با میانجیگری قطر، احتمال پایان جنگ ۲۹ ساله در کنگو قوت گرفته است
نمایندگان جمهوری دموکراتیک کنگو و گروه M23 در کنار مشاور وزارت خارجه قطر در مراسم امضای تعهدنامه پایان دادن به درگیریها در شرق کنگو
مقامات جمهوری دموکراتیک کنگو و گروه شورشی جنبش ۲۳ مارس، موسوم به ام۲۳، در دوحه متعهد شدند ظرف یک ماه توافقنامه صلح را امضا کنند. وزارت خارجه آمریکا با انتشار بیانیهای ضمن استقبال از برقراری صلح در کنگو، گفت از قطر برای نقش حیاتی در تسهیل روند صلح قدردانی میکند.
نمایندگان دو طرف در مراسمی که شنبه ۲۸ تیر در دوحه برگزار شد، بیانیهای شامل اصول مشترک و زمانبندی جدید برای ادامه مذاکرات را امضا کردند. این مراسم حاصل ماهها میانجیگیری قطر میان دولت کنگو و شورشیان مورد حمایت رواندا بود.
ایالات متحده بهتازگی میزبان مذاکراتی جداگانه میان دولتهای کنگو و رواندا بود و مشوقهایی به این دو کشور ارائه کرد تا هرچه سریعتر به یک توافق پایدار برسند. دو کشور در پایان این دیدار یک توافقنامه صلح امضا کردند.
این پیشرفت در پی دیدار غیرمنتظره روسای جمهوری کنگو و رواندا در ماه مارس با میانجیگری قطر حاصل شد. در این دیدار هر دو طرف خواستار برقراری «آتشبس فوری و بدون قید و شرط» شدند.
پیش از این، کنگو از مذاکره با گروه ام ۲۳ ( M23) امتناع و آن را یک گروه تروریستی معرفی کرده بود.
رواندا همواره اتهامات مربوط به حمایت از ام ۲۳ را رد و بارها اعلام کرده است که نیروهایش تنها در واکنش به ارتش کنگو و شبهنظامیان قوم هوتوی مرتبط با نسلکشی ۱۹۹۴ وارد عمل شدهاند.
اتحادیه آفریقا توافق فعلی را «نقطه عطفی مهم» در تلاشهای صلح دانست.مقامات قطری نیز اعلام کردند این توافق، زمینه را برای «صلحی فراگیر که به ریشههای عمیق این مناقشه میپردازد» فراهم میکند.
ریشه درگیری ۲۹ ساله: نسلکُشی در رواندا
طی سه دهه گذشته مرزهای شرقی کنگو مرکز یکی از مرگبارترین و پیچیدهترین درگیریهای جهان بوده است. در این مدت حدود شش میلیون نفر بهطور مستقیم در اثر خشونت یا به دلیل گرسنگی ناشی از خشونت کشته و بیش از هفت میلیون نفر آواره شدهاند.
یکی از دلایل اصلی این جنگ گریختن نزدیک به دو میلیون شهروند رواندا از قبیله هوتو به شرق کنگو بود.
با پایان نسلکُشی رواندا که در آن هوتوهای تندرو، توتسیها و هوتوهای میانهرو را قتل عام کردند، دولتی در رواندا روی کار آمد که توتسیها در آن اکثریت داشتند. پس از آن حدود دو میلیون هوتوی نگران از انتقامجوییِ بازماندگان نسلکُشی به شرق کنگو گریختند.
رواندا با استناد به اینکه کنگو عاملان نسلکُشی را پناه داده و این تهدید برای امنیت ملی رواندا به شمار میآید، به کنگو حمله کرد.
این جنگ که سبب تغییر حکومت در کنگو شد و طی سالها چندین کشور آفریقایی را درگیر کرد، با وجود بارها تلاش برای صلح میان طرفین درگیر همچنان ادامه دارد و شرق کنگو همچنان درگیر خشونت ناشی از تنشهای قومی، شبهنظامیان محلی و رقابت بر سر منابع معدنی گسترده است.
