مسعد بولس، فرستاده رییسجمهوری آمریکا در امور کشورهای عربی و آفریقایی، گفت که ایالات متحده به طرفهای درگیر در سودان پیشنهادی برای آتشبس ارائه داده است، اما آنها به طور رسمی پیشنهاد را نپذیرفتهاند.
بولس سهشنبه چهارم آذر گفت که اگرچه هیچ اعتراضی به محتوای طرح پیشنهادی ایالات متحده وجود ندارد، اما ارتش سودان «پیششرطهایی» را که دستیابی به آنها ممکن نیست، مطرح کرده است.
به گزارش خبرگزاری رویترز، نیروهای پشتیبانی سریع، رقیب ارتش در این جنگ، دوشنبه سوم آذر بهطور یکجانبه و مطابق با خواستههای ایالات متحده، آتشبس اعلام کرد.
این اقدام با استقبال سازمان ملل متحد مواجه شد. استفان دوجاریک، سخنگوی این سازمان، سهشنبه آن را «گامی در مسیر درست» توصیف کرد.
با این همه، ارتش سودان سهشنبه گفت که یک حمله به پایگاهی در بابانوسا در ایالت کوردفان غربی را دفع کرده است.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، هفته گذشته گفت که برای متوقف کردن درگیری بین ارتش و نیروهای پشتیبانی سریع که در آوریل سال گذشته برای کسب قدرت در سودان آغاز شد و باعث قحطی، قتلهای قومی و آوارگی گسترده شده است، مداخله خواهد کرد.
تلاشهای قبلی به رهبری ایالات متحده، عربستان سعودی، مصر و امارات متحده عربی برای آتشبس در سودان نتیجهای نداشته است. این گروه در ماه سپتامبر پیشنهادی را برای پایان دادن به جنگ در سودان ارائه کرده بود.
بولس سهشنبه گفت: «ما متن محکمی برای آتشبس ارائه کردیم، اما نه ارتش سودان و نه نیروهای پشتیبانی سریع، به طور رسمی پیشنهاد ما را نپذیرفتهاند.»
اما ساعاتی پس از این سخنان، شورای امنیت و دفاع سودان به ریاست عبدالفتاح البرهان، فرمانده ارتش، از «مقامات ذیصلاح» خواست تا به این پیشنهاد پاسخ دهند. این موضوع به نوشته رویترز، نشاندهنده تغییر لحن ارتش نسبت به انتقاد قبلی از این پیشنهاد است.
البرهان آخرین پیشنهاد ایالات متحده را بدترین پیشنهاد توصیف کرده و گفته بود که مفاد آن ارتش را به حاشیه رانده و به نیروهای پشتیبانی سریع مشروعیت بخشیده است.
بولس که همراه با انور قرقاش، مشاور دیپلماتیک رئیس امارات متحده عربی، در یک نشست رسانهای سخن میگفت، مبنای انتقاد برهان را «اطلاعات نادرست» دانست.
ارتش سودان پیش از این با حضور امارات متحده عربی در مذاکرات صلح مخالفت کرده و همچنین گفته است که تنها پس از خروج نیروهای پشتیبانی سریع از مناطق غیرنظامی، آتشبس را میپذیرد.
امارات متحده عربی به مسلح کردن نیروهای پشتیبانی سریع متهم شده است، اتهامی که آن را رد می کند. قرقاش در نشست رسانهای سهشنبه گفت که «ادعاهای ریاکارانه و کمپینهای اطلاعات نادرست» کشورش را از تلاش برای صلح باز نمیدارد.
او همچنین گفت که آینده سودان نمیتواند از سوی اخوان المسلمین یا گروههای مرتبط با آن دیکته شود. اشاره این مقام امارات متحده عربی به نفوذ اسلامگرایان در ارتش بود که برهان آن را رد کرده است.
بر اساس این گزارش، بولس گفت که اگر ایالات متحده، اخوان المسلمین را در فهرست سازمانهای تروریستی قرار دهد، امکان دارد که وابستگان آن در منطقه مورد بررسی قرار گیرند.
