نام و اطلاعات شماری از جاویدنامان از سامانه بهشت زهرا پاک شده است

شماری از خانوادههای جاویدنامان انقلاب ملی ایرانیان خبر دادند اسامی و اطلاعات آنان از سامانه آرامستان «بهشت زهرا» در تهران حذف شده است.
ایراناینترنشنال

شماری از خانوادههای جاویدنامان انقلاب ملی ایرانیان خبر دادند اسامی و اطلاعات آنان از سامانه آرامستان «بهشت زهرا» در تهران حذف شده است.
ایراناینترنشنال نیز نام دهها تن از کشتهشدگان اعتراضات ۱۸ و ۱۹ دیماه را در سامانه متوفیان آرامستان اصلی تهران جستوجو کرده است.
جستوجوها بدون نتیجه یا منحصر به نامهای مشابه با تاریخهای مرگ و تولد متفاوت است که نشان میدهد اطلاعات محل دفن این افراد شامل نام، قطعه، ردیف و شماره مزارشان پاک شده است.
این در حالی است که جستوجو درباره دیگر کشتهشدگان و اعدامشدگان شاخص و شناختهشده در سالهای قبل از اعتراضات دیماه ۱۴۰۴ با نتیجه معناداری همراه است.
مشخص نیست این پاکسازی از چه زمانی انجام شده و آیا در مورد تمامی جاویدنامان انقلاب ملی ایرانیان این آرامستان اتفاق افتاده است یا خیر.
برخی خانوادههای جاویدنامان نیز پیشتر در شبکههای اجتماعی این موضوع را اطلاعرسانی کردهاند. با این حال، مقامهای جمهوری اسلامی، از جمله مدیرعامل سازمان بهشت زهرا، تاکنون درباره این موضوع توضیحی ارائه نکردهاند.
خانواده یکی از کشتهشدگان پیش از این در رسانه اجتماعی ایکس نوشت تعداد کسانی که به آنان پیام میدهند و میگویند نمیتوانند مزار جاویدنامشان را در سامانه بهشت زهرا پیدا کنند رو به افزایش است و از همینجا متوجه شدهاند نام شماری از جاویدنامان در سایت وجود ندارد.
در کامنتهای این پست در ایکس، به اسامی برخی دیگر از جاویدنامان در موقعیت مشابه اشاره شده است که اطلاعاتی از آنها در سامانه نیست.
برخی نیز اشاره کردهاند که جمهوری اسلامی در تلاش است مانند کشتار سال ۶۷، اطلاعات و آمار کسانی که در اعتراضات دی ماه ۱۴۰۴ کشته شدهاند، حذف کند.
در تابستان سال ۱۳۶۷ و پس از پایان جنگ ایران و عراق، جمهوری اسلامی دست به اعدام هزاران زندانی سیاسی زد. طی چند هفته، هیاتهایی موسوم به «هیات مرگ» صدها نفر را به جوخههای اعدام سپردند و شمار زیادی از اعدامشدگان را در گورهای بینام و نشان و گاهی دستهجمعی، در خاوران تهران دفن کردند.
شورای سردبیری ایراناینترنشنال پنجم بهمن در بیانیهای اعلام کرد در جریان سرکوب هدفمند انقلاب ملی ایرانیان به دستور علی خامنهای، دیکتاتور وقت ایران، بیش از ۳۶ هزار و ۵۰۰ نفر کشته شدند.
در ماههای اخیر گزارشهایی به ایراناینترنشنال رسیدند که نشان میدهند سنگ مزار شماری از جاویدنامان مخدوش یا با لایههایی از سیمان پوشانده شدند.
در مواردی، درج واژه «جاویدنام» یا عباراتی چون «فرزند ایران» با اعتراض برخی نهادهای حکومتی مواجه شده و تهدید به شکستن سنگ را در پی داشته است.
این اقدامها که در «باغ رضوان» رشت و بخشهایی از بهشت زهرا در تهران با فشار و تهدید رخ داده، با واکنش خانوادهها همراه بوده است.
تخریب و مخدوش کردن مزار کشتهشدگان اعتراضات پیشتر نیز سابقه داشته است.
در سالهای گذشته، گزارشهایی از آسیب زدن به سنگ مزار مجیدرضا رهنورد، سیاوش محمودی، کیان پیرفلک، زکریا خیال و آیلار حقی، منتشر شده بود.







