ایال زمیر، رییس ستاد کل ارتش اسرائیل،اعلام کرد که کارزار حملات این ارتش علیه جمهوری اسلامی «تقریبا در نیمه راه» است. او افزود که حمله سپاه به دیهگو گارسیا نیز نشان میدهد «برلین، پاریس و رم همه در تیررس هستند».
زمیر شنبه اول فروردین در یک پیام ویدیویی گفت: «ما در نیمه راه هستیم، اما مسیر مشخص است. تقریبا یک هفته دیگر، در عید پسح، عید آزادی، به مبارزه برای آزادی و آینده خود ادامه خواهیم داد».
او افزود: «خسارت گستردهای که طی سه هفته گذشته به رژیم ایران وارد کردهایم، در حال تبدیل شدن به یک دستاورد سیستمی-استراتژیک، نظامی، اقتصادی و دولتی است.»
زمیر گفت: «در نتیجه، رژیم شرارت ضعیفتر شده و جمهوری اسلامی بدون تواناییهای دفاعی قابل توجه است. رهبران رژیم که تواناییهایی را با هدف نابودی ما توسعه داده بودند، اکنون آسیب دیده و سرگشته هستند».
او همچنین درباره حمله موشکی دوربرد ایران به پایگاه نظامی بریتانیا-آمریکا در اقیانوس هند، دیهگو گارسیا، اظهار کرد: «فقط دیروز، جمهوری اسلامی یک موشک بالستیک میانقارهای دو مرحلهای با برد ۴۰۰۰ کیلومتر به سوی یک هدف آمریکایی در جزیره دیهگو گارسیا شلیک کرد. این موشکها برای اصابت به اسرائیل طراحی نشده بودند. برد آنها به پایتختهای اروپا میرسد؛ برلین، پاریس و رم همه در محدوده تهدید مستقیم هستند».
استفاده از فناوری پرتاب ماهواره
در پی حمله موشکی سپاه پاسداران به پایگاه مشترک بریتانیا و آمریکا در اقیانوس هند که تقریبا چهار هزار کیلومتر با ایران فاصله دارد، آسوشیتدپرس گزارش داد که ممکن است این حمله با استفاده از یک وسیله پرتاب فضایی صورت گرفته باشد.
خبرگزاری آسوشیتدپرس شنبه اول فروردین گزارش داد که جمهوری اسلامی قبلا برد برنامه موشکهای بالستیک خود را به هزار و ۲۴۰ مایل (دو هزار کیلومتر) محدود کرده بود، اما مقامات آمریکایی گفتهاند که سیستم ایران برای پرتاب ماهواره میتواند برد آنها را افزایش دهد.
جاستین برانک، پژوهشگر ارشد موسسه خدمات متحد سلطنتی که یک اندیشکده دفاعی است، به این خبرگزاری گفت که وسیله پرتاب فضایی سیمرغ ایران میتواند «با احتمال کاهش دقت نهایی»، برد بیشتری به موشکها ارائه دهد.
استیو پرست، دریادار بازنشسته نیروی دریایی سلطنتی نیز گفت: «موشکهای بالستیک همان راکتهای فضایی هستند. آنها پرتاب میشوند، خیلی بالا میروند و خیلی سریع پایین میآیند. اگر برنامه فضایی داشته باشید، برنامه موشک بالستیک هم دارید.»
پرست افزود گفت این پرتابها در پاسخ به اظهارات دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، که توان نظامی جمهوری اسلامی نابود شده، احتمالا پیامی از سر سرسختی بوده برای گفتن اینکه «ببینید ما چه میتوانیم انجام دهیم».
همزمان نشریه سان بریتانیا نوشت که جمهوری اسلامی پس از تلاش ناموفق برای حمله به دیهگو گارسیا، در حال ساخت سریع یک موشک موقت است که قادر به رسیدن به غرب باشد.
رسانهها گزارش دادند که جمهوری اسلامی دو موشک بالستیک به سمت پایگاه نظامی مشترک بریتانیا-آمریکا در دیهگو گارسیا شلیک کرده است اما هیچیک از این دو موشک به هدف مورد نظر خود اصابت نکردهاند؛ یکی با پدافند هوایی یک ناو جنگی آمریکایی سرنگون شده و دیگری صبح جمعه در میانه مسیر از کار افتاده است.
پیشتر تصور میشد که پایگاه نظامی مشترک آمریکا و بریتانیا در دیهگو گارسیا در اقیانوس هند خارج از برد موشکهای جمهوری اسلامی باشد.
مارک والاس، سفیر پیشین آمریکا و مدیرعامل سازمان «اتحاد علیه ایران هستهای»، به روزنامه سان گفت: «ما مدتهاست گفتهایم که برنامه موشکی بالستیک ایران تهدیدی فراتر از آنچه خرد رایج تصور میکرد، ایجاد میکند.»