بولس سهشنبه همچنین گفت که از اعلام آتشبس نیروهای پشتیبانی سریع استقبال میکند و امیدوار است که این اقدام مورد حمایت قرار گیرد. او بدون ذکر نام کشورها افزود: «حمایت مالی و نظامی خارجی از طرفهای درگیر باید متوقف شود.»
درمقابل، خالد الیسیر، سخنگوی دولت سودان، به رهبری ارتش، گفت که اعلام آتشبس از سوی نیروهای پشتیبانی سریع یک «مانور سیاسی آشکار» برای منحرف کردن توجه از «جنایات نظامیانش» انجام شده است.
نیروهای پشتیبانی سریع که از آوریل ۲۰۲۳ در حال نبرد با ارتش سودان هستند، چهارم آبان شهر الفاشر را تصرف کردند و پس از محاصرهای ۱۸ ماهه، ارتش را از آخرین پایگاهش در منطقه دارفور غربی بیرون راندند.
پس از سقوط شهر، گزارشهایی از اعدامهای میدانی، خشونت جنسی، حمله به نیروهای امدادرسان، غارت و آدمربایی منتشر شده است.
نیروهای پشتیبانی سریع، یک گروه شبهنظامی است که سال ۲۰۱۳ از باقیمانده شبهنظامیان جَنجَوید تشکیل شد. شبهنظامیان جَنجَوید در جریان نسلکُشی دارفور برای حکومت وقت سودان میجنگیدند و مسئول مستقیم جنایتها علیه غیرنظامیان شناخته شدهاند.
دولت سودان در سال ۲۰۱۳ این گروه را برای مقابله را گروههای شورشی در منطقه دارفور تشکیل داد اما روند تنشها در این کشور به سمتی رفت که نیروهای پشتیبانی سریع از سال ۲۰۲۳ تا کنون با نیروهای مسلح سودان در جنگ هستند.
الکساندر دِ مورائس، قاضی دیوان عالی برزیل، سهشنبه چهارم آذر اعلام کرد که دیگر امکان تجدیدنظرخواهی برای بولسونارو وجود ندارد.
او به بولسونارو گفت که باید دوران محکومیت خود را در زندان پلیس فدرال در برازیلیا، پایتخت برزیل، آغاز کند، جایی که از شنبه اول آذر پس از دستکاری در پابند خود در هنگام بازداشت خانگی در پروندهای جداگانه، دستگیر شد.
بر اساس اسناد دادگاه، بولسونارو در جلسه دادرسی یکشنبه دوم آذر اعتراف کرد که سعی کرده بود پابندش را باز کند که بیهوش شد. او گفت که قصد فرار نداشت.
این پابند در تابستان سال جاری بهدلیل احتمال «خطر فرار» به پای بولسونارو بسته شده بود.
رویترز نوشت که حکم دیوان عالی برزیل «آخرین شکست برای سیاستمداری بود که در سال ۲۰۱۹ از جناح راست افراطی به ریاست جمهوری برزیل رسید.»
لیندبرگ فاریاس، نماینده کنگره برزیل، در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «امروز روزی به یاد ماندنی برای دموکراسی برزیل است. برای اولین بار در تاریخ ما، شاهد دستگیری یک رییسجمهوری سابق و ژنرالها به اتهام کودتا هستیم.»
سلسو ویلاردی، یکی از وکلای رییسجمهوری سابق برزیل، گفت که دادگاه برای به سرانجام رساندن پرونده عجله کرد و باید زمان بیشتری برای تجدیدنظرخواهی در نظر میگرفت.
در این حال، گروه وکلای مدافع بولسونارو گفتند که به مبارزه خود برای به چالش کشیدن حکم دیوان عالی ادامه خواهند داد.
بولسونارو در ماه سپتامبر سال جاری به دلیل توطئه کودتا پس از شکست در انتخابات ریاست جمهوری ۲۰۲۲ به لوئیز ایناسیو لولا دا سیلوا، لولا، رییسجمهوری چپگرای کنونی برزیل، به ۲۷ سال و سه ماه زندان محکوم شد.
