهوری اسلامی برای مقابله با هرگونه تهاجم آمریکا آماده است.
رضایی افزود: «آنگاه جهان تواناییهای واقعی ما را خواهد شناخت، زیرا قدرت زمینی ما چندین برابر قدرت موشکی ماست.»
او همچنین جنگ کنونی را نخستین پیروزی ایران بر دشمنانش در طول ۴۷ سال عمر جمهوری اسلامی توصیف کرد و گفت: «این نخستین بار است که ایران از جنگها پیروز بیرون آمده است، در حالی که در جنگهای گذشته همواره شکست خورده بود.»
بهنوشته وبسایت ماریتایم اگزکیوتیو ( که اخبار مرتبط با کشتیرانی جهانی را منتشر میکند، اگر تمدید آتشبس مورد توافق واشینگتن و تهران قرار گیرد، مشارکت مستقیم جمهوری اسلامی یا آمریکا در عملیات پاکسازی تنگه هرمز میتواند بیثباتکننده باشد؛ بهویژه در شرایطی که تعد زیادی از کشتیها در انتظار ورود یا خروج از این آبراه هستند.
براساس این گزارش، از آنجا که مسیرهای رفت و برگشت سامانه جداسازی ترافیک دریایی (TSS) در باریکترین بخش تنگه، هر دو در آبهای سرزمینی عمان قرار دارند و عمان نیز همواره تلاش کرده موضعی بیطرفانه داشته باشد و مقررات سازمان بینالمللی دریانوردی (IMO) مربوط به طرح ترافیکی تنگه هرمز را رعایت کند، انتظار میرود این کشور هدایت ترافیک دریایی را از ایستگاه دریایی «هرمز کنترل» در جزیره دیدمار، واقع در میانه تنگه، بر عهده بگیرد.
در این گزارش تاکید شده که پاکسازی آبراه از تهدید مینهای دریایی موضوعی کاملا متفاوت است.
مرکز امنیت دریایی عمان در ۲۹ مه به تمامی کشتیها هشدار داد که یک شیء شناور در نزدیکی مسیر داخلی و شمالی سامانه ترافیکی تنگه احتمالا یک مین دریایی است و از کشتیها خواست با هوشیاری ویژه حرکت کنند و هرگونه مشاهده مشکوک را گزارش دهند.
چند روز بعد، یک منبع آگاه به ماریتایم اگزکیوتیو گفت که در تصاویر ماهوارهای با وضوح بالا از همان منطقه، حدود ۲۰ مین شناور احتمالی شناسایی شده است.
مالکان کشتیها پیش از ازسرگیری عبور و مرور، خواهان اطمینان از پاکسازی کامل مسیرهای کشتیرانی از مینهای دریایی خواهند بود.
شکلگیری یک نیروی دریایی برای پاکسازی مینها
در همین راستا، یک نیروی دریایی بینالمللی برای انجام ماموریت پاکسازی مین در حال شکلگیری است.
این ائتلاف که ابتدا بهصورت همکاری مشترک بریتانیا و فرانسه شکل گرفته بود، اکنون بیش از ۴۰ کشور را در بر میگیرد. انتظار میرود ناو هواپیمابر فرانسوی شارل دوگل بهعنوان پرچمدار این نیرو عمل کند. این ناو هماکنون به همراه اسکورتهای خود، از جمله ناوشکن پدافند هوایی بریتانیا، اچاماس دراگون (HMS Dragon)، در دریای عرب مستقر است.
همچنین کشتی پشتیبانی بریتانیایی آرافای لیم بی (RFA Lyme Bay) احتمالا بهعنوان شناور مادر برای استقرار پهپادهای خودکار مینروب مورد استفاده قرار خواهد گرفت. این کشتی پس از بارگیری تجهیزات بریتانیایی در جبلالطارق در ۲۶ مه، ۳۰ مه وارد بندر تولون فرانسه شد تا تجهیزات مینروبی خودکار فرانسه را نیز بارگیری کند.
این کشتی آبیخاکی بهدلیل برخورداری از عرشه مخصوص و سامانههای رانش جانبی و چرخشی، برای چنین ماموریتی بسیار مناسب ارزیابی میشود.
