دیلیمیل در گزارشی به بررسی ساختار و عملکرد پایگاههای زیرزمینی موشکی حکومت ایران پرداخته و نوشته است که این تاسیسات نقش مهمی در حفظ توان نظامی جمهوری اسلامی حتی پس از یک ماه جنگ ایفا کردهاند.
بر اساس این گزارش و به نقل از ارزیابیهای اطلاعاتی آمریکا، حکومت ایران همچنان هزاران پهپاد، تعداد زیادی موشک کروز و حدود نیمی از پرتابگرهای خود را در اختیار دارد؛ موضوعی که تا حدی به شبکه گسترده پایگاههای زیرزمینی این کشور نسبت داده میشود.
دیلیمیل با اشاره به پایگاه موشکی یزد مینویسد این تاسیسات در عمق حدود ۵۰۰ متری یک کوه در مرکز ایران ساخته شده و بهدلیل قرارگیری در سنگ بسیار سخت گرانیتی، حتی در برابر قدرتمندترین بمبهای سنگرشکن آمریکا نیز مقاوم است. در این گزارش آمده است که این مجموعه بیشتر به یک «دژ زیرزمینی» شباهت دارد تا یک پناهگاه معمولی.
در ادامه گزارش تاکید شده است که ساختار داخلی این پایگاهها شامل شبکهای از تونلها و سامانههای انتقال - از جمله مسیرهای ریلی - است که بخشهای مختلف مانند محل مونتاژ، انبارها و خروجیهای مخفی را به یکدیگر متصل میکند. به نوشته دیلیمیل، در ویدیوهای منتشرشده از سوی ایران نیز نحوه جابهجایی سریع پرتابگرها و بازگرداندن آنها به زیرزمین پس از شلیک به نمایش گذاشته شده است.
این رسانه همچنین به دادههای موسسه مطالعات جنگ (Institute for the Study of War) اشاره کرده و نوشته است که پایگاه یزد از آغاز جنگ تاکنون دستکم شش بار هدف حمله قرار گرفته، اما همچنان فعال باقی مانده است.
بر اساس این گزارش، با وجود تاکید اسرائیل مبنی بر نابودی یا از کار انداختن حدود ۶۰ درصد از پرتابگرهای موشکی حکومت ایران، ارزیابیهای اطلاعاتی آمریکا که توسط سیانان منتشر شده نشان میدهد حدود نیمی از این سامانهها همچنان سالم هستند. همچنین حکومت ایران هنوز بخش قابلتوجهی از موشکهای کروز و هزاران پهپاد خود را حفظ کرده است.
دیلیمیل مینویسد حملات آمریکا و اسرائیل اگرچه موجب تخریب ورودیها و تاسیسات سطحی این پایگاهها شده، اما ساختارهای زیرزمینی عمدتاً دستنخورده باقی ماندهاند. به گزارش سیانان، حتی پس از هدف قرار گرفتن بیش از سهچهارم ورودیهای قابل مشاهده تونلها، عملیات در این پایگاهها بهسرعت از سر گرفته شده است.
در این گزارش به نقل از کارشناسان آمده است که یکی از چالشهای اصلی در هدف قرار دادن این تاسیسات، ساختار چندلایه، درهای مقاوم در برابر انفجار و تعدد ورودیها و خروجیهاست که ادامه فعالیت را حتی در صورت تخریب برخی مسیرها ممکن میکند.
همچنین به گفته تحلیلگران، جنس سنگهای گرانیتی که این تاسیسات در آن ساخته شدهاند، انرژی انفجار را جذب و پخش میکند و در نتیجه اثربخشی حملات را کاهش میدهد. به نوشته دیلیمیل، نفوذ به چنین سازههایی نیازمند حملات مکرر، اطلاعات دقیق و عملیات پیدرپی برای جلوگیری از بازسازی سریع است.
شاناکا آنسلم پریرا، تحلیلگر، در گفتوگو با این رسانه تاکید کرده است که تداوم توان موشکی ایران بیش از آنکه ناشی از «تابآوری» باشد، نتیجه زیرساختهای ایجادشده در دل کوههاست. او گفته است: «سپاه برای این جنگ با ساخت موشک آماده نشد، بلکه با ایجاد شبکههای زیرزمینی در دل کوهها آماده شد.»
این گزارش نتیجه میگیرد که همین زیرساختها باعث شدهاند توان موشکی حکومت ایران، علیرغم حملات گسترده، همچنان پابرجا بماند.