او همچنین بیش از ۱۰۰ روز را در برازیلیا در حبس خانگی گذراند، در حالی که با اتهاماتی مبنی بر درخواست مداخله دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، روبرو بود.
بولسونارو اصرار کرده است که سال آینده دوباره برای سمت ریاست جمهوری نامزد خواهد شد. این در شرایطی است که او تا سال ۲۰۶۰، یعنی هشت سال پس از پایان دوران محکومیتش، از نامزدی برای مناصب دولتی منع شده است.
رویترز سهشنبه ۴ آذر گزارش داد که این دختران دانشآموز که بامداد دوشنبه هفته گذشته از یک مدرسه شبانهروزی دولتی در ایالت کببی در شمالغرب نیجریه ربوده شده بودند، آزاد شدهاند.
بنا به این گزارش، دستیار رسانهای فرماندار ایالت روز سهشنبه اعلام کرد این دختران که از ۱۷ نوامبر در اسارت بودند، اکنون به نزد خانوادههایشان بازگشتهاند.
به نوشته رویترز این حمله اندکی پس از خروج یک واحد نظامی از محوطه مدرسه رخ داد. مقامهای نیجریه گفتند این یورش موجی از آدمرباییهای مشابه را در ایالتهای کوارا و نیجر به دنبال داشت و نگرانیها درباره افزایش حملات به مدارس را تشدید کرد.
بولا تینوبو، رییسجمهوری نیجریه، آزادی این دختران را اقدامی مثبت توصیف کرد اما تاکید کرد که هنوز نیاز فوری به استقرار نیروهای بیشتر در مناطق پرخطر وجود دارد.
او گفت: «خوشحالم که هر ۲۴ دختر پیدا شدهاند. اکنون باید فوری تعداد بیشتری نیرو در مناطق آسیبپذیر مستقر کنیم تا از رخدادهای بیشتر آدمربایی جلوگیری شود. دولت من همه کمکهای لازم را ارائه خواهد کرد.»
پلیس پیشتر اعلام کرده بود که در جریان حمله ۲۵ دانشآموز ربوده شدهاند، اما بیانیه تازه به نقل از رییسجمهوری اعلام کرد که شمار دقیق ربودهشدگان ۲۴ نفر بوده است. مقامهای امنیتی جزییاتی درباره نحوه آزادسازی این دانشآموزان ارائه نکردهاند.
بهگزارش رویترز، آدمرباییهای گسترده برای دریافت باج طی سالهای اخیر در شمال نیجریه افزایش یافته است. باندهای مسلح مدارس و مناطق روستایی را هدف قرار میدهند و با حملات هماهنگ، نیروهای محلی را غافلگیر میکنند.
در روزهای پس از حمله کببی، مهاجمان به یک مدرسه کاتولیک در ایالت نیجر یورش بردند و بیش از ۳۰۰ دانشآموز و عضو کادر آموزشی را ربودند. مقامها گفتند ۵۰ نفر از این دانشآموزان آخر هفته توانستند فرار کنند.
مقامهای محلی گفتند آزادی ۲۴ دختر ربودهشده میتواند موجب تقویت روحیه خانوادهها و جامعه محلی شود، اما همچنان چالشهای امنیتی در شمالغرب نیجریه ادامه دارد و خطر حملات مشابه همچنان بالاست.
جمعه هفته پیش ۳۰ آبان نیز یک آدمربایی دانشآموزان رخ داد که طی آن افراد مسلح دستکم ۲۲۷ دانشآموز و معلم را از یک مدرسه کاتولیک ربودند؛ رویدادی که بزرگترین آدمربایی دانشآموزان از زمان ربودن بیش از ۲۰۰ دانشآموز در ایالت کادونا در سال گذشته بود.
کشیش بولوس داوا یوحنا، رییس انجمن مسیحیان نیجریه در ایالت نیجر، گفت برخی از دانشآموزان موفق به فرار شدهاند اما جزئیات بیشتری ارائه نکرد.
او اعلام کرد که ۲۱۵ دانشآموز و دانشجو بههمراه ۱۲ معلم ربوده شدهاند. مقامهای محلی پیشتر وقوع این آدمربایی را تایید کرده بودند اما تعداد ربودهشدگان را اعلام نکرده بودند.