اطلاعات رسیده به ایراناینترنشنال حاکی از آن است که تردیدها درباره سطح آگاهی مجتبی خامنهای از جزییات مذاکرات تهران و واشینگتن افزایش یافته است. همچنین، میزان هماهنگی محمدباقر قالیباف و سایر اعضای تیم مذاکرهکننده با رهبر جمهوری اسلامی، در هالهای از ابهام است.
یک منبع آگاه از روند مذاکرات تهران و واشینگتن، پنجشنبه هفتم خرداد به ایراناینترنشنال گفت: «درباره میزان اطلاع مجتبی خامنهای از روند گفتوگوها و ابعاد تفاهم تیم مذاکرهکننده جمهوری اسلامی با دولت دونالد ترامپ، ابهامهای جدی وجود دارد.»
بر اساس این اطلاعات، سفر اخیر قالیباف و عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، به قطر و «خودداری تیم مذاکرهکننده جمهوری اسلامی از سفر به پاکستان» یا پیشبرد گفتوگوها در تهران، بر گمانهزنیها درباره تشدید اختلافنظرها و نبود هماهنگی کامل در سطوح بالای حاکمیت افزوده است.
پیشتر در ۳۰ اردیبهشت، شبکه الحدث گزارش داد همکاری میان حکومت ایران و پاکستان با چالشهایی روبهرو شده و فضای بیاعتمادی بر سطح هماهنگیهای دو طرف سایه انداخته است.
این رسانه افزود میان تهران و اسلامآباد درباره کانالهای مذاکره و محل برگزاری گفتوگوها، اختلاف نظر وجود دارد.
بر اساس این گزارش، پاکستان از ایجاد کانالهای ارتباطی جدید میان تهران و واشینگتن ابراز نارضایتی کرده است.
اکنون اطلاعات اختصاصی رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهد افزایش نقشآفرینی دوحه و سفر هیات مذاکرهکننده جمهوری اسلامی به قطر، ممکن است نشانهای از اختلافات داخلی و تغییر در مسیر هماهنگیهای دیپلماتیک جمهوری اسلامی باشد.
مجتبی خامنهای از زمان انتصاب بهعنوان سومین رهبر جمهوری اسلامی، در هیچ مراسم یا مکانی عمومی حاضر نشده و هیچ پیام صوتی یا تصویری منتشر نکرده است.
پیامهای منتسب به خامنهای تنها بهصورت مکتوب منتشر میشوند.
در این بازه زمانی، برخی رسانهها و حامیان جمهوری اسلامی بارها تصاویر و ویدیوهایی از او را که با هوش مصنوعی ساخته شدهاند، به اشتراک گذاشتهاند.
اختلاف در حاکمیت بر سر مذاکره با آمریکا
در هفتههای گذشته، گزارشهای متعددی درباره بروز اختلاف نظر در ساختار حاکمیت جمهوری اسلامی بر سر نحوه پیشبرد جنگ و مذاکرات با آمریکا منتشر شده و حتی اطلاعات رسیده از توبیخ قالیباف حکایت داشته است.
ابوالفضل ابوترابی، نماینده مجلس شورای اسلامی، هفتم خرداد در مصاحبه با پایگاه خبری دیدهبان ایران، به مذاکرات تهران و واشینگتن پرداخت و گفت: «تمام خطوط قرمز رهبری از تنگه هرمز، مساله هستهای و گرفتن غرامت، نقض شده است.»
ابوترابی توافق احتمالی دو طرف را «برجام دو» خواند و با اشاره به مفاد آن افزود: «امروز دارند با یک آبنبات چوبی ما را فریب میدهند ... این ۱۴ بند با آن ۱۰ بندی که با نظر مستقیم رهبری تهیه شده بود، کاملا و ۱۸۰ درجه متفاوت است.»
این اظهارات در شرایطی مطرح شد که علیرغم در جریان بودن رایزنیهای دیپلماتیک، درگیریهای پراکنده میان ایالات متحده و جمهوری اسلامی همچنان ادامه دارد.
بامداد هفتم خرداد، ارتش آمریکا اعلام کرد چند پهپاد جمهوری اسلامی را در نزدیکی تنگه هرمز سرنگون کرده و یک سایت نظامی مرتبط با پرتاب پهپادها را هدف قرار داده است.
در مقابل، سپاه پاسداران از حمله به یک پایگاه هوایی آمریکا خبر داد.
۲۲ تن از استادان دانشگاه و کنشگران مدنی و سیاسی با انتشار بیانیهای، خواستار آزادی زندانیان سیاسی، بهویژه میرحسین موسوی و زهرا رهنورد، دو رهبر محصور جنبش سبز، شدند و هشدار دادند در پی جنگ اخیر، از محل نگهداری این دو نفر اطلاعی در دست نیست.
