بلومبرگ: ابهام هستهای جمهوری اسلامی پس از حملات اخیر عمیقتر شد
بلومبرگ گزارش داد ایران ماههاست اجازه بازرسی نمیدهد و محل ذخایر اورانیوم نزدیک به سطح تسلیحاتی نامشخص شده است. همزمان، تماس پوتین و نتانیاهو درباره برنامه هستهای ایران و اظهارات تازه ترامپ و سخنگوی دولت ایران، فضای تنش را پیچیدهتر کرده است.
در گزارشی که نشریه بلومبرگ جمعه ۲۳ آبان منتشر کرد، آمده است حکومت ایران پس از حملات هوایی اسرائیل و آمریکا همچنان از همکاری با آژانس بینالمللی انرژی اتمی خودداری میکند و درخواستهای بینالمللی برای بازگشت بازرسان و ازسرگیری مذاکرات هستهای را نادیده گرفته است.
بلومبرگ نوشت وضعیت برنامه هستهای جمهوری اسلامی ایران ـ بهویژه محل نامعلوم ذخایر اورانیوم نزدیک به درجه تسلیحاتی ـ در دستور کار نشست این هفته آژانس در وین قرار دارد. سه دیپلمات غربی به این نشریه گفتهاند کشورهای اروپایی در حال تهیه دستورالعملهای جدید برای بازرسان جهت تعیین وضعیت موجودی هستهای ایران هستند.
گزارش بلومبرگ: دیپلماتها چه گفتند؟ یک دیپلمات ارشد غربی به بلومبرگ گفت آژانس «آماده بازرسی فوری» از سایتهای ایران است، اما تهران مدعی است این مراکز پس از حملات پنجماهه اخیر «ناامن» هستند.
او افزود ایران شاید امیدوار است با ایجاد یک «خاموشی اطلاعاتی» مانع حملات بعدی شود، اما همین بیخبری میتواند باعث شود کشورهایی که حمله کردهاند، تصمیم به ادامه حملات بگیرند.
دیپلماتهای دیگر گفتهاند برخی دولتهای غربی خواهان افزایش فشار از جمله محروم کردن دانشمندان ایرانی از همکاریهای فنی آژانس از جمله پزشکی هستهای هستند. اما برخی کشورها هشدار دادهاند این اقدام ممکن است نتیجه معکوس داشته و ایران را به سمت خروج احتمالی از انپیتی سوق دهد.
ابهام خطرناک درباره ذخایر اورانیوم بلومبرگ نوشت ایران پیش از حملات ژوئن، ذخایر کافی اورانیوم غنیشده در سطح بالا برای ساخت حدود ۱۲ کلاهک هستهای داشت. اما پس از حملات، آژانس رد این مواد را از دست داده و رافائل گروسی، مدیرکل آژانس، گفته است این ابهام «بشدت نگرانکننده» است.
تصاویر ماهوارهای تازه نیز فعالیتهای جدیدی را در اطراف سایتهای بمبارانشده فردو، نطنز و اصفهان نشان میدهد و بازرسان نمیدانند آیا این فعالیتها «پاکسازی» است یا «انتقال مواد هستهای».
تماس پوتین و نتانیاهو درباره برنامه هستهای ایران شنبه ۲۴ آبان کرملین اعلام کرد ولادیمیر پوتین و بنیامین نتانیاهو در یک تماس تلفنی، بهطور مفصل درباره اوضاع خاورمیانه و برنامه هستهای ایران گفتوگو کردهاند.
به گفته مسکو، آخرین تحولات غزه، روند تثبیت اوضاع در سوریه و اجرای آتشبس نیز از محورهای این گفتوگو بوده است. دفتر نخستوزیری اسرائیل نیز اعلام کرد این تماس «در ادامه رایزنیهای اخیر درباره مسائل منطقهای» و به ابتکار پوتین انجام شده است.