بهگزارش اکسیوس، دیدار ترامپ و محمد بن سلمان در حالی برگزار شد که رییسجمهوری آمریکا امیدوار بود پس از پایان جنگ غزه، این گفتوگوها به پیشرفتی در مسیر پیوستن عربستان به توافقهای ابراهیم منجر شود؛ توافقهایی که روابط اسرائیل با چند کشور عربی را عادی کرد و مهمترین دستاورد سیاست خارجی ترامپ در دوره نخست ریاستجمهوری او بود.
با وجود تمجیدهای دو طرف در اظهارات عمومی، مقامهای آمریکایی به اکسیوس گفتند بخشهایی از گفتوگوهای خصوصی «مودبانه اما دشوار» بود و ترامپ از واکنش منفی ولیعهد ناامید شد.
مقامهای کاخ سفید پیش از دیدار به محمد بن سلمان اطلاع داده بودند که ترامپ انتظار دارد عربستان گامهایی در مسیر عادیسازی بردارد.
ترامپ نیز در جلسه ۱۸ نوامبر این موضوع را مستقیما مطرح کرد و از ولیعهد خواست به توافقهای ابراهیم بپیوندد. اما بن سلمان در برابر این فشار عقبنشینی نکرد و توضیح داد که با وجود تمایلش به پیشبرد روند عادیسازی، افکار عمومی عربستان پس از جنگ غزه شدیدا ضداسرائیلی است و جامعه کشورش اکنون آماده این اقدام نیست. سه منبع آگاه به اکسیوس گفتند این بخش از گفتوگو «متشنج» شد.
به گفته یکی از منابع، «بهترین توصیف، ناامیدی و ناراحتی است… ترامپ واقعا میخواست عربستان به توافقهای ابراهیم بپیوندد، اما محمد بن سلمان مرد قدرتمندی است و عقب ننشست.»
اکسیوس گزارش داد ولیعهد در ازای هرگونه عادیسازی خواستار «یک مسیر برگشتناپذیر، معتبر و زمانبندیشده» برای تشکیل کشور فلسطینی شد؛ موضوعی که او بعدا آن را در سخنان علنی نیز مطرح کرد.
یک مقام آمریکایی گفت: «ولیعهد هرگز نگفت که با عادیسازی مخالف است. در آینده امکان انجام آن وجود دارد، اما مساله دوکشوری مطرح است.»
کاخ سفید به اکسیوس گفت اکنون که جنگ غزه پایان یافته و برنامه هستهای ایران عقب رانده شده، ترامپ ضروری میداند همه کشورهای منطقه به توافقهای ابراهیم بپیوندند.
در این دیدار، فروش جنگندههای پنهانکار اف-۳۵ به عربستان نیز مطرح شد. ترامپ گفت میخواهد همان مدل پیشرفتهای را که اسرائیل دارد، در اختیار عربستان قرار دهد.
او همچنین از احتمال یک توافق هستهای غیرنظامی با عربستان سخن گفت و اعلام کرد محمد بن سلمان توافق کرده ۶۰۰ میلیارد دلار در آمریکا سرمایهگذاری کند و این رقم را به یک تریلیون دلار افزایش دهد.
اکسیوس نوشت که ترامپ در این نشست موضوع شکایت خانوادههای قربانیان ۱۱ سپتامبر علیه عربستان را مطرح نکرد؛ شکایتی که یک قاضی اخیرا اجازه داده ادامه یابد.
در این گزارش با اشاره به کشتهشدن هیثم علی طباطبایی، نفر دوم حزبالله، آمده است که جمهوری اسلامی در برابر یک آزمون راهبردی مقابل اسرائیل قرار گرفته و با وجود خسارتهای سنگین، مصمم است محور خود را حفظ و تواناییهای حزبالله و متحدانش در منطقه را بازسازی کند.
کانال ۱۴ افزود، تهران در کنار تمرکز بر انتقال سلاح پس از حملات اخیر اسرائیل، نیروی خود را بر بازسازی تاسیسات، گسترش شبکه جاسوسی و تلاش برای حملات در خارج از کشور نیز اختصاص داده است.