امضاکنندگان این بیانیه که پنجشنبه هفتم خرداد منتشر شد، با استناد به «گزارشهای موثق» اعلام کردند محل اقامت موسوی و رهنورد در جریان حمله به منطقه پاستور طی جنگ اخیر، «بهشدت آسیب دید» و آنها پس از این رویداد به «مکانی نامعلوم» منتقل شدند.
در ادامه بیانیه آمده است: «آقای موسوی و خانم رهنورد که هر دو در سنین بالا به سر میبرند، بیش از هر زمان دیگری به مراقبت، امنیت و دسترسی منظم به خدمات درمانی و حمایت خانواده نیاز دارند. با این حال، فرزندان و بستگان نزدیک همچنان از محل نگهداری آنها بیخبرند و بهجز مکالمات تلفنی که گهگاه صورت میگیرد، از وضعیت جسمی و روحی آنها اطلاع کافی ندارند.»
آنها تاکید کردند تداوم این وضعیت پس از ۱۵ سال حصر خانگی، نگرانیهای گستردهای را درباره سلامت و شرایط نگهداری موسوی ۸۴ ساله و رهنورد ۸۰ ساله برانگیخته است.
در میان امضاکنندگان این بیانیه، نامهای حسین رزاق، رضا علیجانی، فاطمه شمس، مهدی عربشاهی، مهرانگیز کار، احمد علوی، منصوره شجاعی، سعید پیوندی، بهروز بیات و فرزانه عظیمی به چشم میخورد.
در پی اعتراضات گسترده پس از انتخابات ریاستجمهوری خرداد ۱۳۸۸ و شکلگیری «جنبش سبز»، موسوی و مهدی کروبی، دو نامزد معترض، به همراه همسرانشان، رهنورد و فاطمه کروبی، از اسفند ۱۳۸۹ در حصر خانگی قرار گرفتند.
فاطمه کروبی در سال ۱۳۹۰ از حصر خارج شد و حصر مهدی کروبی نیز اسفند ۱۴۰۳ به پایان رسید.
درخواست مداخله جامعه جهانی و نهادهای حقوق بشری
۲۲ فعال سیاسی و مدنی در ادامه بیانیه خود، به «پایداری و ایستادگی» موسوی و رهنورد ادای احترام کردند و بر لزوم آزادی این دو نفر و «همه فعالان سیاسی و مدنی که تحت فشار و در زندانهای مختلف به بند کشیده شدهاند»، تاکید کردند.
آنها از جامعه جهانی و نهادهای حقوق بشری خواستند وضعیت زندانیان سیاسی و مدنی در ایران، بهویژه موسوی و رهنورد، را با «حساسیت و مسئولیتپذیری» مورد پیگیری قرار دهند و بر «لزوم حفظ کرامت انسانی، امنیت و حقوق بنیادین آنان و بیش از همه، آزادی بیقید و شرط آنان» تاکید کنند.
امضاکنندگان این بیانیه همچنین خواستار «رعایت حقوق انسانی و شهروندی» فعالان سیاسی و مدنی محبوس در ایران شدند.
در هفتههای اخیر، جمهوری اسلامی موج جدیدی از سرکوب شهروندان را از طریق احضارها و بازداشتهای گسترده، صدور احکام سنگین حبس و افزایش چشمگیر اجرای حکم اعدام به راه انداخته است.
کنشگران بر این باورند که جمهوری اسلامی بهویژه پس از درگیری نظامی اخیر قصد دارد با ایجاد فضای رعب و وحشت، مانع از فوران دوباره خشم عمومی علیه بحرانهای فزاینده سیاسی و معیشتی شود.
سپاه پاسداران انقلاب اسلامی پنجشنبه هفتم خرداد یک پایگاه هوایی آمریکا را هدف قرار داد. اقدامی که پس از حملات ارتش آمریکا به آنچه یک مقام واشینگتن «عملیات پهپادی ایران» در نزدیکی تنگه هرمز خواند، انجام شد.
این درگیری تنها چند ساعت پس از آن رخ داد که دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، گزارشها را درباره نزدیک بودن توافقی با تهران رد کرد.
تشدید دوباره درگیریها، نگرانیها را درباره آتشبس شکننده میان تهران و واشینگتن - که از ۱۹ فروردین برقرار شده - افزایش داده و امیدها به توافق صلح را تضعیف کرده است.
همزمان، قیمت نفت نیز دوباره جهش کرد.