پینچاس گلداشمیت، رییس کنفرانس خاخامهای اروپا و خاخام پیشین مسکو، در این گفتوگو گفت: «ما میدانیم که سفارتهای [حکومت] ایران در اروپا از عوامل جنایی استفاده میکنند و تلاش میکنند آنها را برای حمله به نهادهای یهودی ترغیب یا تامین مالی کنند.» به گفته او، اطلاعات موجود نشان میدهد برخی از این حملات با سازماندهی مقامات ایرانی انجام شده است.
او با اشاره به افزایش تدابیر امنیتی در اروپا گفت که اکنون ورود به کنیسهها و مراکز یهودی بدون شناسایی ممکن نیست و نیروهای پلیس تقریباً در مقابل تمامی مدارس و مهدکودکهای یهودی مستقر هستند. با این حال، او هشدار داد که دامنه تهدید در حال گسترش است و دیگر تنها به جامعه یهودی محدود نمیشود.
گلداشمیت با اشاره به افزایش نگرانیها درباره خشونتهای افراطگرایانه گفت: «اگرچه یهودیان نخستین هدف بودند، اما اکنون هر اروپایی در معرض تهدید قرار دارد.» او شرایط امنیتی موجود را برای زندگی روزمره دشوار توصیف کرد و افزود که حضور نیروهای مسلح در اطراف مراکز آموزشی به بخشی از واقعیت زندگی تبدیل شده است.
او همچنین از دولتهای اروپایی خواست برای جلوگیری از حملات، سفارتهای حکومت ایران را تعطیل کنند و تاکید کرد که این اقدام میتواند از کل جامعه در برابر تهدیدات محافظت کند.
این خاخام در بخش دیگری از سخنان خود، نسبت به عادیشدن یهودستیزی در اروپا هشدار داد و گفت این پدیده اکنون از سوی طیفی از جریانها، از راست و چپ افراطی تا گروههای اسلامگرای تندرو، تقویت میشود. به گفته او، برخی کشورها از جمله [حکومت] ایران در تامین مالی و سازماندهی این روند نقش دارند.
در پایان، گلداشمیت گفت که در پی افزایش این تهدیدات، برخی از اعضای جامعه یهودی در حال بررسی ترک اروپا و مهاجرت به اسرائیل هستند، هرچند به گفته او انگیزه این تصمیم صرفاً امنیتی نیست.
در این یادداشت با ارجاع به متون مذهبی یهودی از جمله «هاگادای فصح»، تاکید شده است که مفهوم «برخاستن دشمنان برای نابودی یهودیان» در طول تاریخ تکرار شده و اکنون نیز در قالب «تهدید ایران» ادامه یافته است.
نویسنده با اشاره به جنگ جاری، مینویسد اسرائیل در مقطعی قرار دارد که میتواند «نیروی اصلی» تهدیدکننده را از میان بردارد و این وضعیت را به نقطه پایانی برای یک تهدید تاریخی تبدیل کند. بهگفته او، تنها در این صورت است که این روایت تاریخی میتواند به گذشته تعلق بگیرد، نه واقعیتی جاری.
در ادامه این تحلیل، جمهوری اسلامی بهعنوان یک «تهدید وجودی [علیه اسرائیل]» معرفی شده و تاکید شده است که برای تضمین آینده، اسرائیل باید توان هستهای [حکومت] ایران را بهطور کامل نابود کند. نویسنده مینویسد چنین هدفی «دستیافتنی» است و تحقق آن میتواند امکان «تنفس آسوده» را برای اسرائیل فراهم کند.
این یادداشت همچنین به پیشینه تاریخی جنگهای اسرائیل با کشورهای عربی اشاره کرده و آنها را نمونههایی از تهدیدهای وجودی پیشین دانسته که با پیروزی نظامی دفع شدهاند. با این حال، در این تحلیل، [حکومت] ایران بهعنوان تهدیدی متفاوت و گستردهتر توصیف شده که بهویژه از طریق برنامه هستهای خود میتواند موازنه منطقهای و جهانی را تحت تاثیر قرار دهد.
نویسنده در پایان نتیجه میگیرد که موفقیت در این جنگ تنها زمانی کامل خواهد بود که تواناییهای هستهای ایران بهطور کامل از میان برود و تهدیدی که به گفته او «در هر نسل تکرار شده»، دیگر امکان تکرار نیابد.
این گزارش با روایت مراسمی در یک کلیسای فارسیزبان در حومه شیکاگو آغاز میشود؛ جایی که کشیش جیمز شهابی در مراسم «یکشنبه نخل» برای «پایان قدرت تاریکی در ایران» و «آزادی عبادت» دعا کرد. حاضران - که عمدتاً ایرانی-آمریکایی بودند - در پاسخ به این دعا بهصورت جمعی «آمین» گفتند.