در ادامه گزارش آمده که تهران پس از کشته شدن هیثم طباطبایی، فرماندهی که ارتباط حزبالله با جمهوری اسلامی را هدایت میکرد، در شوک فرو رفت.
به نوشته این رسانه، این اتفاق یک آزمایش برای حکومت ایران بود و حالا به نظر میرسد که جمهوری اسلامی تمام تلاش خود را برای حفظ تقابل استراتژیکی که طی سالها از طریق حزبالله و سایر گروهها با اسرائیل ایجاد کرده است، به کار خواهد بست.
کشتن هیثم طباطبایی نخستین ترور هدفمند اسرائیل علیه یکی از فرماندهان ارشد حزبالله پس از آتشبس محسوب میشود و کشته شدنش، ضربه سنگین دیگری به گروهی است که تحت فشارهای فزایندهای برای خلع سلاح قرار دارد.
کشته شدن او واکنش تند مقام های جمهوری اسلامی را به دنبال داشت. علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی، در واکنش به کشته شدن رییس ستاد حزبالله لبنان و نفر دوم این گروه، خواستار رویارویی با اسرائیل شد.
گزارش کانال ۱۴ اسرائیل حاکی از آن است که حکومت ایران همچون گذشته مسلح کردن حزبالله، فعال کردن شاخههای بیشتر در سوریه و عراق و حفظ بازدارندگی در برابر اسرائیل را ادامه میدهد، اما پس از سلسله حملات اسرائیل، اکنون بر چهار اقدام اصلی تمرکز دارد: تکمیل ذخایر موشکی نیروهای نیابتی، بازسازی سایتهای هستهای و ذخایر موشکی آسیب دیده، تقویت شبکه نفوذ به اسرائیل، و تلاش برای انجام حملات علیه اسرائیلیها و یهودیان در سراسر جهان.
بر اساس این گزارش، حملات اخیر اسرائیل به ایران، خسارات قابل توجهی به تاسیسات حیاتی وارد کرد و تهران اکنون در تلاش است تا قابلیتهای هستهای و موشکی خود را دوباره به طور کامل باز یابد.
در روزهای گذشته سندیکای اخبار یهود نیز گزارش داده بود که سرویسهای اطلاعاتی غربی افزایش قابل توجه ورود مواد با کاربرد دوگانه به ایران را شناسایی کردهاند؛ موادی که میتوانند در تولید سوخت جامد موشکهای بالستیک به کار گرفته شوند.
بررسیهای سیانان نشان داده که طی چند ماه گذشته ۱۰ تا ۱۲ محموله از بنادر چین راهی بندر عباس شده و به این ترتیب بیش از دو هزار تُن مواد مورد نیاز تولید سوخت وارد ایران شده است؛ رقمی که از بزرگترین جابهجاییهای ثبتشده در سالهای اخیر محسوب میشود.
به گزارش کانال ۱۴ اسرائیل، جمهوری اسلامی همچنین در تلاش است تا افراد بیشتری را برای جاسوسی از داخل اسرائیل به خدمت بگیرد و به این ترتیب وضعیت اطلاعاتی و عملیاتی خود را بهبود ببخشد.
در کنار آن، تهران قصد دارد از طریق حملات خارجی به اسرائیلی ها و یهودیان در سراسر جهان، به طور غیرمستقیم به حملات اسرائیل پاسخ دهد.
به نوشته این رسانه، سرویسهای امنیتی در سراسر جهان پس از دریافت اطلاعاتی در مورد تلاشهای حکومت ایران برای آسیب رساندن به یهودیان و اسرائیلیها، به حالت آماده باش در آمدهاند.
در هفتههای اخیر گزارشهایی از بازداشت افراد به اتهام جاسوسی برای جمهوری اسلامی منتشر شده بود.