سخنگوی دولت پزشکیان: پیامهایی برای مذاکره دریافت شده است در تحولی دیگر، فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت جمهوری اسلامی، به شبکه المیادین گفت ایران از سوی میانجیها پیامهایی برای مذاکره دریافت کرده اما افزود: «تا وقتی رویکرد طرف مقابل یکجانبه و سلطهجویانه باشد، مذاکره بیمعنی است.»
او همچنین با اشاره به فعالشدن سازوکار ماشه گفت تهران روابط خود با سه کشور اروپایی را «بر اساس منافع ملی» تنظیم خواهد کرد و از «نشانههایی از بهبود روابط» با برخی کشورها از جمله آلمان سخن گفت.
ترامپ: ایران دنبال توافق با آمریکا است پیش از این نیز، دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، ۲۳ آبان پیش از سفر به فلوریدا ادعا کرد ایران «میخواهد درباره یک توافق با آمریکا مذاکره کند».
او گفت تواناییهای موشکی و نظامی آمریکا «توان هستهای جمهوری اسلامی را نابود کرده» و افزود: «دولتهای قبلی ۲۲ سال تلاش کردند توان هستهای ایران را از بین ببرند، اما هیچکس شجاعتش را نداشت. ما انجامش دادیم.»
ترامپ همچنین مدعی شد با «ضعیف شدن جمهوری اسلامی»، توجه به پیمان ابراهیم افزایش یافته است.
بازسازی اعتماد سالها زمان خواهد برد یک دیپلمات دیگر به بلومبرگ گفت حتی اگر ایران همین امروز بازرسیها را بپذیرد، سالها طول میکشد تا مشخص شود ذخایر هستهای چه سرنوشتی داشتهاند، زیرا بخشی از مخازن ذخیرهسازی ممکن است در حملات تخریب شده و چندین کیلوگرم مواد رادیواکتیو وارد محیط شده باشد.
این دیپلمات افزود: «حملات ژوئن نگرانیها را پایان نداد، بلکه فصل جدیدی از ابهام در برنامه هستهای ایران را آغاز کرد.»
پس از حمله هوایی اسرائیل به زندان اوین در جریان جنگ ۱۲ روزه با جمهوری اسلامی، همچنان اطلاع دقیقی از وضعیت زندانیان ترنس و الجیبیتیکیو پلاس محبوس در این زندان در دست نیست.
زندان اوین، دوم تیر و در جریان جنگ ۱۲ روزه اسرائیل و جمهوری اسلامی هدف حمله قرار گرفت. پس از این حمله، محمد حبیبی، زندانی سیاسی پیشین و محمد حسنپوره، معلم زندانی در اوین، در شبکه ایکس به کشته شدن تعدادی از افراد از جمله زندانیان ترنس اشاره کردند اما در هیچ یک از روایتها به تعداد مشخص کشتهشدگان اشاره نشد.
یکی از کارمندان بخش اداری زندان اوین که در حمله اسرائیل بهصورت سطحی زخمی شده است و به شرط ناشناس ماندن با ایران اینترنشنال گفتوگو کرد، درباره وضعیت زندانیان ترنس و آخرین آمار آنان گفت که تعداد زندانیان این بخش در ماههای منتهی به حمله دوم تیرماه، بین ۱۴ تا ۳۶ نفر در نوسان بوده وهیچگاه از ۳۶ نفر فراتر نرفته است.
با این حال، روزنامه نیویورک تایمز ۱۵ تیر در گزارشی به نقل از یک وکیل دادگستری نوشت که نزدیک به ۱۰۰ نفر از زندانیان ترنس و الجیبیتیکیو پلاس، در جریان حمله اسرائیل به زندان اوین کشته شدهاند.
منبع ایراناینترنشنال با رد این عدد گفت اطلاعات او نشان میدهد در کل زندانهای استان تهران، ۱۰۰ زندانی ترنس و الجیبیتیکیو پلاس نگهداری نمیشوند و این گزارش نمیتواند درست باشد.
او به ایراناینترنشنال گفت که افراد ترنس محبوس در زندان اوین، به دلایل مختلفی بازداشت و زندانی شده بودند: «از اتهامات مالی و درگیری و ضرب و جرح بگیر تا زنانه پوشیدن برای افرادی که ظاهری مردانه داشتند و شماری از آنها هم کارگر جنسی بودند.»