او افزود: «حمله به دیهگو گارسیا اولین نمونه از این نمایش بود، اگرچه ناموفق بود.»
یک کهنهسرباز نیروی دریایی آمریکا به سان گفته هر دو موشک احتمالا موشکهایی از نوع «خرمشهر» بودند.
جاناتان هکِت، که ۲۰ سال در عملیات ویژه نیروی دریایی آمریکا خدمت کرده، هشدار داد جمهوری اسلامی اکنون ممکن است در تلاش باشد ساخت موشکی که بتواند یک هدف اروپایی را هدف بگیرد، تسریع کند.
او به سان گفت: «موجودی موشکهای بالستیک میانبردکه در اختیار نیروی هوافضای سپاه است، عمدتا در نبرد واقعی یا آزمایشهای عملیاتی شبیهسازی شده برای فاصله و بارگذاری که دیدیم، آزمایش نشدهاند و به نظر من آنچه دیدیم تاییدی بود بر اینکه این موشکهای میانبرد آماده عملیات مداوم نیستند.»
او با اشاره به الگوبرداری سپاه پاسداران از موشک هواسونگ-۱۰ کره شمالی که در دهه گذشته خرمشهر نامیده شد، افزود: «این بدان معناست که نیروی هوافضای سپاه نسخهای از این سلاح را برای افزایش برد فراتر از مشخصات اولیه تولید تغییر داده و این تغییرات را آزمایش و ارزیابی نکردهاند.»
هکت گفت که گفته شده بود موشک خرمشهر برد حداکثر دو هزار کیلومتر دارد، در حالی که دیه گو گارسیا دو برابر آن با ایران فاصله دارد.
او افزود که فرماندهان سپاه میتوانند سوخت بیشتری اضافه کنند و اندازه کلاهک را کاهش دهند تا سعی کنند اهداف خارج از این برد را – از جمله در غرب – مورد اصابت قرار دهند.
این کارشناس با این حال تاکید کرد که بدون تحقیقات و توسعه دقیق در طول زمان، «آنها از مسیر، ناپایداری سوخت و عملکرد کلاهک در هدف مطمئن نخواهند بود و این سه مشکل احتمالا موجب شکست پرتاب موشکهای دیروز شد.»
او گفت: «با توجه به وضعیت جنگی فشرده و فشار زمانی، بعید است سپاه نیرو، تخصص و صبر لازم برای توسعه نسخهٔ بلندبرد خرمشهر را داشته باشد که در برابر اهداف خارج از محدوده ۲۰۰۰ کیلومتری مؤثر باشد. اما این به این معنا نیست که از طریق یک سری اشتباهات خندهدار نتوانند هدف اروپایی را بزنند.»
روزنامه سان نوشت که هرگونه تلاش جمهوری اسلامی برای حمله به غرب – چه موفق باشد چه نه – به احتمال زیاد موفق نخواهد بود، زیرا موشک احتمالا وارد منطقه پدافند هوایی اوکراین میشود و از دریای سیاه عبور نخواهد کرد.
پیشتر روزنامه والاستریت ژورنال نوشته بود که این «نخستین استفاده عملیاتی جمهوری اسلامی از موشکهای بالستیک برد متوسط» در تلاش برای هدف قرار دادن هدفی خارج از خاورمیانه است.
وبسایت دیفنس اکسپرس نیز نوشت که با توجه به شکست این حمله، هنوز خیلی زود است که جمهوری اسلامی را از نظر توانایی حمله دوربرد یک تهدید قابلتوجه توصیف کنیم.
این وبسایت افزود با این حال، با موشکهای بالستیک چهار هزار کیلومتری، جمهوری اسلامی اکنون میتواند به همه کشورهای اروپایی بهجز پرتغال برسد.
سخنگوی وزارت دفاع بریتانیا شنبه اول فروردین با انتشار بیانیهای نوشت: «حملات بیپروای ایران، که در سراسر منطقه واکنش نشان میدهد و تنگه هرمز را گروگان گرفته، تهدیدی برای منافع و متحدان بریتانیا است.»
در این بیانیه آمده است: «جتهای نیروی هوایی سلطنتی و سایر داراییهای نظامی بریتانیا همچنان به دفاع از مردم و نیروهای ما در منطقه ادامه میدهند».
وزارت دفاع بریتانیا تاکید کرد: «این دولت به ایالات متحده اجازه داده است از پایگاههای بریتانیا برای عملیات دفاعی مشخص و محدود استفاده کند.»
این اظهارات یک روز پس از آن بیان شد که دولت بریتانیا تغییر سیاست خود در قبال جنگ علیه جمهوری اسلامی را تایید کرد.
