رسانههای بینالمللی به نقل از دادههای کشتیرانی گزارش دادند که جمهوری اسلامی نهاد جدیدی را برای کنترل کشتیرانی در تنگه هرمز ایجاد کرده است؛ هر چند که مقامات تهران میگویند که در حال بررسی توافق صلح با آمریکا هستند.
آسوشیتدپرس پنجشنبه ۱۷ اردیبهشت بهنقل از شرکت دادههای کشتیرانی«لوییدز لیست اینتلیجنس»گزارش داد که جمهوری اسلامی یک نهاد دولتی جدید برای تایید عبور و دریافت عوارض از کشتیها در تنگه ایجاد کرده است و این اقدام بر نگرانیها درباره تضعیف آزادی کشتیرانی که تجارت جهانی به آن وابسته است، افزوده است.
بر اساس گزارش لوییدز لیست اینتلیجنس، این نهاد که «سازمان تنگه خلیج فارس» نام دارد، «خود را بهعنوان تنها مرجع معتبر برای صدور مجوز عبور کشتیها در تنگه هرمز» معرفی میکند.
این گزارش میافزاید که این نهاد یک فرم درخواست برای کشتیهایی که قصد عبور دارند ایمیل میکند.
از زمان آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی، حکومت ایران عملا تنگه هرمز را که گذرگاهی حیاتی برای انتقال نفت، گاز، کود و دیگر محصولات نفتی است، بسته است.
پس از شکست مذاکرات اسلامآباد میان تهران و واشینگتن، آمریکا نیز بندرهای جنوبی ایران را محاصره کرده است. این اختلالات قیمت سوخت را بهشدت افزایش داده و اقتصاد جهانی را متزلزل کرده است.
سازوکار و یک نقشه جدید
پیشتر پرستیوی، وابسته به صداوسیمای جمهوری اسلامی ۱۵ اردیبهشت گزارش داده بود که تهران یک سازوکار جدید برای مدیریت عبور کشتیها از تنگه هرمز ایجاد کرده است.
بر اساس گزارش این رسانه حکومتی، جمهوری اسلامی به نیروی دریایی آمریکا هشدار داده که از تنگه هرمز دور بماند و همچنین کشتیهای تجاری باید هرگونه عبور را با نیروهای نظامی جمهوری اسلامی هماهنگ کنند.
در همان روز، جمهوری اسلامی نقشه جدیدی ادعایی از این تنگه را منتشر کرد که در آن، منطقه کنترل حکومت ایران بر تنگه هرمز گسترش یافته است.
سیانان نیز پنجشنبه با تایید اینکه تهران مجموعهای از قوانین جدید برای کشتیهای عبوری از تنگه هرمز وضع کرده، نوشت این اقدام نشان میدهد جمهوری اسلامی در برابر هشدارهای آمریکا در حال پیشبرد تلاش برای رسمیسازی کنترل خود بر این آبراه است.
این رسانه به فرم درخواست مجوز از این سازمان تازهتاسیس دست یافته که «اظهارنامه اطلاعات کشتی» نام دارد.
بر اساس گزارش آسوشیتدپرس، نهاد جدید جمهوری اسلامی، یک مسیر مبهم برای عبور کشتیها در نظر گرفته که آنها را از آبهای شمالی تنگه هرمز و نزدیک ساحل ایران عبور میدهد.
به نوشته این خبرگزاری، جمهوری اسلامی کنترل میکند کدام کشتیها اجازه عبور دارند و برای برخی از آنها بر محمولهها مالیات اعمال میکند.
نقض حقوق بینالملل
کارشناسان حقوق دریایی معتدند این درخواستهای جمهوری اسلامی برای بررسی یا مالیاتگیری از کشتیها ناقض حقوق بینالملل است و کنوانسیون سازمان ملل درباره حقوق دریاها، کشورها را موظف میکند عبور مسالمتآمیز از آبهای سرزمینی خود را مجاز بدانند.
همزمان با این اقدام جمهوری اسلامی، آمریکا و متحدانش در خلیج فارس در حال تلاش برای تصویب قطعنامهای در شورای امنیت سازمان ملل هستند که اقدام تهران در تنگه هرمز را محکوم کرده و تهدید به تحریم میکند.