مشارکت ایتالیا، هلند و آلمان
تواناییهای سنتیتر مینروبی احتمالا از سوی نیروی دریایی ایتالیا تامین خواهد شد. دو مینروب ایتالیایی به همراه یک شناور گشتی این کشور اواسط ماه مه ایتالیا را به مقصد خلیج فارس ترک کردند. همزمان یک کشتی مینروب هلندی نیز روز چهارم ژوئن در نزدیک جبلالطارق مشاهده شد.
از سوی دیگر، بوریس پیستوریوس، وزیر دفاع آلمان، اعلام کرده است که یک کشتی مینروب به همراه یک ناوچه پدافند هوایی، یک کشتی پشتیبانی و یک هواپیمای گشت دریایی به مدیترانه اعزام شدهاند تا در صورت فراهم شدن شرایط ایمن، راهی خلیج فارس شوند.
آمادگی کشورهای دیگر برای پیوستن
بسیاری از کشورهای دیگر، از جمله برخی کشورهای آسیایی، نیز آمادگی خود را برای پیوستن به این نیرو اعلام کردهاند. با این حال، ادغام شناورهای غیرعضو ناتو احتمالا به مرحله دوم عملیات موکول خواهد شد؛ زمانی که ساختار فرماندهی و کنترل نیرو بهطور کامل تثبیت شده باشد.
پس از آغاز رسمی ماموریت، انتظار میرود بسیاری از کشتیهای این نیرو از تاسیسات بندری و لجستیکی دُقم در عمان استفاده کنند؛ تاسیساتی که دقیقا برای چنین ماموریتهایی طراحی شدهاند و امکان اجاره کوتاهمدت آنها نیز وجود دارد.
نادیتو بادئا ۲۱ ساله و جورج استانا ۲۵ ساله به ایجاد جراحت و ایجاد جراحت با قصد وارد کردن آسیب جسمی شدید متهم شده بودند و در هر دو مورد مجرم شناخته شدند.
قرار است دادگاه حکم نهایی خود را جمعه سوم جولای، ۱۲ تیر، اعلام کند.
حمله به پوریا زراعتی در بعدازظهر ۲۹ مارس ۲۰۲۴ در مقابل خانه او در منطقه ویمبلدون لندن رخ داد.
طبق تحقیقات پلیس، در آن روز دو مرد هنگام خروج زراعتی از منزلش به او نزدیک شدند و یکی از آنها ابتدا درخواست پول کرد. سپس یکی از مهاجمان قربانی را نگه داشت و مهاجم دیگر چندین بار با چاقو به پای او ضربه زد. هر دو نفر پس از حمله از محل فرار کردند.
براساس اطلاعیه پلیس لندن، پوریا زراعتی پیشتر نیز هدف تهدیدهای حکومت ایران قرار گرفته بود و بهدلیل ماهیت هدفمند حمله و تهدیدهای مستمر علیه این رسانه، پرونده فورا به پلیس مبارزه با تروریسم واگذار شد.
کریس رایت، رییس عملیات حفاظت امنیتی پلیس مبارزه با تروریسم لندن، در همین زمینه گفت: «این یک حمله هدفمند و خشونتآمیز بود و دادستانی در جریان محاکمه استدلال کرد که این اقدام از سوی حکومت ایران سازماندهی شده بود. متهمان بلافاصله بریتانیا را ترک کردند و تصور میکردند در امان خواهند بود و میتوانند از عدالت فرار کنند. اما به لطف تحقیقات گسترده و همکاری شرکای بینالمللی ما، نشان دادیم که هر کسی مرتکب چنین جرایمی شود، در هر کجا باشد، تحت تعقیب قرار خواهد گرفت.»
ماموران توانستند مظنونانی را که بلافاصله پس از حمله از بریتانیا فرار کرده بودند شناسایی کنند. بهگفته پلیس، با همکاری نزدیک مقامهای رومانی، سرویس دادستانی سلطنتی بریتانیا (CPS) و آژانس ملی مبارزه با جرم (NCA)، حکم استرداد هر دو مظنون صادر شد و آنها به بریتانیا بازگردانده شدند.