بیخبری زندانیان سیاسی از سرنوشت زندانیان ترنس
یک زندانی ترنس که بین سالهای ۱۳۹۹ تا ۱۴۰۳ با اتهامات مالی در زیرزمین بند یک (بند ترنسها) دوره زندان خود را گذرانده است، به ایراناینترنشنال گفت: «تعداد زندانیان این بند در دورههای مختلف بهدلیل آزادی یا بازداشتهای جدید تغییر میکرد. در دورهای که من بودم از ۹ نفر تا ۳۰ و چند نفر را دیدم.»
سه زندانی سیاسی فعلی و پیشین هم در گفتوگو با ایراناینترنشنال، به عدم دسترسی به زندانیان ترنس و اخبار و اطلاعات مربوط به آنها تاکید کردند.
یکی از این زندانیان به احتمال جابهجایی این زندانیها در ماههای پیش از حمله اسرائیل به ساختمانی متروکه در اطراف بند چهار زندان اشاره کرد و گفت: «ما هیچگاه این افراد را نمیدیدیم اما در ماههای گذشته شایعاتی در خصوص جابهجایی آنها مطرح شده بود. اگر این شایعات درست باشد و آنها به محدوده نزدیک به بند چهار و ساختمانهای اداری منتقل شده باشند، احتمال آسیب دیدن یا کشته شدنشان وجود دارد.»
یکی از مددکاران زندان اوین نیز با اشاره به اینکه روز ملاقات زندانیان ترنس با اعضای خانواده خود یک دوشنبه در هر ماه بود، گفت دوشنبه دوم تیر که حمله اسرائیل به زندان اوین رخ داد، این زندانیان ملاقات نداشتند و طبیعتا در سالن ملاقات که آسیب فراوانی دیده، حضور نداشتند.
اعضای خانواده یک زندانی هم به نقل از او به ایراناینترنشنال گفتند زندانیان از برخی کارمندان زندان تهران بزرگ شنیدهاند که زندانیان ترنس، پس از حمله اسرائیل به این زندان منتقل شدند.
خانواده این زندانی به نقل از او گفت: «اخباری در خصوص کشته شدن سه زندانی ترنس و زخمی شدن تعدادی دیگر در حمله اسرائیل به اوین، در این زندان شنیده شده است.»
ایراناینترنشنال نمیتواند مستقلا این آمار را تایید کند.
محل نگهداری زندانیان ترنس و الجیبیتیکیو پلاس در زندان اوین
زندانیان ترنس و الجیبیتیکیو پلاس در زندان اوین از سالهای دور در شرایطی جدا از سایر زندانیان محبوس بودند. تا پیش از دی سال ۱۳۹۸، این زندانیان در سلولهای انفرادی و چند نفری بند امنیتی ۲۴۰ زندان اوین نگهداری میشدند اما بر اساس گزارشی که سایت ایران وایر در خرداد ۱۴۰۰ منتشر کرد و همچنین بررسیهای ایراناینترنشنال، این زندانیان در دی سال ۱۳۹۸ به زیرزمین بند یک زندان اوین منتقل شدند.
از طبقه همکف بند یک زندان اوین به عنوان قرنطینه استفاده میشود. زندانیان در بدو ورود به زندان، به این بند منتقل و پس از دو روز، بر حسب نوع اتهام، حکم یا قرار وثیقه، به بندهای مختلف انتقال داده میشوند. این ساختمان زیرزمینی دارد که در سال ۱۳۹۸ به محل نگهداری زندانیان ترنس و دگرباش بدل شد.
موقعیت جغرافیایی این ساختمان به گونهای است که بر اساس تصاویری که پس از حمله اسرائیل از زندان منتشر شد، آسیبی به آن نرسیده است.