دفتر نخستوزیری بریتانیا جمعه اعلام کرد: «توافق برای استفاده آمریکا از پایگاههای بریتانیا در دفاع جمعی منطقه شامل عملیات دفاعی آمریکا برای تضعیف سایتهای موشکی و توانمندیهایی است که برای حمله به کشتیها در تنگه هرمز استفاده میشوند.»
ساعاتی پس از انتشار بیانیه دفتر نخستوزیری بریتانیا، رسانهها گزارش دادند که جمهوری اسلامی دو موشک بالستیک به سمت پایگاه نظامی مشترک بریتانیا-آمریکا در دیهگو گارسیا شلیک کرده است.
گزارشها حاکی از آن است که هیچیک از این دو موشک به هدف مورد نظر خود اصابت نکردهاند؛ یکی با پدافند هوایی یک ناو جنگی آمریکایی سرنگون شده و دیگری صبح جمعه در میانه مسیر از کار افتاده است.
پس از این حمله، واینت گزارش داد حمله ناموفق جمهوری اسلامی به دیگو گارسیا نشان میدهد برد موشکهای تهران ممکن است به حدود چهار هزار کیلومتر برسد و بخشهایی از اروپا را در تیررس قرار دهد.
بر اساس این گزارش، کشورهایی در اروپای غربی، شمال آفریقا و جنوب آسیا میتوانند در تیررس موشکهای جمهوری اسلامی باشند.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، جمعه گفته بود که بریتانیا باید «خیلی سریعتر» اجازه استفاده از پایگاههای خود در منطقه را به آمریکا میداد.
اما عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، به نخستوزیر بریتانیا هشدار داد که با اجازه دادن به استفاده آمریکا از پایگاههای بریتانیا در منطقه، «جان شهروندان بریتانیایی را به خطر میاندازد.»
او به ایوت کوپر، وزیر امور خارجه بریتانیا گفت که تصمیم این کشور برای اجازه دادن به استفاده از پایگاههایش برای اهداف «دفاعی» به منزله «مشارکت در تجاوز» است و تاکید کرد که جمهوری اسلامی حق دفاع از خود را دارد.
کمی بیدناک، رهبر حزب محافظهکار بریتانیا، گفته است این کشور «چه بخواهد چه نخواهد» در حال «کشیده شدن» به جنگ علیه جمهوری اسلامی است و از کییر استارمر، نخستوزیر بریتانیا بهدلیل حمایت نکردن زودتر از آمریکا انتقاد کرد.
همزمان استارمر شنبه با سلمان بن حمد آل خلیفه، ولیعهد بحرین، تلفنی درباره جنگ در خاورمیانه گفتوگو کرد.
یک سخنگوی نخستوزیر بریتانیا گفت رهبران دو کشور ابتدا وضعیت میدانی را بررسی کردند و نخستوزیر بریتانیا آخرین حمایتهای این کشور از بحرین را تشریح کرد، از جمله اعزام تیمی از کارشناسان برای کمک به مقابله با حملات پهپادی.
بر اساس این اظهارات، هر دو رهبر، حملات مداوم جمهوری اسلامی به زیرساختهای حیاتی ملی و تنگه هرمز را محکوم کردند.
پیشتر، رسانهها گزارش دادهاند پنتاگون در حال اعزام سه ناو جنگی و هزاران تفنگدار دریایی به خاورمیانه است؛ این دومین اعزام تفنگداران دریایی به منطقه در یک هفته گذشته محسوب میشود.
واینت شنبه اول فروردین نوشت که سپاه پاسداران پس از آنکه حزبالله در سال ۲۰۲۴ از سوی اسرائیل بهشدت آسیب دید، فرماندهی نظامی آن را بازسازی کرد.
در جریان این جنگ، حزبالله لبنان ضربات سنگینی متحمل شد و اسرائیل توانست حسن نصرالله دبیرکل حزبالله و جانشین او و همچنین شماری از فرماندهان ارشد این گروه را از بین ببرد.
گزارش واینت که بر اساس اظهارات دو منبع آگاه نوشته شده، اضافه میکند که سپاه پاسداران با استفاده از افسران ایرانی کمبودهای حزبالله را بر طرف و سپس این گروه لبنانی را بازسازماندهی کرد و طرحهایی برای جنگی که اکنون حزبالله در حمایت از تهران در حال انجام آن است، تنظیم کرد.
واینت تاکید کرد که این بازسازی نخستین مورد از نوع خود برای حزبالله بود؛ گروهی شیعه که پس از آغاز جنگ میان جمهوری اسلامی و عراق در دهه شصت، از سوی سپاه پاسداران تاسیس شد.