حمایت بخشی از ایرانیان مهاجر از جنگ
به نوشته لسآنجلستایمز، برخلاف موضع رسمی بسیاری از رهبران مذهبی، برخی از ایرانیان مهاجر از جنگ جاری حمایت میکنند و آن را فرصتی برای پایان حکومت جمهوری اسلامی میدانند.
آنها میگویند در ایران آزادی مذهبی وجود ندارد و تغییر دین - بهویژه گرایش به مسیحیت - میتواند با مجازاتهای سنگین، حتی مرگ، همراه باشد. بسیاری از اعضای این کلیسا نیز به همین دلیل ایران را ترک کردهاند.
نرجس دلاچی، یکی از اعضای کلیسا، به این روزنامه گفت: «اگر ایران به کشوری باعظمت تبدیل شود، فکر میکنم جهان هم بهتر خواهد شد.»
آریا بهرامان، که به گفته خودش حدود ۱۵ سال پیش به دلیل فشارهای مذهبی از ایران خارج شده، نیز معتقد است تغییر حکومت در تهران میتواند نفوذ گروههای مورد حمایت حکومت ایران در منطقه را کاهش دهد و به امنیت جهانی کمک کند.
مخالفت رهبران کلیسا با جنگ
در مقابل، لسآنجلستایمز گزارش میدهد که رهبران کاتولیک بهشدت با جنگ مخالف هستند. پاپ لئو چهاردهم بارها خواستار آتشبس شده و تاکید کرده است که «خدا جنگ را رد میکند.»
کاردینال بلِیز کوپیچ نیز از نحوه نمایش حملات نظامی در رسانهها انتقاد کرده و آن را بیتوجهی به رنج مردم ایران دانسته است. همچنین شورای ملی کلیساها این جنگ را «تجاوز نظامی بدون مجوز» توصیف کرده و نسبت به پیامدهای انسانی آن هشدار داده است.
روایتهایی از سرکوب مذهبی
این گزارش به نقل از سازمان عفو بینالملل مینویسد که اقلیتهای مذهبی در ایران با تبعیض، بازداشت خودسرانه و شکنجه مواجهاند و تغییر دین میتواند به مجازاتهای سنگین منجر شود.
در این میان، برخی مهاجران ایرانی تجربههای شخصی خود از سرکوب را روایت کردهاند؛ از جمله یورش نیروهای امنیتی به خانهها، بازداشت اعضای خانواده و محدودیت شدید در فعالیتهای مذهبی.
امید به آیندهای متفاوت
با وجود اختلاف نظرها درباره جنگ، بسیاری از ایرانیان مهاجر در این گزارش بر امید خود به آیندهای دموکراتیک در ایران تاکید کردهاند.
به نوشته لسآنجلستایمز، این افراد معتقدند تحقق آزادیهای اساسی - از جمله آزادی دین و عقیده - تنها در صورت تغییر ساختار سیاسی در ایران امکانپذیر خواهد بود.
در عین حال، این روزنامه اشاره میکند که «جنگ ایران» همچنان در داخل آمریکا با مخالفت گسترده افکار عمومی مواجه است و بسیاری از شهروندان نسبت به پیامدهای آن برای ثبات منطقه و اقتصاد جهانی ابراز نگرانی کردهاند.
به گزارش فاکسنیوز، کورت ولکر، سفیر پیشین آمریکا در ناتو در دوران ریاست جمهوری جرج دبلیو بوش، در گفتوگویی با فاکسنیوز تاکید کرد که ادامه اختلافات میان واشینگتن و متحدانش میتواند تلاشها برای پایان دادن به درگیری را تضعیف کند.
انتقاد از نحوه آغاز عملیات
ولکر که در دوره اول ریاست جمهوری ترامپ برای مدتی فرستاده ویژه آمریکا برای اوکراین بود و در سپتامبر ۲۰۱۹ از این سمت استعفا داد، با انتقاد از نحوه مدیریت جنگ گفت: «ما متحدانمان را در جریان نگذاشتیم، با آنها مشورت نکردیم و هدف یا عملیات مشترکی تعریف نکردیم. این روند از همان ابتدا از مسیر خارج شد.»
به گفته او، عملیات «خشم حماسی» موجب بروز تنشهایی میان آمریکا و برخی متحدان اروپایی شده است. در این میان، کشورهایی مانند اسپانیا از ارائه پایگاههای مشترک برای عملیات خودداری کردهاند و بریتانیا نیز تنها اجازه استفاده محدود از پایگاههای خود را برای اهداف دفاعی صادر کرده است.