پیشتر پیشنویس یک قطعنامه برای بازگشایی تنگه هرمز توسط روسیه و چین وتو شده بود.
واتیکان پنجشنبه ۱۷اردیبهشت در بیانیهای پس از نخستین دیدار میان پاپ لئو و یکی از اعضای کابینه ترامپ در نزدیک به یک سال گذشته، اعلام کرد که لئو و روبیو «تعهد مشترک خود را برای تقویت روابط دوجانبه خوب» تجدید کردند.
لئو، نخستین پاپ آمریکایی، پس از آنکه به منتقدی جدی در زمینه جنگ آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی و نیز سیاستهای سختگیرانه ضدمهاجرتی دولت ترامپ تبدیل شد، انتقادهای ترامپ را برانگیخت و این انتقادها واکنش منفی رهبران مسیحی از طیفهای مختلف سیاسی را در پی داشت.
تامی پیگوت، سخنگوی وزارت امور خارجه آمریکا، نیز گفت دیدار روبیو با لئو نشانهای از رابطهای «قوی» میان واتیکان و ایالات متحده است.
بر اساس گزارش رویترز، روبیو به مدت دو ساعت و نیم در واتیکان بود و سپس تحت تدابیر امنیتی شدید، با کاروانی از خودروها محل را ترک کرد.
او همچنین با مقامهای ارشد واتیکان، از جمله پیترو پارولین، کاردینال ایتالیایی و دیپلمات ارشد واتیکان، دیدار کرد.
سفارت آمریکا در واتیکان در شبکه اجتماعی ایکس اعلام کرد که لئو و روبیو درباره «موضوعات مورد علاقه مشترک در نیمکره غربی» گفتوگو کردهاند.
در بیانیه واتیکان همچنین آمده است که دو طرف درباره وضعیت جهان «تبادل نظر» کرده و درباره «لزوم تلاش خستگیناپذیر در راه صلح» صحبت کردهاند.
رویترز نوشت که به نظر میرسد این دیدار بیش از زمان برنامهریزیشده طول کشید و پاپ با ۴۰ دقیقه تأخیر در دیدار بعدی خود با کارکنان واتیکان حاضر شد و از آنها بابت صبوریشان تشکر کرد.
ویدئو واتیکان از آغاز این دیدار پشت درهای بسته نشان میداد که لئو با مهمان خود دست میدهد و او را به طور رسمی «آقای وزیر» خطاب میکند؛ روبیو، که کاتولیک است، در پاسخ گفت: «خیلی خوشحالم که شما را میبینم.»
همچنین دیده شد که روبیو یک توپ کوچک کریستالی فوتبال به پاپ هدیه میدهد. او با شوخی گفت که میداند لئو، که اصالتا اهل شیکاگو است و به عنوان هوادار تیم وایت ساکس شناخته میشود، بیشتر «اهل بیسبال» است.
لئو نیز قلم کوچکی ساختهشده از چوب درخت زیتون به روبیو هدیه داد و آن را «گیاه صلح» نامید.
روبیو سهشنبه در نشست خبری کاخ سفید گفته بود انتظار دارد با لئو درباره کوبا و نگرانیها پیرامون آزادی مذهبی در سراسر جهان گفتوگو کند.
برایان برچ، سفیر آمریکا در واتیکان نیز سهشنبه گفته بود که گفتوگوی میان پاپ و روبیو احتمالا «صریح» خواهد بود.
ترامپ در انتقادهای علنی خود از پاپ، دوشنبه گفت که پاپ لئو معتقد است جمهوری اسلامی میتواند به سلاح هستهای دست یابد و اینکه او با مخالفت با جنگ «جان بسیاری از کاتولیکها را به خطر میاندازد.»
پاپ لئو پس از این انتقاد به خبرنگاران گفت که او در حال گسترش پیام مسیحی صلح است. پاپ همچنین قاطعانه این تصور را رد کرد که از سلاحهای هستهای حمایت میکند؛ سلاحهایی که کلیسای کاتولیک آنها را غیراخلاقی میداند.