پلیس در جریان تحقیقات دریافت که مهاجمان پس از حمله با خودرو فرار کردند و اندکی بعد با رها کردن خودرو با تاکسی به فرودگاه هیترو رفتند و از آنجا لندن را به قصد ژنو ترک کردند.
بهگفته پلیس، فرد دیگری نیز به نام دیوید آندری، در زمان حمله همراه بادئا بوده است. پس از تکمیل پرونده، دادستانی بریتانیا در پاییز ۲۰۲۴ مجوز طرح اتهام را صادر کرد. در دسامبر ۲۰۲۴، پلیس رومانی هر سه مظنون را بازداشت کرد. بادئا و استانا به بریتانیا مسترد شدند اما دیوید آندری همچنان در رومانی باقی مانده زیرا با پروندههای کیفری دیگری در آن کشور روبهرو است.
در بیانیه پلیس لندن گفته شده است که تحلیل دادههای تلفن همراه، تصاویر دوربینهای مداربسته و شواهد مالی نشان داد که این افراد طی دو ماه قبل از حمله بارها در اطراف منزل زراعتی حضور داشتهاند و عملیات شناسایی و مراقبت انجام میدادند.
تحقیقات همچنین نشان داد که در مارس ۲۰۲۳، یک سال پیش از حمله، جورج استانا و فرد دیگری در نزدیکی همان آدرس از سوی پلیس متوقف شده بودند اما در آن زمان ارتباط این موضوع با پوریا زراعتی مشخص نشد ولی پلیس بعدا نتیجه گرفت که این اقدام بخشی از عملیات شناسایی اولیه مجری شبکه ایراناینترنشنال بوده است.
نگرانی از استفاده دولتهای خارجی از «نیروهای نیابتی»
کریس رایت هشدار داد: «در سالهای اخیر شاهد افزایش استفاده دولتهای خارجی از افراد واسطه و نیابتی برای انجام اقدامات مجرمانه جدی در بریتانیا بودهایم؛ اقداماتی که با هدف ارعاب افراد و تهدید شیوه زندگی ما انجام میشود.»
او افزود که پلیس بریتانیا همراه با شرکای بینالمللی خود به تعقیب چنین افراد و شبکههایی ادامه خواهد داد.
دادگاه هنوز باید درباره این موضوع تصمیم بگیرد که آیا این حمله به طور رسمی و حقوقی با جمهوری اسلامی ارتباط داشته است یا خیر، هرچند دادستانی در جریان محاکمه استدلال کرده بود که حمله «به نمایندگی از حکومت ایران» انجام شده است.
گروسی جمعه ۱۵ خرداد در حاشیه نشست شورای حکام در وین گفت مقامهای جمهوری اسلامی به آژانس اطلاع دادهاند که این ذخایر همچنان در همان مکان پیش از حملات نگهداری میشوند و برآورد فعلی آژانس نیز بر این فرض استوار است که مواد هستهای در همان محل قبلی هستند.
گروسی تاکید کرد سرنوشت ذخایر اورانیوم تهران در وهله اول یک موضوع سیاسی است و پس از آن، جنبههای فنی آن باید مورد بررسی قرار گیرد.
او پیششرط هرگونه ارزیابی دقیق در این خصوص را دسترسی آژانس به سایتهای هستهای ایران دانست و افزود این نهاد آمادگی دارد در صورت دستیابی به توافقی درباره این ذخایر، نقشآفرینی کند.
روزنامه نیویورکتایمز سوم خرداد گزارش داد ذخایر اورانیوم با غنای بالای جمهوری اسلامی همچنان یکی از مهمترین مسائل در مسیر دستیابی به هرگونه توافق احتمالی به شمار میرود.
بر اساس این گزارش، بخش عمده این ذخایر احتمالا در تونلهای عمیق و مستحکم مجتمع هستهای اصفهان نگهداری میشود و بخشهای دیگر نیز در تاسیسات فردو و نطنز قرار دارند.