در یکی از این موارد، پلیس و سازمان اطلاعات و امنیت داخلی اسرائیل (شینبت) اعلام کرد، سه شهروند این کشور، از جمله یک سرباز وظیفه و یک نظامی ذخیره نیروی هوایی را بازداشت کرده که طی ماههای اخیر برای جمهوری اسلامی ماموریتهای امنیتی انجام دادهاند. آنها از تلاش تهران برای نفوذ به پایگاههای حساس نظامی، بهویژه پایگاه حتسریم، خبر دادند.
این نامه که سهشنبه ۴ آذر منتشر شد، از کشورهای عضو خواست نامزدهای خود را برای جانشینی آنتونیو گوترش معرفی کنند؛ فردی که دوره جدید دبیرکلی را از اول ژانویه ۲۰۲۷ آغاز خواهد کرد.
در این نامه تاکید شده است که طی هشت دهه گذشته هیچ زنی این سمت را برعهده نگرفته و از کشورها خواسته شده هنگام معرفی نامزدها، بهطور جدی گزینههای زن را مدنظر قرار دهند.
همچنین بر لزوم رعایت تنوع منطقهای در انتخاب دبیرکلهای آینده سازمان ملل تاکید شده است. انتخاب دبیرکل بهطور سنتی میان مناطق مختلف چرخشی است، اما زمانی که گوترش در سال ۲۰۱۶ انتخاب شد، قرار بود نوبت اروپای شرقی باشد.
اکنون انتظار میرود کشورهای آمریکای لاتین نقش پررنگی در رقابت داشته باشند، هرچند امکان ورود نامزدهایی از مناطق دیگر نیز وجود دارد.
چند نامزد تاکنون بهطور علنی وارد رقابت شدهاند:
میشل باشله، رییسجمهوری پیشین شیلی، که پیشتر کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل و مدیر اجرایی نهاد «زنان سازمان ملل» بوده، یکی از نامزدهای اصلی است.
ربکا گرینسپن، معاون پیشین رییسجمهوری کاستاریکا و دبیرکل کنفرانس تجارت و توسعه سازمان ملل، نیز نامزدی خود را دریافت کرده است.
رافائل گروسی، دیپلمات آرژانتینی و مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، نیز اعلام کرده که برای دبیرکلی رقابت خواهد کرد.
براساس روند تعیینشده، شورای امنیت سال آینده نامزد نهایی را برای انتخاب بهعنوان دهمین دبیرکل سازمان ملل به مجمع عمومی توصیه خواهد کرد.
شورا تا رسیدن به اجماع چندین دور رأیگیری غیرعلنی برگزار میکند؛ رأیسنجیهایی که اعضا در آن گزینههای «تشویق»، «عدم تشویق» یا «بدون نظر» را ارائه میکنند. در نهایت پنج عضو دائم دارای حق وتو ـ ایالات متحده، روسیه، بریتانیا، چین و فرانسه ـ باید بر سر یک نامزد توافق کنند.
برگههای رأی این پنج کشور معمولا رنگی متفاوت دارد و مرحله نهایی نیز پشت درهای بسته انجام میشود. تصویب نامزد منتخب نیازمند ۹ رأی موافق و نبود حق وتو است. تایید این انتخاب در مجمع عمومی معمولا اقدامی تشریفاتی محسوب میشود.
سازمان ملل طی سالهای اخیر تلاش کرده روند انتخاب دبیرکل را شفافتر کند. براساس قطعنامهای در سپتامبر ۲۰۲۵، هر نامزد باید هنگام معرفی یک بیانیه دیدگاه ارائه و آن را در صفحهای اختصاصی در وبسایت سازمان ملل منتشر کند.
همچنین نامزدها موظفند منابع مالی خود را افشا کنند و افرادی که همزمان در نهادهای سازمان ملل سمتی دارند باید برای جلوگیری از تضاد منافع فعالیت خود را در دوره رقابت تعلیق کنند.
دبیرکل، طبق منشور سازمان ملل، عالیترین مقام اجرایی این نهاد است و نقشی ترکیبی از یک دیپلمات ارشد، مدیر اجرایی و هماهنگکننده دارد. نبود گزینههای زن در این سمت تاکنون با انتقادهایی مواجه شده و فشارها برای انتخاب نخستین دبیرکل زن در تاریخ سازمان ملل رو به افزایش است.