یکی از پیامدهای ادامه درگیریها ظهور و رشد گروههای متعدد شورشی در مناطق تحت درگیری است.
رواندا بارها به حمایت از این گروهها بهویژه ام ۲۳ متهم شده است، اما دخالت خود را انکار میکند. دولت کنگو نیز متهم است که به بهانه «محافظت از غیرنظامیان» به آوارگی میلیونها نفر دامن زده و حقوق بشر را نقض کرده است.
قطر، میانجی منطقه و شریک راهبردی ایالات متحده
قطر در شش ماه گذشته در بخش قابل توجهی از معادلات مهم جهانی، از جمله مناقشه اسرائیل و حماس، مذاکرات هستهای جمهوری اسلامی و آمریکا، آتشبس میان ایران و اسرائیل پس از جنگ ۱۲ روزه، مذاکرات بشردوستانه میان اوکراین و اسرائیل، برقراری صلح و ثبات در سوریه و حالا بحران کنگو، نقشی تعیینکننده ایفا کرده است.
این ماموریتها در کنار چندین قرارداد و توافق با ایالات متحده در چند حوزه مهم و استراتژیک این کشور را به عنوان شریک راهبردی ایالات متحده در خلیج فارس تثبیت و او را از سایه سنگین حمایت از حماس خارج میکند.
کاخ سفید در آخرین روزهای اردیبهشت با انتشار یک سند رسمی اعلام کرد که مجموع ارزش توافقهای امضا شده میان دولت ترامپ با قطر بیش از ۴۲۳ میلیارد دلار است. افزون بر این یک تعهد کلی به مبلغ ۱.۲ تریلیون دلار برای همکاریهای اقتصادی میان این دو کشور امضا شده است.
آمریکا این قراردادها را نشانهای از «تعمیق روابط راهبردی میان دو کشور» اعلام کرد.
کانال ۱۲ اسرائیل بهنقل از منابع آگاه گزارش داد اسرائیل طرحی برای کنترل غزه تهیه کرده که در صورت شکست مذاکرات اجرایی خواهد شد.
در این گزارش آمده این طرح با استقبال گسترده وزیران اسرائیل مواجه شده است.
بر اساس این گزارش، اگر مذاکرات بر سر آتشبس در غزه و آزادی گروگانهای در بند حماس شکست بخورد، این طرح جایگزین طرح «شهر بشردوستانه» برای اسکان آوارگان در جنوب نوار غزه خواهد شد.
یسرائیل کاتس، وزیر دفاع اسرائیل، ۱۶ تیر اعلام کرد به ارتش و وزارت دفاع دستور داده طرحی را برای ایجاد یک «شهر بشردوستانه» بر ویرانههای رفح در غزه تهیه و اجرا کنند.
گفته شده در مراحل ابتدایی این طرح، ۶۰۰ هزار آواره در این منطقه اسکان داده خواهند شد، اما اجازه خروج از آن را نخواهند داشت.
ساکنان شهر عمدتا دروزینشین سویدا در جنوب سوریه یکشنبه از بازگشت آرامش به این شهر پس از چندین روز درگیری خبر دادند. دولت دمشق اعلام کرد جنگجویان عرب سنی از این شهر عقبنشینی کردهاند و نماینده آمریکا اعلام کرد توافقی برای پایان دادن به چند روز درگیری در حال اجراست.
خونریزی در سویدا که چند صد کشته بر جای گذاشت، آزمونی بزرگ برای احمد الشرع رییسجمهوری موقت سوریه بود.
اسرائیل هفته گذشته حملاتی هوایی علیه نیروهای دولتی سوریه در حمایت از دروزیها انجام داد.
علیرغم فراخوانی برای آتشبس، درگیریها در این شهر تا شنبه ادامه داشت.