حمله آمریکا به پهپادهای ایرانی
یک مقام آمریکایی که نخواست نامش فاش شود، به خبرگزاری رویترز گفت ارتش آمریکا چهار پهپاد تهاجمی ایران را سرنگون کرده و یک ایستگاه کنترل زمینی در بندرعباس را هدف قرار داده است. مرکزی که به گفته او در آستانه پرتاب پنجمین پهپاد قرار داشت.
این مقام گفت: «این اقدامها حسابشده، کاملا دفاعی و با هدف حفظ آتشبس انجام شدند.»
خبرگزاری تسنیم به نقل از سپاه پاسداران گزارش داد جمهوری اسلامی در پاسخ به آنچه «حمله بامداد آمریکا در نزدیکی فرودگاه بندرعباس» توصیف شد، یک پایگاه آمریکایی را هدف قرار داده است.
سپاه پاسداران اعلام کرد این حمله متوجه پایگاهی بوده که عملیات علیه ایستگاه کنترل پهپادی در نزدیکی بندرعباس از آن انجام شده بود، اما نام این پایگاه را اعلام نکرد.
هشدار در کویت و شمال اسرائیل
کویت که میزبان یکی از پایگاههای بزرگ آمریکا در منطقه است، اعلام کرد در حال مقابله با حملات موشکی و پهپادی است، اما توضیح نداد این حملات از کجا انجام شدهاند.
اسرائیل نیز از فعال شدن آژیرهای هشدار در شمال این کشور در پی «فعالیت هوایی دشمن» خبر داد.
در واکنش به تشدید تنشها، قیمت نفت که چهارشنبه حدود پنج درصد کاهش یافته بود، دوباره افزایش یافت.
بهای نفت خام آمریکا بیش از سه درصد رشد کرد، بازار سهام افت کرد و ارزش دلار بالا رفت.
ترامپ: هیچ کشوری کنترل تنگه هرمز را در دست نمیگیرد
جنگی که از ۹ اسفند ۱۴۰۴ با حملات آمریکا و اسرائیل به جمهوری اسلامی آغاز شد، تاکنون باعث جهش شدید قیمت جهانی انرژی شده است.
ترامپ بارها گفته پایان جنگ نزدیک است، اما ششم خرداد در نشست کابینه خود اعلام کرد هنوز از روند مذاکرات با ایران راضی نیست و آمریکا در حال بررسی کاهش تحریمها علیه تهران نیست.
او همچنین گزارش صداوسیمای جمهوری اسلامی را رد کرد. گزارشی که در آن گفته شده است تهران به پیشنویس غیررسمی توافقی دست یافته که بر اساس آن، کشتیرانی تجاری در تنگه هرمز ظرف یک ماه به سطح پیش از جنگ بازمیگردد و ایران و عمان بهطور مشترک مدیریت تردد را بر عهده میگیرند.
ترامپ گفت هیچ کشوری کنترل این آبراه را در اختیار نخواهد داشت و در اظهاراتی تهدیدآمیز علیه مسقط تاکید کرد: «هیچکس قرار نیست کنترل تنگه را در دست بگیرد. این آبهای بینالمللی است و عمان هم مثل بقیه رفتار خواهد کرد، وگرنه مجبور میشویم آنها را نابود کنیم.»
کاخ سفید و سفارت عمان در واشینگتن به درخواست رویترز برای اظهار نظر پاسخ ندادهاند.
اختلافها بر سر تحریمها، برنامه هستهای و تنگه هرمز
علی باقری کنی، معاون دبیر شورای عالی امنیت ملی، گفت تهران خواهان آزادسازی همه داراییهای بلوکهشده ایران از سوی آمریکاست.
او به تسنیم گفت: «آزادسازی کامل و بدون قید و شرط داراییهای ایران، حق قانونی ملت ایران است.»
تحریمها، برچیدن برنامه هستهای جمهوری اسلامی و وضعیت تنگه هرمز - که پیش از جنگ حدود یکپنجم تجارت جهانی نفت و گاز طبیعی مایع از آن عبور میکرد - همچنان مهمترین نقاط اختلاف در مذاکرات برای پایان جنگ هستند.
رویترز نوشت این آبراه بر اساس قوانین بینالمللی، مشمول حق عبور آزاد کشتیهای خارجی است.
وزارت خزانهداری آمریکا نیز «سازمان مدیریت تنگه هرمز» - نهادی ایرانی که برای مدیریت عبور و مرور در این تنگه ایجاد شده - را به فهرست تحریمهای مرتبط با تهدید امنیت ملی آمریکا اضافه کرد.