بر اساس این گزارش، سرمایهگذاری جمهوری اسلامی نتیجه داد و س از آنکه از سوی ایالات متحده و اسرائیل مورد حمله قرار گرفت، حزبالله را بهموقع برای ورود به جنگ در خاورمیانه در کنار تهران، دوباره روی پا قرار داد.
این گزارش بر اساس روایت شش منبع که به شرط ناشناس ماندن صحبت کردهاند و همچنین یک کارشناس حزبالله، نقش سپاه پاسداران در این آمادگیها را توضیح داد و افزود که حزبالله جنگ دیگری را اجتنابناپذیر میدید و ماهها برای آن آماده شده بود.
دو منبع گفتند که سپاه پاسداران که از زمان تاسیس حزبالله عمیقا در شکلدهی به آن دخیل بوده، افسرانی را برای بازآموزی نیروهایش و نظارت بر تسلیح مجدد اعزام کرد.
آنها گفتند افسران سپاه پاسداران همچنین ساختارهای فرماندهی حزبالله را که از سوی اطلاعات اسرائیل مورد نفوذ قرار گرفته بود، بازسازی کردند؛ عاملی که به اسرائیل کمک کرده بود بسیاری از رهبران حزبالله را به قتل برساند.
یک سخنگوی ارتش اسرائیل در ۱۲ مارس گفت که حزبالله با وجود خساراتی که اسرائیل طی سه سال گذشته به آن وارد کرده، همچنان نیرویی خطرناک باقی مانده است.
حزبالله از زمان ورود به جنگ منطقهای در اسفندماه، صدها موشک به سوی اسرائیل شلیک کرده است؛ اقدامی که موجب حمله متقابل اسرائیل شده و بیش از هزار نفر را در لبنان کشته است. نیروهای حزبالله در حال نبرد با سربازان اسرائیلی هستند که مناطقی را در جنوب تصرف کردهاند.
هنوز مشخص نیست که حزبالله، که قدرت آن همچنان پایینتر از سطح اوج چند سال پیش خود است، در صورت وقوع یک تهاجم تمامعیار اسرائیل چگونه عمل خواهد کرد.
دفتر رسانهای حزبالله، وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی و دفتر بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، در این زمینه اظهار نظر نکردهاند.
نتانیاهو دو ماه پیش گفته بود که حزبالله در حال تلاش برای تسلیح مجدد و بازسازی زیرساختهای خود با حمایت جمهوری اسلامی است.
حذف سلسلهمراتب در حزبالله
دو منبع گفتند افسران سپاه پاسداران که مامور کمک به بازیابی حزبالله بودند، اندکی پس از آتشبس نوامبر ۲۰۲۴ وارد شدند و حتی در حالی که اسرائیل به حملات خود ادامه میداد، کار خود را آغاز کردند. یکی از آنها گفت این استقرار شامل حدود ۱۰۰ افسر بود.
به گزارش واینت، تغییراتی که به دستور آنها اجرا شد شامل جایگزینی ساختار فرماندهی سلسلهمراتبی با ساختاری غیرمتمرکز بود که از واحدهای کوچک تشکیل شده بود و هر یک آگاهی محدودی از عملیات دیگران داشتند؛ امری که به حفظ اطلاعات عملیات کمک میکرد.
آنها گفتند افسران سپاه پاسداران همچنین طرحهایی برای حملات موشکی علیه اسرائیل تدوین کردند که بهطور همزمان از ایران و لبنان انجام میشد؛ سناریویی که برای نخستین بار در ۱۱ مارس اجرا شد.
یک منبع ارشد امنیتی لبنانی گفت فرماندهان سپاه پاسداران به حزبالله در بازسازی و سازماندهی مجدد کادرهای نظامی آن کمک کردهاند.
این منبع گفت که معتقد است سپاهیها به حزبالله در تنظیم ریتم درگیری کنونی کمک میکنند، نه اینکه در جزئیات انتخاب اهداف دخیل باشند.
منبع دیگری که در جریان موضوع قرار داشت گفت سپاه پاسداران در سال ۲۰۲۴ افسرانی را به لبنان فرستاد تا ارزیابی پس از جنگ از حزبالله را انجام دهند و نظارت مستقیم بر شاخه نظامی این گروه را بر عهده گرفتند.
دو منبع دیگر گفتند سپاه پاسداران سال گذشته مشاوران ویژهای را در کنار حزبالله مستقر کرد تا به آن در هدایت امور نظامی کمک کنند.
آندریاس کریگ، مدرس دپارتمان مطالعات امنیتی کالج کینگ لندن، گفت سپاه پاسداران «اساسا حزبالله را بهشکل سیستمی بسیار مسطحتر بازسازماندهی کرده است».
او این شکل جدید از سازماندهی را در تضاد با سلسلهمراتب سیاسیای دانست که پیش از مرگ نصرالله شکل گرفته بود.