انس خطاب، وزیر کشور سوریه، یکشنبه ۲۹ تیر گفت نیروهای امنیت داخلی موفق به آرامسازی وضعیت و اجرای آتشبس شدهاند.
او افزود که این آتشبس راه را برای تبادل زندانیان و بازگشت تدریجی ثبات به سراسر استان هموار میکند.
تصاویر رویترز نشان دادند نیروهای وزارت کشور در نزدیکی شهر مستقر شده و جاده را در برابر اعضای قبایل گرد آمده مسدود کردهاند. وزارت کشور شامگاه شنبه اعلام کرد جنگجویان عرب سنی شهر را ترک کردهاند.
تام باراک، فرستاده آمریکا، گفت که طرفین «به توقف و آتشبس دست یافتهاند».
او در پستی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «سنگ بنای بعدی در مسیر همگرایی و کاهش پایدار تنش، تبادل کامل گروگانها و بازداشتشدگان است که تدارکات آن در حال انجام است.»
خبرگزاری دولتی سوریه گزارش داد کاروان کمکی ارسالشده از سوی دولت به شهر اجازه ورود نیافت، اما کمکهای سازمان هلال احمر سوریه اجازه ورود پیدا کرد.
منبعی آگاه به رویترز گفت گروههای محلی در سویدا کاروان دولتی را بازگرداندند.
تلویزیون دولتی اسرائیل یکشنبه گزارش داد که این کشور کمکهای فوری پزشکی برای دروزیهای سویدا ارسال کرده است و این اقدام با هماهنگی واشینگتن و سوریه صورت گرفته است.
دروزیها اقلیتی کوچک اما بانفوذ در سوریه، اسرائیل و لبنان و پیرو شاخهای از اسلام شیعی هستند.
برخی سنیهای تندرو باورهای آنان را کفرآمیز میدانند.
باراک راوید، خبرنگار اکسیوس، به نقل از مقامهای آمریکایی و اسرائیلی نوشت ایالات متحده، اسرائیل، قطر و مصر همچنان منتظر پاسخ حماس به آخرین پیشنهاد آتشبس غزه هستند که هفته گذشته ارائه شد.
یک مقام ارشد آمریکایی به خبرنگار اکسیوس گفت: «در گذشته مواردی بود که به دلیل اسرائیل توافق حاصل نمیشد. اما این بار اینطور نیست. اسرائیلیها همه تلاش خود را برای رسیدن به توافق به کار گرفتهاند و این رهبران حماس هستند که سرسختی نشان میدهند. اگر این بار توافقی حاصل نشود، کاملا تقصیر حماس است.»
خبرنگار اکسیوس به نقل از یک منبع آگاه از مذاکرات آتشبس غزه نوشت: ««اکنون مشکل حماس است. هر روزی که ارائه پاسخ را به تاخیر میاندازند، فلسطینیهای بیشتری جان میبازند. نمیتوانیم همچنان منتظر پاسخ چند رهبر لعنتی حماس در غزه بمانیم. آنها خود را چه کسی میدانند؟ از زمان دریافت این پیشنهاد جدید در هفته گذشته، صدها فلسطینی کشته شدهاند.»
منبع آگاه از جزئیات مذاکرات آتشبس غزه با بیان اینکه «میانجیهای مصری و قطری در حال فشار بر حماس برای ارائه پاسخ هستند»، به خبرنگار اکسیوس گفت مقامهای حماس در دوحه تمایل دارند که از پیشنهاد آتشبس حمایت کنند، اما هنوز پاسخ روشنی از سوی رهبری شاخه نظامی حماس در غزه ارائه نشده است.
گیدئون ساعر، وزیر خارجه اسرائیل، اعلام کرد که به وزارت خارجه این کشور دستور داده تا ویزای جاناتان ویتال، رییس دفتر هماهنگی امور بشردوستانه سازمان ملل در اسرائیل را تمدید نکند.