اختلاف بر سر پرونده هستهای
صداوسیمای جمهوری اسلامی گزارش داد پیشنویس توافق با واشینگتن شامل خروج نیروهای آمریکایی از مناطق نزدیک به ایران است؛ هرچند مساله حضور نظامی آمریکا در منطقه همچنان نیازمند مذاکره بیشتر توصیف شد.
کاخ سفید این گزارش را «کاملا ساختگی» خواند و تهران نیز به آن واکنش رسمی نشان نداد.
گزارش تلویزیون جمهوری اسلامی درباره پیشنویس توافق، اشارهای به برنامه هستهای تهران نداشت. برنامهای که آمریکا خواهان برچیدن آن است.
منابع ایرانی به رویترز گفتهاند مذاکرات درباره پرونده هستهای قرار است در مرحله دوم گفتوگوها انجام شود. موضوعی که ممکن است برای برخی از نزدیکترین حامیان ترامپ، قابل قبول نباشد.
جمهوری اسلامی میگوید برنامه هستهایاش صرفا اهداف صلحآمیز دارد.
مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، در نشست کابینه دولت ترامپ گفت: «اصل ماجرا این است که ایران هرگز نباید به سلاح هستهای دست پیدا کند.»
بر اساس اطلاعات و روایتهای شاهدان عینی، ماموران برای سرکوب اعتراضها در رشت، با شلیک مستقیم به مردم، گیر انداختنشان در بازار این شهر حین آتشسوزی و ممانعت از امدادرسانی، جان صدها نفر را گرفتند.
ایراناینترنشنال در کارزاری مردمی، به دنبال ثبت و مستندسازی حقیقت درباره کشتار دیماه در رشت است. اگر شاهد عینی آن شبها بودهاید، یا از خانواده و نزدیکان کشتهشدگان این شهر هستید، روایت و اطلاعات خود را با ما از طریق چتبات اینتلمدیا در میان بگذارید و در برملا کردن ابعاد این کشتار مشارکت کنید.
در جریان اعتراضات، بخشهایی از بازار قدیم رشت از جمله بازار کتابفروشان، بازار طاقی و بازار مسگران دچار آتشسوزی شد. یک شاهد عینی به ایراناینترنشنال گفت نیروهای سرکوب، معترضان را به مناطقی هدایت کردند که ورودی و خروجیهای محدود و مشخص داشت و پس از محاصره، آتشسوزی در همان محدودهها رخ داد.
محاصره در میان آتش
به گفته این شاهد، بوی آتش، دود و سوختگی آنقدر شدید بود که تا نزدیک صبح، هوای رشت از دود مهآلود شده بود و بوی سوختگی در بخشهایی از شهر بهشدت احساس میشد.
بر اساس روایتها، اعتراضات رشت از چهارشنبه ۱۷ دیماه و با تجمع مردم در بازار آغاز شد. معترضان ابتدا در بازار جمع شدند و از مغازهداران خواستند مغازههای خود را ببندند. سپس جمعیت به سمت میدان شهرداری حرکت کرد. پس از ورود نیروهای بسیج، جمعیت برای مدتی متفرق شد اما از غروب همان روز، تجمعها بار دیگر در سبزهمیدان و اطراف خیابان بیستون شکل گرفت.
به گفته یک شاهد عینی، جمعیت در سبزهمیدان ابتدا حدود هزار تا دو هزار نفر بود اما بهتدریج بیشتر شد. به گفته او، نیروهای بسیج در ابتدا سر در گم بودند، چون معترضان بهصورت پراکنده در نقاط مختلف شعار میدادند و با حرکت نیروها به یک نقطه، تجمع دیگری در نقطهای دیگر شکل میگرفت.
جمعیتی که از هر جای شهر میجوشید
اعتراضهای ۱۸ دیماه به صورت همزمان در نقاط مختلف شهر شکل گرفت و در خیابانهای مرکزی به هم پیوند خورد.
یک شاهد عینی به ایراناینترنشنال گفت از محدوده چهارراه توتونکاران تا میدان شهرداری، جمعیت گستردهای در خیابانها حضور داشت.
این شاهد شمار جمعیت در خیابان امام و اطراف میدان شهرداری را دهها هزار نفر توصیف کرد و گفت اعتراضات به خیابانهای اصلی محدود نماند و محلهها و گذرهای فرعی نیز درگیر شدند.
به گفته او، زمانی که جمعیت افزایش یافت و معترضان در بخشهایی از شهر دست بالا را پیدا کردند، نیروهای سرکوب با شلیک گاز اشکآور و گلوله جنگی وارد عمل شدند.