کریگ که ۱۵ سال درباره این گروه تحقیق کرده است، گفت: «مدل غیرمتمرکزی که اکنون پیادهسازی کردهاند، کمی شبیهتر به آن چیزی است که حزبالله در دهه ۱۹۸۰ بود؛ سلولهای بسیار کوچک».
او این مدل را منطبق بر «دفاع موزاییکی» توصیف کرد که همچنین از سوی سپاه پاسداران در ایران مورد استفاده است.
لبنان از سپاه پاسداران خواست کشور را ترک کند
همزمان با تلاشهای سپاه پاسداران برای بازسازی حزبالله، دولت لبنان و ارتش این کشور که مورد حمایت آمریکاست، در تلاش بودند روندی برای خلع سلاح این گروه پیش ببرند، امری که نشاندهنده یک مانع بزرگ در برابر هدف سپاه پاسداران بود.
یک مقام لبنانی به رویترز گفت لبنان برآورد میکند حدود ۱۰۰ تا ۱۵۰ تبعه ایرانی در این کشور ارتباطاتی با حکومت ایران از جمله ارتباط با سپاه پاسداران دارند که فراتر از کارکردهای عادی دیپلماتیک است.
این مقام گفت دولت لبنان در اوایل مارس از این افراد خواست این کشور را ترک کنند.
دو منبع آگاه از فعالیتهای سپاه پاسداران گفتند افسران سپاه در میان بیش از ۱۵۰ ایرانی بودند که در ۷ مارس با یک پرواز به روسیه، بیروت را ترک کردند.
اعضای سپاه پاسداران همچنین در میان حدود ۵۰۰ نفری بودند که در حملات اسرائیل در لبنان طی ۱۵ ماه بین آتشبس ۲۰۲۴ و آغاز جنگ جدید کشته شدند.
آنها گفتند حدود ۱۲ نفر دیگر نیز از زمان آغاز جنگ در حملات اسرائیل، از جمله در حملهای به یک هتل در بیروت در ۱۷ اسفند، کشته شدهاند.
رویترز ۱۶ اسفند نوشت در پی هشدارهای اسرائیل، بیش از ۱۵۰ شهروند ایرانی، از جمله دیپلماتهای جمهوری اسلامی و خانوادههای آنها، لبنان را با یک هواپیمای روسی به مقصد روسیه ترک کردند.
۱۲ اسفند، ارتش اسرائیل هشدار داده بود عوامل حکومت ایران «پیش از آنکه هدف قرار گیرند، باید فورا لبنان را ترک کنند».
یک روز بعد، نواف سلام، نخستوزیر لبنان، از مقامهای این کشور خواست هر یک از نیروهای سپاه پاسداران را که در لبنان فعالیت نظامی انجام میدهند، بازداشت و از کشور اخراج کنند.
براساس گزارش مخاطبان ایراناینترنشنال و در حالی که با ادامه قطعی اینترنت رسانههای جمهوری اسلامی نیز اخبار مربوط به جنگ را سانسور میکنند، نقاط مختلفی در غرب، شمال، مرکز و جنوب ایران هدف قرار گرفتند.
دو مورد از این حملات، نسبت به سایر اهداف، متفاوت بودند: هدف قرار گرفتن یک ویلای جنگلی در منطقه اربکله نزدیک به رامسر در استان مازندران و یک ویلا در روستای ساحلی دستک، نزدیک به آستانه اشرفیه در استان گیلان.
رسانههای داخلی از قول مقامهای رسمی جمهوری اسلامی نوشتند اهداف منازل مسکونی بودند. با اینحال جزئیاتی درباره ساکنان این دو نقطه منتشر نشده است.
یکی از مخاطبان ایراناینترنشنال با ارسال پیامی درباره حمله به ویلایی در رامسر نوشت ساکنان آن ویلا افراد محلی نبودند.
براساس این گزارش این ویلا جمعه شب از سوی چند نفر اجاره شده بود. این شهروند میگوید حوالی ساعت ۴ صبح شنبه، اول فروردین، این ویلا هدف قرار گرفته است. این شهروند افزود پس از شنیده شدن صدای انفجار، تا ۳ ساعت چندین پهپاد دور آن منطقه گشت میزنند. مخاطب دیگری گزارش داده انفجار ساعت ۳:۳۷ بامداد شنبه رخ داده است.
حوالی همین ساعت، انفجاری در دیگر استان شمالی کشور رخ داد. شهروندان گزارش دادهاند که حوالی ساعت ۴ صبح، یک واحد ویلایی در روستای دستک در آستانه اشرفیه هدف قرار گرفته است.
آثار انفجار که تصاویر آن را شهروندان منتشر کردند، الگویی مشابه حملات نقطهزنی را نشان میدهد.