بهنوشته تیسن، تصمیم دونالد ترامپ برای آغاز عملیات «خشم حماسی» بهعنوان یکی از شجاعانهترین و مهمترین تصمیمات تاریخی در دوران زندگی من ثبت خواهد شد. پیشتر روسایجمهوری از هر دو حزب اعلام کرده بودند که ایران نباید به سلاح هستهای دست پیدا کند؛ اما فقط ترامپ بود که اقدامی قاطع برای متوقف کردن آن انجام داد.
تحلیلگر واشینگتنپست در عین حال اما تاکید کرده که نحوه پایان دادن به یک جنگ، به همان اندازه نحوه آغاز آن اهمیت دارد. و اکنون ترامپ در خطر آن است که با توافقی که به رژیم آسیبدیده جمهوری اسلامی فرصتی دوباره برای بقا میدهد، پیروزی را از چنگ خود خارج و آن را به شکست تبدیل کند.
ترامپ میگوید همه برگهای برنده را در اختیار دارد، اما تهران نظر دیگری دارد. چرا؟ کافی است وقایع چند روز گذشته را از منظر تهران نگاه کنید: ابتدا رییسجمهوری «پروژه آزادی» را برای هدایت کشتیها از تنگه هرمز آغاز کرد و هشدار داد اگر حکومت ایران جرات کند و به کشتیهای آمریکایی شلیک کند، «از صفحه زمین محو خواهد شد.»
جمهوری اسلامی هشدار او را نادیده گرفت و نهتنها به یک ناو جنگی آمریکا شلیک کرد، بلکه ۱۲ موشک بالستیک، سه موشک کروز و چهار پهپاد به سوی امارات متحده عربی پرتاب کرد. در پاسخ، آمریکا هیچ کاری نکرد.
ترامپ نهتنها جمهوری اسلامی را «از صفحه زمین محو» نکرد، بلکه مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، در یک نشست خبری در کاخ سفید گفت: «عملیات خشم حماسی تمام شده است. رییسجمهوری به کنگره اطلاع داده که آن مرحله تمام شده، حالا وارد پروژه آزادی شدهایم.»
سپس ترامپ پروژه آزادی را هم متوقف و عملا مأموریت را لغو کرد و به جمهوری اسلامی اجازه داد بدون هیچ هزینهای آتشبس را نقض کند.
تیسن پس از شرح رویدادهای روزهای اخیر افزوده است: «اگر جای ایران بودید، چه فکری میکردید؟ ضعف را احساس میکردید. به این نتیجه میرسیدید که تهدیدهای ترامپ صرفا لفاظی بوده و او تمایلی به ازسرگیری بمبارانها ندارد.»
بهنوشته او به این ترتیب، «اگر به جای حکومت ایران بودید، تصمیم میگرفتید که ترامپ تحت فشار سیاسی ناشی از افزایش قیمت بنزین قرار گرفته، محاصره ایران در تنگه هرمز علیه خودش نتیجه معکوس داده و فقط مساله زمان است که مجبور شود آن را هم متوقف کند.»
او ادامه داده: «فکر میکردید توانایی شما برای تهدید زیرساختهای نفتی متحدان آمریکا در خلیج فارس نهتنها ترامپ را از حمله دوباره بازداشته، بلکه مانع شده کنترل تنگه را از شما بگیرد. در نتیجه تصور میکردید این شما هستید که برگهای برنده را در اختیار دارید، نه ترامپ.»
این تحلیلگر سپس نوشته است: «اگر کسی تردید دارد که ایران جسورتر شده، کافی است به گزارش فایننشالتایمز نگاه کند که نوشته «تهران اعدام افراد متهم به حضور در ناآرامیهای ضدحکومتی را افزایش داده است» و افزوده که «سرعت اعدامها پس از آتشبس شکننده درگیریها بیشتر شده است.»