تاکید بر نقش ناتو در حفظ صلح
ولکر با تاکید بر اهمیت ناتو گفت: «همه ما باید کمی مکث کنیم و به یاد بیاوریم که ناتو هدف بسیار مهمی دارد و آن حفظ صلح در اروپا است.»
او خواستار کاهش تنشهای لفظی میان آمریکا و متحدانش شد و افزود: «باید این لفاظیها را متوقف کنیم، با یکدیگر گفتوگو کنیم و راهی برای پیشبرد امور پیدا کنیم؛ از جمله بازگشایی تنگه هرمز، پایان دادن به جنگ با [حکومت] ایران و بازگرداندن امنیت به اروپا.»
ابهام در راهبرد آمریکا در قبال ایران
این دیپلمات پیشین همچنین بر ضرورت تعیین هدف روشن در قبال ایران تاکید کرد و گفت: «باید مشخص کنیم هدف چیست؛ آیا تغییر رژیم است یا مذاکره با رژیم؟ ما باید یک طرح عملی تدوین کنیم و با هم روی آن کار کنیم.»
اظهارات ولکر در حالی مطرح میشود که دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، بهتازگی از احتمال بازنگری در روابط واشینگتن با متحدان اروپایی سخن گفته و در گفتوگو با تلگراف ناتو را «ببر کاغذی» توصیف کرده است.
دیدار پیشرو با دبیرکل ناتو
قرار است ترامپ هفته آینده با مارک روته، دبیرکل ناتو، دیدار کند. ولکر ابراز امیدواری کرد که این دیدار فرصتی برای گفتوگو درباره مسیر پیشرو و اهداف آمریکا در «جنگ ایران» فراهم کند.
او در پایان تاکید کرد که بدون هماهنگی و همکاری میان آمریکا و متحدانش، دستیابی به یک راهحل پایدار برای پایان جنگ دشوار خواهد بود.
دونالد ترامپ، شامگاه شنبه ۱۵ فروردین با انتشار پستی در شبکه اجتماعی تروث سوشال ضربالاجلی را که پیشتر برای جمهوری اسلامی تعیین کرده بود، یادآوری و اعلام کرد زمان در حال پایان است.
او نوشت: «به یاد دارید به ایران ۱۰ روز فرصت دادم تا توافق کند یا تنگه هرمز را باز کند؟ زمان در حال پایان است؛ ۴۸ ساعت دیگر تمام جهنم بر سرشان فرو خواهد ریخت.»
ترامپ حتی به ساعت دقیق پایان این ضربالاجل نیز اشاره کرد: «این توقف تا ساعت ۳:۳۰ بامداد سهشنبه ۱۸ فروردین به وقت تهران ادامه خواهد داشت.»
محمدباقر قالیباف، رییس مجلس جمهوری اسلامی، در واکنش به این اظهار نظر تهدید کرد که تشدید تنشها با پاسخی «قاطع و گسترده» به منافع آمریکا روبهرو خواهد شد.
از سوی دیگر، رجب طیب اردوغان، رییسجمهوری ترکیه و یکی از میانجیهای منطقهای که در روزهای گذشته در تلاش برای یافتن راهحلی دیپلماتیک برای بحران جاری در خاورمیانه بود، در تماس تلفنی با مارک روته، دبیرکل ناتو به او اطلاع داد که روند تلاشهای مرتبط با ایران به بنبست ژئواستراتژیک رسیده و از جامعه جهانی خواست تلاشهای خود برای پایان دادن به جنگ را افزایش دهند.
سخنگوی قرارگاه مرکزی «خاتمالانبیا» در واکنش به تهدیدهای ترامپ درباره هدف قرار دادن زیرساختها در ایران، هشدار داد در صورت اجرای این تهدیدها، نیروهای مسلح داراییها و مراکز سوخت، انرژی، اقتصادی و نیروگاهی آمریکا، اسرائیل و همپیمانانشان را در منطقه هدف قرار خواهند داد.
در ده روز گذشته، آمریکا و ایران از طریق پاکستان، مصر و ترکیه مذاکراتی غیرمستقیم برای دستیابی به توافقی درباره آتشبس در ازای بازگشایی تنگه هرمز انجام دادهاند. با این حال، تاکنون پیشرفتی حاصل نشده است.
ترامپ ۱۳ فروردین نیز با انتشار ویدیویی از فرو ریختن پل بیلقان بر اثر حملات هوایی، به جمهوری اسلامی هشدار داد که «موارد بیشتری در راه است» و تاکید کرد: ««وقت آن است که ایران پیش از آنکه خیلی دیر شود توافق کند.»