در موردی مشابه، در جریان جنگ ۱۲ روزه محمدرضا (شهرام) صدیقیصابر، از گردانندگان برنامه هستهای جمهوری اسلامی در خانه پدری خود واقع در آستانه اشرفیه هدف قرار گرفت. در جنگ ۱۲ روزه، اقامتگاه مرکز رفاهی آموزشی سردار جنگل سپاه پاسداران در حوالی چمخاله نیز هدف قرار گرفت.
حملات بامدادی در سراسر کشور
از حدود ساعت ۰۱:۱۵ بامداد، انفجارها در تهران آغاز شد. دو صدای انفجار در محدوده شرق تهران، حوالی میدان «امام حسین»، شنیده شد و دقایقی بعد، سه انفجار مهیب دیگر در شرق و مرکز شهر گزارش شد.
در ساعت ۰۲:۰۰ بامداد، ساکنان اصفهان نیز از شنیده شدن صدای انفجار خبر دادند؛ این صداها در ساعات ۰۳:۰۰ و ۰۵:۰۰ نیز تکرار شد.
حوالی ساعت ۰۳:۲۰ تا ۰۳:۳۵، دوباره موج گستردهای از انفجارها در تهران گزارش شد؛ از جمله سه انفجار در منطقه ۲۲، چهار انفجار در تهرانسر، و پنج انفجار در محدوده شهرزیبا.
همزمان، در گرمدره گزارش انفجار شدید در نزدیکی کوه گزارش شد. پادگان «شهید قدیری» و پایگاه یکم پدافند تهران در این محدوده واقع شده است. یکی از تاسیسات موشکی جمهوری اسلامی نیز در همین منطقه قرار دارد.
در همین بازه زمانی، گزارشهایی از لرزش زمین و شنیده شدن صدای جنگندهها در همدان و تویسرکان منتشر شد.
از ساعت ۰۳:۳۰ تا ۰۳:۴۵، حملات موشکی به چند نقطه در غرب تهران از جمله بلوار فردوس و شهرک راهآهن گزارش شد.
همچنین در شهرضا در حوالی اصفهان، انفجار گزارش شده است.
در ساعت ۰۳:۳۲، دو انفجار در اهواز شنیده شد.
در ساعت ۰۴:۰۰ حملات در بیدگنه بهصورت مداوم و با فاصله حدود ۱۰ دقیقه ادامه داشته است. پایگاه موشکی مدرس یا بیدگنه در این منطقه قرار دارد.
در خمین، یک سایت موشکی از شب تا صبح شش بار هدف قرار گرفته و در شیان نیز در ساعت ۰۴:۳۰، هفت موشک به این منطقه شلیک شده است.
در ساعت ۰۴:۳۰ تا ۰۴:۴۰، چندین انفجار در غرب تهران از جمله شهرک غرب گزارش شد. همچنین در لویزان (۰۴:۳۵) و تبریز (۰۴:۴۰) انفجارهای شدیدی شنیده شد.
در ساعت ۰۵:۰۰، در مشهد (منطقه سیدی) ابتدا صدای پدافند و سپس یک انفجار گزارش شد.
در بوشهر، یک کارخانه تسلیحات دریایی هدف حمله قرار گرفته و در جزیره قشم نیز از ساعت ۰۵:۰۰ صبح صدای پرواز جنگندهها گزارش شده است.
در ساعت ۰۵:۱۰، بندرعباس شاهد شش انفجار در محدوده اسکله و نیروی دریایی بود.
در ساعت ۰۵:۳۰، در درگهان نیز صدای چند انفجار و پرواز جنگندهها شنیده شد.
در ساعت ۰۵:۵۰، سه انفجار شدید دیگر در اهواز گزارش شد.
حملات صبحگاهی
در ساعت ۰۷:۰۰، در بندرعباس دو انفجار از سمت کوه گزارش شد و جنگندهها به سمت دریا پرواز کردند. از ساعت ۰۸:۰۰ به بعد نیز گزارشهایی از تداوم انفجارها در این شهر با فاصلههای حدود ۱۰ دقیقه منتشر شد.
در تهران، صبح شنبه پادگان نیروی هوایی در شرق شهر هدف بمباران قرار گرفت و پرواز جنگندهها در ارتفاع پایین بر فراز شهر گزارش شد.
در ساعت ۱۰:۴۰، چندین نقطه در کوههای اطراف یزد هدف بمباران قرار گرفت. همچنین مقامهای استانی اعلام کردند دو نقطه نظامی در خارج از شهر یزد مورد حمله هوایی قرار گرفتهاند، اما خسارتی گزارش نشده است.