به گفته شاهدان، نیروهای سرکوب مسیرهای عقبنشینی جمعیت را از چند طرف بستند، از کوچههای اطراف وارد شدند و به سمت معترضان شلیک کردند.
بر اساس اطلاعات رسیده، در فلکه گاز، خیابان معلم، میدان شهرداری، سبزهمیدان، خیابان شریعتی و مسیرهای اطراف بازار، تیراندازیهای گستردهای به سمت معترضان صورت گرفت.
روایتها نشان میدهند پس از ساعت ۱۰:۳۰ شب، با ورود نیروهای سپاه پاسداران، شدت سرکوب افزایش یافت و شلیک مستقیم با سلاح جنگی آغاز شد.
انگار آمده بودند شکار
یکی از حاضران در تجمع ۱۸ دیماه رشت، وضعیت را این گونه توصیف کرد: «در ساعتهای اولیه، سرکوب بیشتر دست بسیج بود؛ اما از حدود ۱۰:۳۰ شب، سپاه وارد شد. با کلاشنیکف آمدند. نفر اول موتور را میراند و نفر پشتی نشانه میگرفت و شلیک میکرد. انگار آمده باشند شکار. عمده کشتههای رشت از همان ساعت شروع شد.»
به گفته او، نیروها به ویژه پسران نوجوان و جوان را هدف قرار میدادند و در برخی موارد با شلیک به شیشه خودروها، رانندگان را مجبور میکردند از موانع خیابانی عبور کنند و مسیر نیروهای سرکوب را باز کنند.
هنگامی که آتش به بازار رسید
آتشسوزی در محدوده بازار رشت زمانی آغاز شد که ماموران در نقاط مختلف شهر درگیر سرکوب مردم بودند.
بر اساس روایتهای رسیده، آتشسوزی از محدوده خیابان شریعتی و نزدیکی مسجد حاج مجتهد شروع شد و بهدلیل تراکم بالای بازار، به سرعت به بخشهای دیگر گسترش یافت.
به گفته شاهدان، در جریان سرکوب، گروهی از مردم که تلاش داشتند از تیراندازی و حمله نیروها فرار کنند، به سمت بازار رشت رانده شدند. بازاری با گذرهای تنگ و راههای خروج محدود.
به گفته این شاهدان، ماموران مسیرهای خروجی بازار را از دو طرف بستند و پس از آن، بخشهایی از بازار در آتش فرو رفت.
طبق روایتهای رسیده به ایراناینترنشنال، معترضان و مردم گرفتار در بازار، در برابر دو انتخاب مرگبار قرار گرفته بودند: ماندن در میان دود و آتش، یا تلاش برای خروج از بازار و قرار گرفتن در معرض شلیک نیروهای مسلح.
شاهدان گفتند شماری از کسانی که در محدوده بازار جان باختند، هنگام تلاش برای فرار هدف گلوله قرار گرفتند و شماری دیگر در میان دود و آتش گرفتار شدند.
بخشی از کشتهشدگان در محدوده بازار، مغازهدارانی بودند که برای تخلیه اجناس و نجات اموال خود وارد بازار شده بودند اما در میان آتش و بسته بودن مسیرها گرفتار شدند.
یک شاهد عینی در رشت به ایراناینترنشنال گفت حوالی ساعت ۲:۳۰ بامداد و پس از وصل شدن دوباره تلفنها، خبر رسید که بازار رشت در آتش میسوزد: «من و چند نفر دیگر به سمت بازار رفتیم و دیدیم چند کاروانسرای قدیمی در آتش میسوزد. مردم تلاش میکردند وسایل مغازههایی را که آتش به آنها نزدیک شده بود، بیرون بکشند.»
او در توصیف وضعیت گفت: «همه یا مشغول کمک بودند یا گریه میکردند. یکی از کسبه که مغازهاش با همه اجناسش سوخته بود، فریاد میزد تمام عمرم رفت. همانجا چند نفر شروع کردند شعار دادن علیه خامنهای.»
دستور به آتشنشانها برای خاموش نکردن أتش
بر اساس اطلاعات رسیده، در ساعات اولیه آتشسوزی، خودروهای آتشنشانی امکان ورود کامل به محدوده بازار را پیدا نکردند و نخستین خودروها با تاخیر چندساعته به محل رسیدند.
یکی از شاهدان گفت مردم با مشت به بدنه یک خودرو آتشنشانی میکوبیدند و از راننده میخواستند سریعتر وارد بازار شود و آتش را مهار کند، اما راننده آتشنشانی که در نزدیکی مغازهها متوقف شده بود، میگفت: «من تا همینجا دستور دارم. نمیگذارند بیشتر از این عبور کنم. ماموریت من تا همینجاست.»