آمارهای رسمی و تردیدها
سازمان حقوق بشری ههنگاو که پیشتر گزارشهایی درباره زندان اوین و حمله اسرائیل به آن منتشر کرده است، در پاسخ به ایراناینترنشنال درباره کشته شدن زندانیان ترنس در این حمله اعلام کرد: «ما تاکنون هیچ گزارش موثقی مبنی بر کشته شدن این تعداد از زندانیان تراجنسیتی دریافت نکردهایم؛ هرچند گزارشهایی رسمی حاکی از کشته شدن شماری از افراد در حمله اسرائیل به این زندان منتشر شده است و همچنین اعلام گردیده که شماری از زندانیان موفق به فرار شدهاند.»
اصغر جهانگیر، سخنگوی قوه قضاییه، ۹ تیر اعلام کرد ۷۹ نفر از مراجعان، خانواده زندانیان، کادر اداری، سربازان وظیفه و زندانیان در این حمله کشته و تعدادی نیز مجروح شدند.
قوه قضاییه تاکنون نام و تصاویر ۴۱ نفر از پرسنل زندان را که در حمله اسرائیل کشته شدند منتشر کرده که سرشناسترین آنها علی قناعتکار، سرپرست دادسرای اوین (مقدسی) و معاون امنیتی دادستان تهران و روحالله توسلی، معاون زندان اوین بودند.
نام و تصاویر ۱۳ نفر از سربازان وظیفه که در این حمله کشته شدند نیز منتشر شده است.
یکی از قربانیان، مهرانگیز ایمنپور، همسر سابق رضا خندان مهابادی، نویسنده و عضو کانون نویسندگان بود که در مجاورت زندان اوین زندگی میکرد و در روز حمله در آن منطقه حاضر شده بود.
لیلا جعفرزاده، شهروند دیگری است که روز حمله برای انجام امور اداری مرتبط با همسرش که در زندان اوین دوران محکومیت خود را میگذراند، به دادسرای اوین رفته بود و همانجا کشته شد.
همچنین نام مهرداد خیری، فرزند پنج ساله زهرا عبادی، کارمند زندان اوین نیز در میان کشتهشدگان حمله به زندان اوین مشاهده میشود.
مغایرت آمارها و قربانیان گمنام
آمار رسمی کشته شدن ۷۹ نفر در زندان اوین با اسامی و تعداد افراد کشته شده اختلافی ۲۲ نفره دارد. هویت ۵۷ نفر از کشتهشدگان در زندان اوین اعلام شده اما از ۲۲ قربانی دیگر اطلاعاتی در دست نیست.
سخنگوی قوه قضاییه ۲۱ تیر اعلام کرد تعداد زندانیان کشته شده در زندان اوین پنج نفر بودند که همه آنها با اتهامات مرتبط با جرایم مالی زندانی شده بودند.
قوه قضاییه به هویت این پنج زندانی اشارهای نکرده است.
در روزهای پس از حمله به زندان اوین، در روایتهای شماری از زندانیان از آنچه در روز حمله تجربه کردند، به کشته شدن تعدادی از بازجویان امنیتی در زندان اشاره شده است. نام و تعداد این افراد از سوی مقامهای رسمی اعلام نشده است.
ابهام در سرنوشت زندانیان ترنس
با وجود گزارشها و آمارهای مختلف، فقدان شفافیت رسمی در مورد سرنوشت دقیق زندانیان ترنس و الجیبیتیکیو پلاس، نگرانیها و ابهامات جدی را در سطح جامعه و خانوادههای آنان ایجاد کرده است.
عدم انتشار اطلاعات کامل و دسترسی نداشتن به اخبار مرتبط با این افراد، موجب افزایش تردیدها و گمانهزنیها شده و مانع از شفافیت و بررسی دقیق شرایط آنان میشود.
روشن نشدن نام و مشخصات دستکم ۲۲ نفر از کسانی که بر اساس آمار رسمی در حمله به زندان اوین کشته شدهاند، به ابهام و نگرانیها درباره سرنوشت زندانیان ترنس که تا پیش از این حمله در زندان اوین محبوس بودند، دامن زده است.