تعهدات حقوقی تهران در قبال آژانس در هر شرایطی پابرجاست
گروسی در ادامه نشست خبری خود اعلام کرد دسترسی بازرسان آژانس بینالمللی به تاسیسات هستهای جمهوری اسلامی همچنان با محدودیت روبهرو است.
مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی افزود تلاشهای متعددی برای ازسرگیری فعالیتهای راستیآزمایی در ایران، هم پس از جنگ ۱۲ روزه و هم در پی درگیریهای اخیر، انجام شده است.
او تاکید کرد جمهوری اسلامی بر اساس تعهدات خود موظف به اطلاعرسانی و فراهم کردن امکان دسترسی برای بازرسان آژانس است، اما در شرایط جنگی این امر رخ نداده است.
به گفته گروسی، با وجود برقراری آتشبسی نسبتا طولانی، آژانس تنها توانسته به برخی مراکزی که از سوی تهران تعیین شدهاند، از جمله نیروگاه هستهای بوشهر و چند تاسیسات دیگر، دسترسی داشته باشد.
او خاطرنشان کرد تعهدات حقوقی حکومت ایران در قبال آژانس در هر شرایطی پابرجاست و باید بهطور کامل اجرا شود.
۱۴ خرداد، آژانس بینالمللی انرژی اتمی در گزارشی به اعضای خود، بار دیگر خواستار توضیح فوری جمهوری اسلامی درباره سرنوشت ذخایر اورانیوم غنیشده شد و ناتوانی این نهاد در راستیآزمایی برنامه اتمی تهران را نگرانکننده خواند.
آژانس با ایران و آمریکا در تماس است
گروسی با اشاره به مذاکرات میان آمریکا و جمهوری اسلامی اعلام کرد آژانس بهطور مستقیم در این گفتوگوها مشارکت ندارد، اما با هر دو طرف در تماس است.
گروسی با اشاره به روند مذاکرات افزود واشینگتن و تهران به دستیابی به توافق نزدیک شدهاند.
۱۴ خرداد، روزنامه اورشلیمپست نوشت پافشاری جمهوری اسلامی بر آزادسازی داراییهای مسدودشدهاش به یکی از مهمترین موانع در مسیر مذاکرات تهران و واشینگتن تبدیل شده است.
در کنار اختلافات بر سر آزادسازی داراییهای مسدودشده حکومت ایران و رفع تحریمها، تداوم اختلافات درباره برنامه هستهای جمهوری اسلامی، بحران تنگه هرمز و پرونده لبنان، چشمانداز دستیابی به توافقی برای پایان دادن به جنگ را با ابهامهای جدی مواجه کرده است.
حمله به تاسیسات هستهای پذیرفتنی نیست
صبح ۱۵ خرداد، گروسی در بیانیه افتتاحیه نشست شورای حکام تاکید کرد حمله به تاسیسات هستهای صلحآمیز «تحت هیچ شرایطی پذیرفتنی نیست» و همه طرفهای درگیر باید از هرگونه اقدام نظامی علیه این مراکز خودداری کنند.
مدیرکل آژانس با اشاره به سفر اخیر خود به خاورمیانه و بازدید از نیروگاه هستهای براکه در امارات متحده عربی گفت حمله پهپادی به این نیروگاه، ایمنی هستهای را بهطور جدی به خطر انداخت.
او هشدار داد در صورت حمله مستقیم به نیروگاههای فعال، احتمال انتشار گسترده مواد رادیواکتیو و بروز پیامدهای زیستمحیطی و انسانی در مقیاس وسیع وجود دارد.
۲۷ اردیبهشت، یک پهپاد که از عراق به سوی امارات پرتاب شده بود، به یک ژنراتور در خارج از محدوده داخلی نیروگاه براکه، نخستین نیروگاه هستهای تجاری جهان عرب، اصابت کرد و باعث آتشسوزی شد.
فایننشالتایمز جمعه ۱۵ خرداد نوشت این شیوه نخستین بار در اوکراین ظهور کرد. جایی که نوجوانان از طریق اینترنت برای انجام عملیات خرابکارانه، جاسوسی و انتشار تبلیغات، جذب میشدند.