روایتهایی نیز به ایراناینترنشنال رسیده که بر اساس آن، نهادهای امنیتی از جمله اداره اطلاعات و اطلاعات سپاه پاسداران، به آتشنشانها دستور داده بودند فعلا برای مهار آتش وارد عمل نشوند.
شاهدان گفتند برخی معترضان هنگام فرار از محدوده بازار هدف گلوله قرار گرفتند و شماری نیز در میان دود و آتش گرفتار شدند.
در سحرگاه جمعه، نیروها بخشی از میدان شهرداری، در ابتدای خیابان سعدی را بسته بودند.
بر اساس روایتهای رسیده، پیکر شماری از معترضان در آن محل جمعآوری شده بود و سپس با خودروهای نیسان منتقل شدند.
شلیک کور به معترضان
شامگاه جمعه ۱۹ دیماه، خشونت نیروهای سرکوب ابعاد گستردهتری پیدا کرد. جمعیت کمتری در خیابانها حضور داشت و نیروها بدون هشدار قبلی، به هر تجمع چندنفره شلیک میکردند.
خیابان مطهری، خیابان معلم و کوچههای اطراف از جمله مناطقی بودند که شاهدان از وجود خون روی آسفالت و شلیک مستقیم در آنها خبر دادهاند.
یکی از شاهدان گفت: «دیگر نه هشدار بود، نه گاز اشکآور، نه باتوم. فقط شلیک مستقیم با اسلحه جنگی حتی داخل کوچهها هم آسفالت خونی بود.»
پس از این سرکوب، فضای شهر پر از خبر کشته شدن و زخمی شدن معترضان بود.
در روزهای بعد، مردم در فروشگاهها و خیابانها خبر کشته شدن افراد را به هم میدادند.
به گفته یکی از شاهدان، یکشنبه ۲۱ دیماه، جمعیت زیادی در اطراف آرامستان «باغ رضوان» رشت حضور داشتند و مسیرهای اطراف تا چند کیلومتر پر از خودرو بود.
او گفت یکی از آشنایانش که برای مراسم تدفین یکی از بستگان خود به باغ رضوان رفته بود، روایت کرده که در همان روز صدها پیکر برای شناسایی به آنجا منتقل شده بودند.
فشار مضاعف حکومت به خانوادههای داغدار
بر اساس گفته خانوادهها، پیکر برخی کشتهشدگان تنها پس از گرفتن تعهد و امضا تحویل داده شده است. تعهدهایی که در آن، خانوادهها تحت فشار قرار گرفتهاند تا بپذیرند عزیزانشان به دست «عوامل اسرائیل و آمریکا» کشته شدهاند.
روایتهای رسیده از رشت نشان میدهند آنچه در دیماه در این شهر رخ داد، تنها یک سرکوب خیابانی نبود، بلکه مجموعهای از شلیک مستقیم، محاصره معترضان، آتشسوزی گسترده در بازار، تاخیر در امدادرسانی، انتقال پنهانی پیکرها و فشار امنیتی بر خانوادههای کشتهشدگان بود.
ایراناینترنشنال در ادامه کارزار مردمی خود برای ثبت حقیقت درباره کشتار دیماه در رشت، از شاهدان عینی، خانوادهها و نزدیکان کشتهشدگان میخواهد روایتها، تصاویر، ویدیوها و اطلاعات خود را ارسال کنند تا نام و سرگذشت کشتهشدگان رشت در سکوت و بیخبری دفن نشود.
وزارت دادگستری آمریکا در بیانیهای اعلام کرد جاناتان لودهولت، شهروند ۳۷ ساله اهل استاتن آیلند نیویورک، به اتهام مشارکت در توطئه جمهوری اسلامی برای ترور مسیح علینژاد، روزنامهنگار و فعال سیاسی ایرانی-آمریکایی، به ۱۰ سال زندان محکوم شده است.
بر اساس این بیانیه، لودهولت پیشتر به «تبانی برای تعقیب و آزار» و همچنین «تبانی برای پولشویی» اعتراف کرده بود.
جان ای. آیزنبرگ، دستیار دادستان کل آمریکا در امور امنیت ملی، اعلام کرد جمهوری اسلامی قصد داشته این روزنامهنگار را در خاک آمریکا ترور کند، صرفا به این دلیل که او «شماری از موارد فراوان نقض [حقوق بشر] رژیم را افشا کرده بود».
جی کلیتون، دادستان ناحیه جنوبی نیویورک، نیز گفت جمهوری اسلامی «بارها تلاش کرده علینژاد را درست همینجا در شهر نیویورک پیدا کند و به قتل برساند».