این اتفاق پس از آن رخ داد که ترامپ علنا از حکومت ایران خواسته بود جان گروهی از زنان معترض را حفظ کند. رهبران جمهوری اسلامی نهتنها عقبنشینی نکردهاند، بلکه در پیامی آشکار برای مقابله با ترامپ، کارزار سرکوب داخلی خود را تشدید کردهاند.
تیسن سپس در پاسخ به این سوال که «پس ترامپ چه باید بکند؟» نوشته است: «پاسخ ساده است: کاری را که آغاز کرده، تمام کند. پروژه آزادی را از سر بگیرد و روشن کند که به ایران اجازه داده نخواهد شد تنگه هرمز را کنترل کند یا کشتیهای عبوری را تهدید کند.»
بهنوشته او، اگر جمهوری اسلامی دوباره به آمریکا شلیک یا زیرساخت انرژی متحدان ما در خلیج فارس را تهدید کند، آمریکا باید با حمله به زیرساختهای انرژی ایران در جزیره خارک، جایی که بیش از ۹۰ درصد نفت ایران از آن عبور میکند، تلافی کند.
تیسن افزوده: «سپس باید به اسرائیل چراغ سبز داده شود تا عملیات نظامی را از سر بگیرد و رهبران، تسلیحات و اهداف انرژی در سراسر ایران را هدف قرار دهد. مشغول نگه داشتن حکومت ایران در داخل کشور از سوی اسرائیل، عملیات آزادی کشتیرانی را برای نیروهای آمریکایی آسانتر خواهد کرد.»
بهنوشته واشینگتنپست، اگر جمهوری اسلامی همچنان تسلیم نشد، ترامپ میتواند آخرین موج حملات را آغاز کند، تمام اهدافی را که در ابتدای جنگ تعیین کرده بود نابود کند، اعلام پیروزی کند و سپس عملیات مخفیانه برای مسلح کردن مردم ایران به منظور سرنگونی حکومت را آغاز کند.
تیسن تاکید کرده است که از نظر سیاسی، تنها حالتی که جنگ ایران میتواند به ترامپ آسیب بزند این است که او نتواند درگیری را با یک پیروزی قاطع به پایان برساند.
بهنوشته او، اگرچه بیشتر آمریکاییها از تصمیم برای ورود به جنگ حمایت نکردند، اما نظرسنجیها نشان میدهد که آنها میخواهند آمریکا در این جنگ پیروز شود. یک نظرسنجی جدید هاروارد کپس- هریس از رأیدهندگان ثبتنامشده نشان میدهد اکثریت قاطع آنان از اهداف ترامپ در ایران حمایت میکنند.
براساس این نظرسنجی۷۱ درصد میگویند ضروری است که «ایران از حق غنیسازی هرگونه اورانیوم صرفنظر کند و اورانیوم غنیشده موجود خود را تحویل دهد»؛ ۷۴ درصد موافقاند که ایران «باید کنترل تنگه هرمز را واگذار کند»؛ ۷۸ درصد معتقدند «ایران باید اعدام معترضان را متوقف کند»؛ ۷۹ درصد میگویند «ایران باید حمایت از نیروهای نیابتی تروریستی مانند حزبالله و حماس را متوقف کند.» همچنین ۶۶ درصد میگویند ترامپ باید «بر همه این موارد پافشاری کند» و «به کمتر از آن رضایت ندهد.»
نویسنده مقاله سپس افزوده است: «آمریکاییها میخواهند پیروز شوند. تنها چیزی که کمتر از جنگ و بنزین گران دوست دارند، تحمل این هزینهها بدون هیچ دستاوردی است. اما برای دستیابی به آن پیروزی، رییسجمهوری ترامپ باید به حکومت ایران نشان دهد که اهرمهای فشاری که رهبران جمهوری اسلامی تصور میکنند در اختیار دارند، واقعی نیست.»
تیسن در پایان یادداشت خود تاکید کرده است که ترامپ نمیتواند تن به توافقی دهد که جمهوری اسلامی را دوباره سر پا کند و اگر چنین کند، فرصتی تاریخی برای ثبت یکی از بزرگترین دستاوردهای امنیت ملی هر رییسجمهوری در تاریخ مدرن آمریکا را هدر خواهد داد.