در ساعت ۱۰:۴۵، در محدوده ستاد مشترک در تهران منطقه پیروزی، سه انفجار شدید رخ داد. همزمان، در خیابان دماوند حوالی چهارراه آیت نیز چندین انفجار شنیده شد و ایستهای بازرسی در برخی نقاط از جمله تهرانپارس برقرار شد.
در ساعت ۱۱:۳۰، چند انفجار در اندیمشک گزارش شد. در فاصله زمانی ۱۱:۴۰ تا ۱۱:۴۸، دزفول و اندیمشک شاهد چندین انفجار شدید بودند؛ بهگونهای که موج انفجار باعث لرزش ساختمانها شد. در مجموع، پنج انفجار مهیب گزارش شده و منطقه پادگانی دوکوهه هدف قرار گرفته است.
به گفته این منابع، با افزایش تلفات در نیروی هوافضا که مسئولیت شلیک موشکها را بر عهده دارد، غیبت فرمانده بهعنوان یکی از عوامل اصلی وضعیت بحرانی مطرح شده است.
در این گزارشها، فضای عملیاتی بهگونهای توصیف شده که هر ماموریت شلیک، عملا به یک عملیات با ریسک بسیار بالا و نزدیک به ماموریت انتحاری تعبیر میشود.
بر اساس اطلاعات رسیده به ایراناینترنشنال، اصلیترین انتقاد متوجه عدم حضور میدانی فرمانده در شرایطی است که از آغاز جنگ، فشار حملات بهشدت افزایش یافته است.
همچنین گزارشهایی درباره طرح اتهاماتی از جمله سوءمدیریت و ارائه آمار نادرست درباره میزان اصابتها و تعداد شلیکهای نیروی موشکی منتشر شده است.
همزمان، گفته میشود خانواده برخی نیروها با طرح شکایت نزد مقامهای ارشد سپاه، اعلام کردهاند که فرمانده در شرایط خطر حضور موثری نداشته است و نیروها عملا بدون پشتیبانی رها شدهاند.
سید حسین موسوی افتخاری، معروف به مجید موسو، سرتیپ سپاه پاسداران انقلاب اسلامی است که ۲۳ خرداد ۱۴۰۴ و پس از کشته شدن امیرعلی حاجیزاده در حملهای منتسب به اسرائیل، بهعنوان فرمانده نیروی هوافضای سپاه منصوب شد.
او پیش از این، از سال ۱۳۸۸ تا ۱۴۰۴، بهمدت بیش از یک دهه جانشین فرمانده نیروی هوافضای سپاه بود و در این جایگاه در توسعه و مدیریت برنامههای موشکی و پهپادی جمهوری اسلامی نقش داشت.
نیروی هوافضای سپاه یکی از مهمترین بازوهای نظامی جمهوری اسلامی محسوب میشود که مسئولیت برنامه موشکهای بالستیک، پهپادهای تهاجمی و بخشهایی از سامانههای پدافند هوایی را بر عهده دارد.
موسوی افتخاری در فهرست تحریمهای ایالات متحده قرار دارد. وزارت امور خارجه آمریکا در ۱۸ دسامبر ۲۰۲۴ اعلام کرد او بهدلیل نقش در توسعه برنامه موشکی بالستیک و پهپادی جمهوری اسلامی تحریم شده است.
انتصاب موسوی افتخاری در شرایطی انجام شد که نیروی هوافضای سپاه تحت فشار شدید عملیاتی و امنیتی قرار داشت. این نیرو در جنگ جاری نیز نقشی محوری ایفا میکند.
آلمان، بریتانیا، فرانسه، ایتالیا، هلند و ژاپن پنجشنبه ۲۸ اسفند با انتشار بیانیه مشترکی، بستن تنگه هرمز از سوی جمهوری اسلامی را بهشدت محکوم کردند.
دو روز پس از انتشار این بیانیه، اکنون ۲۲ کشور، از جمله امارات متحده عربی و بحرین آن را امضا کردهاند.
علاوه بر این کشورها کانادا، کره جنوبی، نیوزیلند، دانمارک، لتونی، اسلوونی، استونی، نروژ، سوئد، فنلاند، چک، رومانی، لیتوانی و استرالیا نیز با امضای این بیانیه مشترک از جمهوری اسلامی خواستهاند که فورا تهدیدها، مینگذاری، حملات پهپادی و موشکی و سایر تلاشها برای مسدود کردن تنگه هرمز برای کشتیرانی تجاری را متوقف و براساس قطعنامه ۲۸۱۷ شورای امنیت سازمان ملل متحد عمل کند.