به گفته او، جمهوری اسلامی کوشیده علینژاد را «بهدلیل فعالیتهایش در مقابله با رژیم ایران و افشای رفتار تبعیضآمیز آن در قبال زنان، فساد، و نقض حقوق بشر ساکت کند».
کلیتون ادامه داد: «اگرچه این توطئه از ایران هدایت میشد، اما عاملان احتمالی ترور، شهروندان آمریکایی بودند که از روی طمع و در ازای پول پذیرفتند علینژاد را به قتل برسانند. حکم امروز باید هشداری جدی برای کسانی باشد که بخواهند با اجرای خواستههای یک رژیم متخاصم خارجی در خاک ایالات متحده، سودجویی کنند.»
علینژاد از صدور حکم ۱۰ سال زندان برای یکی از متهمان پرونده استقبال کرد و در صفحه اینستاگرامش نوشت: «این پرونده تمام نشده. تا وقتی رژیم ایران در قدرت است، هیچ یک از ما، چه در داخل و چه در خارج، امنیت نخواهیم داشت.»
جزییات پرونده
بر اساس بیانیه وزارت دادگستری آمریکا، کارلایل ریورا، دوست لودهولت و متهم دیگر پرونده، در سال ۲۰۲۴ از سوی فردی به نام فرهاد شاکری ماموریت یافت تا به دستور اعضای بلندپایه سپاه پاسداران، علینژاد را به قتل برساند.
این وزارتخانه افزود سپاه پاسداران و نهادهای اطلاعاتی جمهوری اسلامی در سالهای گذشته بارها در پی ربودن یا ترور این روزنامهنگار بودهاند.
در سالهای ۲۰۲۰ و ۲۰۲۱، مقامها و عوامل اطلاعاتی حکومت ایران توطئههایی را برای ربودن علینژاد از خاک آمریکا و انتقال اجباری او به ایران تدارک دیده بودند.
همچنین در سال ۲۰۲۲، سپاه پاسداران کوشید از اعضای مافیای روس برای اجرای نقشه ترور علینژاد استفاده کند.
پس از ناکامی تمام این طرحها، سپاه پاسداران به شاکری روی آورد. شاکری نیز ریورا را به کار گرفت و ریورا هم لودهولت را برای کمک به خود در تلاش برای قتل علینژاد جذب کرد.
طبق اطلاعات پرونده، شاکری در ازای شناسایی و قتل علینژاد، به ریورا پیشنهاد پرداخت ۱۰۰ هزار دلار داده بود تا او به همراه لودهولت این عملیات را انجام دهند.
به گفته وزارت دادگستری آمریکا، لودهولت و ریورا طی چند ماه در تلاش بودند محل حضور علینژاد را شناسایی کنند و او را به قتل برسانند.
این دو نفر با استفاده از خودروی لودهولت و پلاکهای جعلی، او را در چندین موقعیت تعقیب کردند؛ از جمله در جریان یک سخنرانی عمومی در دانشگاه فرفیلد.
همچنین آنها بارها خانهای در بروکلین را که شاکری و سپاه پاسداران تصور میکردند محل اقامت این فعال سیاسی است، تحت نظر گرفتند.
پیشتر در بهمن ۱۴۰۴، دادگاه، ریورا را به اتهام مشارکت در این توطئه به ۱۵ سال زندان محکوم کرده بود.
واکنش مقامهای افبیآی به صدور حکم زندان برای متهم پرونده
جیمز سی. بارنکل، معاون مسئول افبیآی در نیویورک، اعلام کرد لودهولت بهعنوان «عامل اجیرشده» سپاه پاسداران ماموریت داشت علینژاد را تحت نظر بگیرد، او را تعقیب کند و در نهایت به قتل برساند.
به گفته او، نیروهای مبارزه با تروریسم افبیآی پیش از اجرای این طرح وارد عمل شدند و با خنثیسازی توطئه، متهم را بازداشت کردند.
بارنکل تاکید کرد افبیآی «هرگونه تلاش برای ساکت کردن منتقدان رژیمهای سرکوبگر در خاک آمریکا را در هم خواهد شکست».
دونالد هولستد، معاون مدیر افبیآی، نیز اعلام کرد این نهاد از همه ظرفیتها و منابع خود برای شناسایی و جلوگیری از فعالیت افرادی که در راستای منافع قدرتهای خارجی اقدام و امنیت افراد در داخل ایالات متحده را تهدید میکنند، استفاده خواهد کرد.