بر اساس این گزارش، روسیه سپس کوشید دامنه استفاده از نیروهای کمسنوسال را به سایر کشورهای غربی از جمله لهستان، هلند و بریتانیا گسترش دهد.
فایننشالتایمز افزود جمهوری اسلامی نیز این الگو را برای تسریع عملیات علیه مخالفان خود در اروپا و نیز ایجاد بیثباتی در اسرائیل به کار گرفت.
دومینیک مورفی، رییس پیشین مبارزه با تروریسم پلیس متروپولیتن لندن، در همین رابطه گفت دولتهای متخاصم بهطور قطع میکوشند نوجوانان را جذب کنند.
او ادامه داد: «از گستردگی این چالش شگفتزده شدم، زیرا به نظر میرسید این مساله واقعا بهطور ناگهانی، حدود ۱۸ ماه پیش، پدیدار شده است. همچنین از شمار زیاد جوانانی که آمادگی و تمایل داشتند بهصورت آنلاین در این موضوع مشارکت کنند، به همان اندازه متعجب شدم.»
مقامهای اطلاعاتی اوکراین در مصاحبه با فایننشالتایمز اعلام کردند ۲۱ درصد از افرادی که در سال ۲۰۲۵ به اتهام همکاری با روسیه بازداشت شدهاند، نوجوان بودهاند.
همچنین بخش قابل توجهی از بازداشتشدگان در ارتباط با حملات یهودستیزانه در نقاط مختلف اروپا که گروه مورد حمایت جمهوری اسلامی موسوم به «حرکت اصحاب الیمین الاسلامیه» مسئولیت آنها را بر عهده گرفته است، از میان نوجوانان زیر ۱۸ سال در کشورهایی از جمله بریتانیا، فرانسه و هلند بودهاند.
مقامهای بریتانیایی بارها هشدار دادهاند جمهوری اسلامی میکوشد از باندهای تبهکار برای پیشبرد اقدامات خصمانه در خاک بریتانیا استفاده کند.
نقش شبکههای اجتماعی و پلتفرمهای بازی ویدیویی
فایننشالتایمز در ادامه گزارش داد جذب نیرو برای انجام فعالیتهای خرابکارانه معمولا از الگوی مشابهی پیروی میکند: نوجوانان و جوانان از طریق شبکههای اجتماعی و بسترهای آنلاین از جمله تلگرام، تیکتاک، اسنپچت، فیسبوک و دیسکورد، شناسایی و جذب میشوند.
به نوشته این روزنامه، این کانالها بهدلیل ماهیت پنهان و دشواری ردیابی کاربران، به ابزاری موثر برای جذب نیرو برای کشورهای متخاصم تبدیل شدهاند.
بر اساس این گزارش، در قبال انجام ماموریتهای مشخص، مبالغی به این افراد پرداخت میشود که بخش عمده این پرداختها در قالب ارزهای دیجیتال صورت میگیرد.
فایننشالتایمز افزود وبسایتها و پلتفرمهای بازیهای ویدیویی، بهعنوان پرمخاطبترین رسانه سرگرمی در میان افراد ۱۳ تا ۲۴ ساله، به یکی از بسترهای اصلی برای شناسایی و جذب نیروهای بالقوه بهمنظور انجام اقدامات خرابکارانه تبدیل شدهاند.
عوامل جذب معمولا با هویت ناشناس فعالیت میکنند و بسیاری از آنها به گروههای تبهکار وابستهاند. گروههایی که اگرچه لزوما تحت کنترل مستقیم دولتها نیستند، اما از سوی نهادهای اطلاعاتی برای اجرای عملیات مخفیانه، به کار گرفته میشوند.
رویارویی جمهوری اسلامی و اسرائیل
فایننشالتایمز در ادامه نوشت تاکتیکی که نخستین بار در جریان جنگ اوکراین مورد استفاده قرار گرفت، اکنون در خاورمیانه نیز به کار گرفته شده و جمهوری اسلامی در تقابل با اسرائیل از همان الگو بهره میبرد.