او با بیان اینکه «هر حیله و نیرنگی حدی دارد»، در شبکه ایکس نوشت «به دنبال رفتارهای مغرضانه و خصمانه علیه اسرائیل، تحریف واقعیت و ارائه گزارشهای دروغین درباره اسرائیل» این دستور را صادر کرده است.
گیدئون ساعر افزود: «هر کسی که در مورد اسرائیل دروغ بگوید با او کار نخواهیم کرد.»
پیشتر یک مقام اسرائیلی به روزنامه تایمز این کشور گفت جاناتان ویتال که ساکن اورشلیم است و میان این شهر و غزه در رفتوآمد بوده، بهزودی اسرائیل را ترک خواهد کرد.
این مقام اسرائیلی به صحبتهای اخیر این مقام سازمان ملل اشاره کرد که گفته بود: «شرایط حاکم در نزدیکی مراکز توزیع کمک در غزه برای کشتن طراحی شده و آنچه در غزه شاهدش هستیم، قتل عام است، گرسنگی به سلاح تبدیل شده و این آوارگی اجباری است.»
در شرایطی که مردم ایران با یکی از شدیدترین بحران آبی سالهای اخیر مواجهاند، الی کوهن، وزیر انرژی اسرائیل، از قصد این کشور برای همکاری با تهران در زمینه حل بحران آب، در صورت سرنگونی جمهوری اسلامی خبر داد.
کوهن یکشنبه در پیامی به زبان فارسی خطاب به مردم ایران در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «روزی که این رژیم ستمگر [جمهوری اسلامی] سرنگون شود، زندگی شما بسیار بهتر خواهد شد و شما نیز خواهید توانست از فناوریهای آبی اسرائیل بهرهمند شوید.»
مقامهای جمهوری اسلامی در این شرایط مسئولیت را متوجه مردم کردهاند، شهروندان را به «صرفهجویی» دعوت میکنند و درباره وضع بحرانی ذخایر آب سدها هشدار میدهند.
این اولین بار نیست که اسرائیل از تمایل خود برای حل بحران آب در ایران خبر میدهد.
در سال ۱۳۹۷، بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، حل بحران آب در ایران را پیشنهاد داد و در یک پیام ویدیویی مقامهای جمهوری اسلامی را متهم کرد که «افرادی تبهکار و مستبد هستند که از رسیدن آب آشامیدنی به مردمشان جلوگیری میکنند».
شرکت آب و فاضلاب تهران یکشنبه ۲۹ تیر اعلام کرد خشکسالیهای پنج سال اخیر و کاهش بارشهای این استان در سال آبی جاری در ۶۰ سال اخیر بیسابقه بوده و منابع آبی تهران را به شدت تحت تاثیر قرار داده است.
همزمان سخنگوی دولت در ایران با اشاره به بحران انرژی چهارشنبه را در تهران تعطیل اعلام کرد و از تهرانیها خواست استراحت کنند یا به سفر بروند.
مسعود پزشکیان نیز در جلسه هیئت دولت گفت: «بحران آب از آنچه امروز درباره آن صحبت میشود، جدیتر است.»
الی کوهن: جمهوری اسلامی منابع آبی را صرف برنامه شکستخورده هستهای کرد
کوهن در بخش دیگری از پیام خود گفت: «من رنج شما را میبینم و میدانم که حتی به اندازه کافی آب آشامیدنی ندارید. این به این دلیل است که رژیم ستمگر شما، به جای سرمایهگذاری برای تأمین آب آشامیدنی، منابع آبی را صرف برنامه شکستخورده هستهای کرده که اکنون به زبالهدان تاریخ پیوسته است.»
او افزود: «به جای رسیدگی به مردم ایران، آنها منابع را صرف شاخههای تروریستی در لبنان، سوریه، یمن و غزه میکنند.»
وزیر انرژی اسرائیل تاکید کرد که این کشور توانسته بر کمبود آب غلبه کند، و «به لطف دانش و نوآوری ما، اکنون دارای منابع آبی فراوانی هستیم که حتی به همسایگانمان نیز صادر میکنیم.»