در این بیانیه مشترک گفته شده است: « مطابق با قطعنامه ۲۸۱۷ شورای امنیت سازمان ملل، تاکید میکنیم که چنین مداخلاتی در کشتیرانی بینالمللی و اختلال در زنجیرههای تامین جهانی انرژی، تهدیدی علیه صلح و امنیت بینالمللی محسوب میشود. در این راستا، خواستار تعلیق فوری و جامع حملات به زیرساختهای غیرنظامی، از جمله تاسیسات نفت و گاز، هستیم.»
۲۲ کشور امضاکننده این بیانیه همچنین با اشاره به اینکه پیامدهای اقدامات حکومت ایران از سوی مردم در همه نقاط جهان، بهویژه آسیبپذیرترین اقشار، احساس خواهد شد، تاکید شده است: «آزادی کشتیرانی یکی از اصول بنیادین حقوق بینالملل از جمله کنوانسیون حقوق دریاها سازمان ملل متحد است.»
امضاکنندگان این بیانیه همچنین افزودهاند: «ما آمادگی خود را برای مشارکت در تلاشهای مناسب جهت تضمین عبور ایمن از تنگه اعلام و از تعهد کشورهایی که در حال برنامهریزی مقدماتی در این زمینه هستند استقبال میکنیم.»
انتشار این بیانیه و پیوستن کشورهای دیگر به آن پس از حملات متقابل به تاسیسات انرژی و تشدید شدید جنگ آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی صورت میگیرد.
پیشتر دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا از کشورهایی که بیش از همه از جریان آزاد نفت در تنگه هرمز سود میبرند اما به کارزار آزاد کردن این آبراهه حیاتی نپیوستهاند بهتندی انتقاد کرده بود.
او جمعه ۲۹ اسفند نیز متحدان آمریکا در ناتو را به همین دلیل سرزنش کرد و آنان را «بزدل» خواند.
پس از آنکه شرکت دولتی قطر انرژی از خسارات گسترده ناشی از حملات موشکی جمهوری اسلامی به شهر صنعتی رأس لفان خبر داد، اقتصادهای بزرگ جهان در تلاش بودهاند تا اثر افزایش شدید قیمت نفت را مهار کنند.
رأس لفان حدود یکپنجم گاز طبیعی مایع جهان را فرآوری میکند. بندر اصلی عربستان در دریای سرخ، که این کشور توانسته بخشی از صادرات خود را برای دور زدن بسته شدن تنگه هرمز به آنجا منتقل کند، نیز مورد حمله جمهوری اسلامی قرار گرفته است.
این حملات نشان داد که با وجود ضربات سهمگین اسرائیل و آمریکا، جمهوری اسلامی هنوز قادر به ادامه حملات خود به کشورهای همسایه ایران بوده است.
بهگزارش خبرگزاری رویترز این حملات همچنین محدودیت سامانههای دفاعی در حفاظت از یکی از باارزشترین و راهبردیترین داراییهای انرژی منطقه خلیج فارس را نمایان کرده و در عین حال حاکی از نبود هماهنگی در راهبرد و اهداف جنگی، تقریبا سه هفته پس از آغاز جنگ، است.
در بیانیه مشترک اعلام آمادگی برای تضمین عبور امن کشتیهای تجاری از تنگه هرمز همچنین گفته شده است که این کشورها از تصمیم آژانس بینالمللی انرژی برای مجاز کردن آزادسازی هماهنگ ذخایر استراتژیک نفت استقبال میکنند.
آنها افزودهاند: « ما همچنین اقدامات دیگری برای تثبیت بازارهای انرژی انجام خواهیم داد و از جمله با برخی کشورهای تولیدکننده برای افزایش تولید همکاری خواهیم کرد.»
امضاکنندگان بیانیه همچنین گفتهاند: «ما همچنین برای حمایت از کشورهایی که بیشترین آسیب را دیدهاند، از جمله از طریق سازمان ملل متحد و موسسات مالی بینالمللی، تلاش خواهیم کرد.»
در پایان این بیانیه مشترک با تاکید بر اینکه امنیت دریایی و آزادی کشتیرانی به نفع همه کشورهاست، از همه دولتها خواسته شده به حقوق بینالملل احترام بگذارند و اصول بنیادین رفاه و امنیت بینالمللی را حفظ کنند.
از زمان آغاز جنگ، جمهوری اسلامی به اسرائیل، تاسیسات دیپلماتیک و نظامی آمریکا در سراسر خلیج فارس و دستکم ۱۲ کشور همسایه حمله کرده است.
در همین حال، گزارشهای متعددی از بررسی احتمال نیروی نظامی بیشتر آمریکا به منطقه منتشر شده است. این نیروها میتوانند برای کمک به بازگرداندن عبور و مرور کشتیها در تنگه هرمز مورد استفاده قرار گیرند و حتی ممکن است برای تصرف جزیره خارک یا برخی مناطق دیگر در سواحل جنوبی ایران به کار گرفته شوند.