یک نوجوان ۱۴ ساله ساکن تلآویو در ماه مارس به اتهام ارتباط با یک عامل خارجی و انتقال اطلاعات به دشمن تحت پیگرد قرار گرفت.
دادستانهای اسرائیلی اعلام کردند ارتباط این نوجوان با یکی از عوامل حکومت ایران حدود ۱۱ ماه پیش و از طریق پیامرسان تلگرام آغاز شد.
مامور جمهوری اسلامی به این نوجوان پیشنهاد کرده بود در ازای انجام مجموعهای از فعالیتهای خرابکارانه، مبالغی را بهصورت ارز دیجیتال دریافت کند.
به گفته مقامهای قضایی اسرائیل، این نوجوان از پایگاه نظامی «کیریا» در تلآویو فیلمبرداری و تصاویر خسارتهای ناشی از حملات موشکی جمهوری اسلامی به دو نقطه را ثبت کرد و همچنین پیامهایی را به شکل گرافیتی در نقاطی از شهر نوشت.
او در مجموع بابت این فعالیتها بیش از ۱۱۷۰ دلار از طریق چهار کیف پول دیجیتال مجزا دریافت کرد.
آژانس امنیت اسرائیل (شینبت) پیشتر نسبت به این تهدید فزاینده هشدار داده بود.
این نهاد تابستان گذشته با انتشار اطلاعیهای خطاب به والدین اعلام کرد برخی کودکان و نوجوانان اسرائیلی در فضای مجازی پیامهایی «به ظاهر بیخطر» دریافت کردهاند.
بر اساس هشدار شینبت، در این پیامها از مخاطبان خواسته میشد از ساختمانها و تاسیسات مختلف عکسبرداری کنند، دست به جمعآوری اطلاعات بزنند، شعارهای نفرتپراکنانه روی دیوارها بنویسند و مکانهای حساس را شناسایی کنند.
شینبت افزود این درخواستها از سوی «عناصر متخاصم وابسته به ایران» در شبکههای اجتماعی از جمله فیسبوک، تلگرام، اینستاگرام و تیکتاک منتشر میشدند و هدف آنها جذب افراد زیر سن قانونی در اسرائیل برای فعالیتهای جاسوسی بوده است.
امکان انکار برای دولتهای متخاصم
فایننشالتایمز گزارش داد دولتهایی که از نوجوانان برای پیشبرد عملیاتهای مخفیانه و خرابکارانه استفاده میکنند، آنها را نیروهایی قابل جایگزینی میدانند.
به گزارش این روزنامه، در صورت شکست چنین عملیاتهایی، هزینه چندانی متوجه دولتهای پشتیبان نیست و در صورت موفقیت نیز از منافع آن بهرهمند میشوند.
اثبات ارتباط مستقیم چنین عملیاتهایی با روسیه یا جمهوری اسلامی برای نهادهای اطلاعاتی اروپا دشوار است و دولتهای متهم نیز بهراحتی میتوانند هرگونه دخالت را انکار کنند.
در مقابل، بیشترین خطر متوجه افرادی است که جذب این شبکهها میشوند. نوجوانانی که در صورت پذیرش پیشنهادات و انجام ماموریتها، ممکن است زندگیشان برای همیشه دستخوش تغییر شود.
فایننشالتایمز افزود تهران و مسکو با بهرهگیری از نسلی که در فضای دیجیتال رشد کردهاند، اهداف خود را در چارچوب «جنگ ترکیبی» پیش میبرند. نوعی رویارویی که در مرز میان صلح و درگیری نظامی قرار دارد.
۱۳ خرداد، دادستانهای بریتانیا از رسیدگی به پرونده یک نوجوان نروژی خبر دادند که از سوی گروه تبهکاری «فاکستروت»، وابسته به جمهوری اسلامی، برای قتل یک نفر در بریتانیا به کار گرفته شده بود.
او که اکنون ۱۹ سال دارد، اسفند سال ۱۴۰۳ در هادرسفیلد در شمال انگلستان بازداشت شد.