لیندسی گراهام: ترامپ به وعدهاش عمل میکند
پس از اظهارات ترامپ در تروث سوشال، لیندسی گراهام، سناتور ارشد جمهوریخواه از ایالت کارولینای جنوبی، در شبکه اجتماعی ایکس از گفتوگوی خود با ترامپ درباره این ضربالاجل خبر داد و افزود: «پس از صحبت با رییسجمهور ترامپ، کاملا متقاعد شدهام که اگر این رژیم همچنان مانع عبور و مرور در تنگه هرمز شود و راهحل دیپلماتیک برای دستیابی به اهداف نظامی ما را رد کند، او از قدرت نظامی قاطع و گسترده استفاده خواهد کرد.»
او همچنین نوشت که اگر تا کنون برای حکومت ایران روشن نشده که رییسجمهوری آمریکا به حرفهایش عمل میکند، دیگر چه زمانی قرار است این موضوع برایشان روشن شود.
کوچه بنبست مذاکرات
رسانه آکسیوس مدعی شد که در روزهای گذشته مذاکراتی غیرمستقیم با هدایت جیدی ونس، معاون رییسجمهوری آمریکا و محمد باقر قالیباف، رییس مجلس جمهوری اسلامی، در جریان بوده و میانجیگری اصلی را عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان، بر عهده داشته است.
به نوشته این رسانه آمریکایی، استیو ویتکاف، فرستاده ویژه دونالد ترامپ، و وزرای امور خارجه جمهوری اسلامی، پاکستان، مصر و ترکیه نیز در این مذاکرات مشارکت داشتهاند، اما به گفته یکی از منابع آگاه، جمهوری اسلامی هرگونه پیشنهاد برای آتشبس موقت را رد کرده و خواستار پایان دائمی جنگ همراه با تضمینهای مشخصی شده است که آمریکا دوباره حمله نخواهد کرد.
این رسانه تاکید کرده که میانجیها همچنان در حال کار روی «اعتمادسازی میان طرفین برای آغاز مذاکرات مستقیم» هستند اما روشن نیست که میتوان ظرف ۴۸ ساعت به نتیجهای رسید یا نه.
مقامهای جمهوری اسلامی در روزهای گذشته در اظهارنظرهای متفاوت هرگونه مذاکره با آمریکا را رد کرده و تنها موضوعی که تایید کردهاند دریافت برخی پیامها از سوی شرکای منطقهای بوده است.
با این حال رییسجمهوری آمریکا بارها از علاقه مسئولان باقیمانده جمهوری اسلامی به توافق با آمریکا سخن گفته است.
او پنجشنبه ششم فروردین در شبکه اجتماعی تروثسوشال نوشت به درخواست حکومت ایران، مهلت مذاکرات میان تهران و واشینگتن تا ششم آوریل ساعت ۸ شب به وقت شرق آمریکا (ساعت ۳:۳۰ بامداد سهشنبه ۱۸ فروردین به وقت ایران) تمدید میکند.
ترامپ در آن پست تاکید کرد که مذاکرات «در جریان» است و پیشرفت آن را نیز «بسیار خوب» ارزیابی کرد.
او که دوم فروردین اعلام کرده بود که در صورت باز نشدن تنگه هرمز ظرف ۴۸ ساعت، «نیروگاههای برق» ایران را هدف قرار خواهد داد، یک روز بعد، از مذاکرات «سازنده» با تهران خبر داد و گفت هرگونه حمله به نیروگاهها و زیرساختهای انرژی ایران به مدت پنج روز به تعویق خواهد افتاد. سپس اولتیماتوم خود را در ششمین روز فروردین به مدت ۱۰ روز دیگر تمدید کرد.
چهارم فروردین، یک مقام آمریکایی در مصاحبه با پایگاه خبری سمافور تاکید کرده بود که کارزار نظامی علیه جمهوری اسلامی در جریان مذاکرات ادامه خواهد یافت. به گفته او، توقف حملات تنها شامل نیروگاههای ایران میشود و اهداف نظامی را در بر نمیگیرد.
روزنامه والاستریت ژورنال سوم فروردین در گزارشی نوشت در حالی که دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، ضربالاجلی ۴۸ ساعته برای بازگشایی تنگه هرمز صادر و تهدید به «نابود کردن» نیروگاهها و زیرساختهای انرژی ایران کرده بود، رسیدن اخبار مذاکرات ریاض به کاخ سفید، او را به چرخشی آشکار و انتخاب مسیر دیپلماسی واداشت.
